Bộ Tài chính thúc đẩy sửa đổi Luật Kế toán, Luật Kiểm toán theo hướng tinh gọn thủ tục

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy môi trường kinh doanh thông thoáng hơn. Nội dung này được đưa ra tại hội thảo do Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán tổ chức ngày 2/7 với sự tham gia của đại diện Quốc hội, các hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp và giới chuyên gia.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán Đặng Quyết Tiến, việc sửa đổi hai đạo luật lần này bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước về giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng pháp lý phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, số lượng doanh nghiệp được kỳ vọng tăng từ khoảng 1,1 triệu lên trên 2 triệu, kéo theo nhu cầu rất lớn đối với các dịch vụ kế toán và kiểm toán.

Ông Đặng Quyết Tiến cho rằng, khi các điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính được cắt giảm hợp lý, thị trường sẽ vận hành minh bạch hơn. Chất lượng công tác kế toán được nâng cao sẽ giúp tạo ra nguồn dữ liệu tài chính chính xác, góp phần xây dựng nền kinh tế dữ liệu và tăng niềm tin của thị trường. Bộ Tài chính cũng mong muốn tiếp tục tiếp nhận các ý kiến phản biện để hoàn thiện dự thảo theo hướng vừa tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ, bảo vệ người hành nghề chân chính và hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh về giá.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc luật hóa chủ trương từ ngày 1/7/2026 đưa dịch vụ kế toán ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo Ban soạn thảo, nhiều điều kiện kinh doanh hiện hành sẽ được bãi bỏ, trong đó không còn yêu cầu doanh nghiệp phải có tối thiểu hai người sở hữu giấy chứng nhận đăng ký hành nghề. Các thủ tục liên quan đến cấp mới, cấp lại hay nâng cấp giấy chứng nhận cũng sẽ được loại bỏ.

Dự thảo đồng thời mở rộng đối tượng được phép cung cấp dịch vụ kế toán. Cá nhân đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn có thể trực tiếp ký hợp đồng dịch vụ mà không bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ cũng được phép hoạt động trong lĩnh vực này. Bên cạnh đó, đại lý thuế sẽ được cung cấp dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ mà không cần chứng chỉ kế toán viên như trước.

Phương thức quản lý cũng được điều chỉnh theo hướng hiện đại hơn. Thay vì yêu cầu cập nhật kiến thức định kỳ và kiểm tra trực tiếp tại đơn vị cung cấp dịch vụ, cơ quan quản lý sẽ tập trung kiểm tra chất lượng công tác kế toán tại doanh nghiệp sử dụng dịch vụ, qua đó nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan.

Đối với lĩnh vực kiểm toán độc lập, dự thảo vẫn giữ nguyên tính chất là ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhưng tiếp tục đơn giản hóa đáng kể thủ tục cấp phép. Nhiều loại giấy tờ như giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, đăng ký đầu tư hay giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán sẽ không còn phải nộp trong hồ sơ do các thông tin này đã được số hóa và kết nối trên cơ sở dữ liệu quốc gia cũng như hệ thống dữ liệu của ngành tài chính.

Tại hội thảo, đa số ý kiến đánh giá cao định hướng cải cách của dự thảo luật. Đại diện các hiệp hội nghề nghiệp cho rằng việc chuyển từ khái niệm "doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán" sang "tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ kế toán" sẽ phản ánh đúng thực tế thị trường, tạo điều kiện để nguồn nhân lực có chuyên môn tham gia cung cấp dịch vụ hợp pháp. Các chuyên gia cũng đề xuất nhấn mạnh mục tiêu lớn hơn của lần sửa đổi này là giúp hàng triệu doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ kế toán, kiểm toán với chi phí hợp lý hơn, chất lượng tốt hơn, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động của toàn bộ nền kinh tế.