Năm 2025 được xem là cột mốc đặc biệt của ngành tài chính khi khối lượng văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng và hoàn thiện đạt mức cao nhất từ trước tới nay. Tuy nhiên, điểm nhấn không nằm ở con số, mà ở sự thay đổi tư duy điều hành. Chính sách thuế không còn được nhìn nhận thuần túy là công cụ đảm bảo nguồn thu, mà trở thành đòn bẩy thúc đẩy sản xuất, hỗ trợ doanh nghiệp và mở rộng không gian tăng trưởng cho nền kinh tế.
Trong năm qua, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua nhiều đạo luật quan trọng như Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi), Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt cùng Luật sửa đổi 8 luật về tài chính. Những sửa đổi này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn điều chỉnh các cấu phần cốt lõi của hệ thống thuế, hướng tới nguyên tắc minh bạch, công bằng, dễ thực hiện và phù hợp lộ trình hội nhập quốc tế.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 15% và 17% cho doanh nghiệp nhỏ, thay cho mức phổ thông 20% trước đây. Chính sách này đi cùng định hướng khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, mở rộng khu vực kinh tế chính thức. Bên cạnh đó, ưu đãi thuế dành cho hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được tăng cường; đồng thời chính sách thuế với các sản phẩm gây tác động tiêu cực tới sức khỏe và môi trường cũng được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn.
Điều đáng nói là quá trình cải cách không đơn thuần dừng ở việc “giảm thuế”, mà là tái cấu trúc toàn bộ hệ thống ưu đãi theo hướng chọn lọc, có trọng tâm, gắn với mục tiêu phát triển dài hạn của quốc gia. Cách tiếp cận này cho thấy nỗ lực chuyển từ tư duy quản lý thu sang kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.
Cải cách thuế năm 2025 cũng được đặt trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ. Các chính sách mới tập trung đơn giản hóa quy trình kê khai, tính thuế; điều chỉnh biểu thuế thu nhập cá nhân theo hướng giảm áp lực cho người lao động; nâng mức giảm trừ gia cảnh; đồng thời nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với cá nhân kinh doanh. Việc liên thông và số hóa dữ liệu giúp quy trình quản lý minh bạch hơn, giảm chi phí tuân thủ và tăng tính tự nguyện của người nộp thuế.
Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh, cải cách lần này không chỉ tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp mà còn định hình phương thức quản lý thuế trong kỷ nguyên số, nơi dữ liệu được chuẩn hóa và công khai hơn. Khi đó, mục tiêu không còn dừng ở “thu đúng, thu đủ” mà hướng đến “thu minh bạch, thu bền vững”.
Ở góc độ doanh nghiệp, TS. Phan Hoài Nam - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn W&A cho rằng năm 2025 đánh dấu bước chuyển khi thuế được xem như công cụ kiến tạo môi trường kinh doanh. Chính sách mới tập trung giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ khởi nghiệp, bao quát các mô hình kinh doanh mới và tháo gỡ những điểm nghẽn lâu nay. Đây được coi là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.
Song song với sửa đổi pháp luật, các giải pháp tài khóa quy mô lớn tiếp tục được triển khai. Riêng năm 2025, tổng giá trị hỗ trợ thông qua miễn, giảm, gia hạn thuế và tiền thuê đất ước khoảng 250,9 nghìn tỷ đồng. Tính chung giai đoạn 2021-2025, quy mô hỗ trợ đạt gần 900.000 tỷ đồng. Nguồn lực này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì dòng tiền cho doanh nghiệp, hỗ trợ phục hồi sau đại dịch Covid-19 và thiên tai, đồng thời tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới.
Đáng chú ý, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 198/2025/QH15 với nhiều cơ chế đặc thù nhằm thúc đẩy kinh tế tư nhân. Lần đầu tiên, chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp được áp dụng đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn, cổ phần tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu kể từ ngày thành lập. Những bước đi này cho thấy sự thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận: khuyến khích đầu tư, chấp nhận rủi ro và nuôi dưỡng hệ sinh thái khởi nghiệp.
Nhìn chung, cải cách thuế năm 2025 không chỉ là câu chuyện sửa đổi các điều khoản pháp luật mà là quá trình tái định vị vai trò của chính sách tài khóa trong chiến lược phát triển kinh tế. Từ điều chỉnh thuế suất, thiết kế ưu đãi có chọn lọc, đơn giản hóa thủ tục đến triển khai gói hỗ trợ quy mô lớn, tất cả đang tạo dựng một nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch và đồng hành cùng doanh nghiệp. Chính sách thuế vì thế trở thành động lực thúc đẩy đầu tư, tiêu dùng và tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.
