Từ 1/7, phạm vi dữ liệu ngân hàng cung cấp cho cơ quan thuế được mở rộng
Từ ngày 1/7, Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Quản lý thuế chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều yêu cầu mới đối với các ngân hàng, tổ chức tín dụng và đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán trong việc chia sẻ thông tin với cơ quan thuế.
Theo quy định tại Điều 61 của Nghị định, các tổ chức này phải định kỳ chuyển dữ liệu điện tử về những thông tin cơ bản của tài khoản người nộp thuế, bao gồm tên chủ tài khoản, số tài khoản gắn với mã số thuế, địa điểm mở tài khoản đến cấp chi nhánh (nếu có), cùng thời điểm mở và đóng tài khoản. Việc cung cấp dữ liệu được thực hiện theo hình thức điện tử thông qua hệ thống kết nối với cơ quan thuế và phải hoàn thành chậm nhất vào ngày 10 của tháng kế tiếp đối với nhóm thông tin định kỳ.
Điểm đáng chú ý là phạm vi dữ liệu được chia sẻ không còn giới hạn ở các thông tin nhận diện tài khoản như trước đây. Theo quy định mới, cơ quan thuế có thể tiếp cận thêm dữ liệu liên quan đến số lượng và giá trị giao dịch, nội dung chuyển tiền, thông tin của bên chuyển và bên nhận, các giao dịch trong nước cũng như xuyên biên giới. Bên cạnh đó, số dư tài khoản, số dư cuối kỳ và các khoản thu nhập phát sinh từ tài khoản cũng thuộc nhóm thông tin được cung cấp.
Ngoài ra, Nghị định còn bổ sung yêu cầu các tổ chức tài chính phải cung cấp thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người được ủy quyền, đồng chủ tài khoản hoặc người thụ hưởng khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Đối với các giao dịch có dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ liên quan đến rửa tiền, ngân hàng và các đơn vị thanh toán cũng phải thực hiện chế độ báo cáo theo đúng quy định pháp luật.
Ngành thuế tăng cường quản lý bằng dữ liệu số, không giám sát giao dịch đại trà
So với quy định trước đây, phạm vi chia sẻ dữ liệu giữa ngân hàng và cơ quan thuế đã được mở rộng đáng kể. Trước đó, các tổ chức tín dụng chủ yếu chỉ cung cấp thông tin định danh tài khoản theo định kỳ. Những dữ liệu về số dư, dòng tiền hoặc giao dịch chỉ được cung cấp khi phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, xác định nghĩa vụ thuế hoặc thực hiện cưỡng chế thuế theo yêu cầu.
Bên cạnh quy định đối với hệ thống ngân hàng, Nghị định 252 cũng lần đầu tiên xác định trách nhiệm cung cấp thông tin của các cơ quan báo chí. Theo Điều 62, khi nhận được yêu cầu từ cơ quan thuế, các cơ quan truyền thông phải cung cấp những thông tin thu thập được trong quá trình tác nghiệp liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, quảng cáo, giá cả, thị trường của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, các dấu hiệu nghi ngờ vi phạm pháp luật thuế hoặc những rủi ro phát hiện từ dư luận xã hội cũng phải được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền.
Thời hạn cung cấp thông tin tối đa là 5 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận yêu cầu. Đối với các trường hợp phức tạp, thời gian có thể kéo dài nhưng không quá 10 ngày và phải có văn bản giải trình lý do. Riêng các thông tin phản ánh dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế phải được cung cấp ngay hoặc chậm nhất trong ngày làm việc tiếp theo.
Theo Bộ Tài chính, việc mở rộng phạm vi dữ liệu được chia sẻ xuất phát từ yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh hoạt động kinh doanh trên nền tảng số ngày càng phát triển. Thông tin về giao dịch và dòng tiền được xem là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ rủi ro thuế của cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Vì vậy, các ngân hàng và đơn vị trung gian thanh toán được yêu cầu chủ động cung cấp dữ liệu có dấu hiệu bất thường để cơ quan thuế phân tích, thay vì chỉ thực hiện theo từng yêu cầu kiểm tra riêng lẻ.
Trước đó, ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết trên thực tế vẫn còn nhiều tổ chức, cá nhân phát sinh các giao dịch có giá trị lớn thông qua ngân hàng, nền tảng số hoặc đơn vị trung gian thanh toán nhưng chưa kê khai đầy đủ trên hóa đơn điện tử. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển đổi phương thức quản lý từ thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu số.
Theo ông Đặng Ngọc Minh, từ năm 2021, hệ thống hóa đơn điện tử đã hình thành kho dữ liệu lớn phục vụ công tác đối chiếu thông tin. Hệ thống này đồng thời được kết nối với dữ liệu từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử và các đơn vị trung gian thanh toán nhằm hỗ trợ xác định chính xác nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.
Hiện cơ quan thuế đã quản lý thông tin của khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu là tài khoản cá nhân. Dữ liệu này sẽ tiếp tục được phân tích bằng các ứng dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), để nhận diện những trường hợp có dấu hiệu rủi ro, giao dịch bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế, rửa tiền.
Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh khẳng định, việc mở rộng kết nối dữ liệu giữa các tổ chức tín dụng và cơ quan thuế nhằm tăng cường tính minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế, qua đó góp phần hạn chế thất thu ngân sách. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Cơ quan Thuế không thực hiện giám sát toàn bộ giao dịch cá nhân một cách đại trà mà chỉ tập trung vào các trường hợp có dấu hiệu rủi ro dựa trên đối chiếu thông tin và giải trình cụ thể, kể cả đối với những tài khoản có đồng thời giao dịch kinh doanh và sinh hoạt.”
