Bộ Tài chính được kỳ vọng dẫn dắt tăng trưởng, tăng tốc cải cách thể chế
Tại buổi làm việc giữa Đoàn công tác của Quốc hội với Bộ Tài chính diễn ra chiều 30/6 tại Hà Nội, nhiều nội dung liên quan đến điều hành kinh tế, chính sách tài khóa và nhiệm vụ hoàn thiện thể chế đã được đưa ra thảo luận trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng ghi nhận những kết quả Bộ Tài chính đạt được thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực điều hành để ứng phó với những biến động ngày càng phức tạp của kinh tế trong và ngoài nước.
Theo báo cáo của Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, các chỉ tiêu kinh tế - xã hội trong 6 tháng đầu năm tiếp tục duy trì xu hướng tích cực trên nhiều lĩnh vực. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát vẫn được kiểm soát, trong khi thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ước đạt khoảng 32 tỷ USD, tăng gần 49% so với cùng kỳ năm trước. Thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 61,9% dự toán, tăng 17,2%, mặc dù Chính phủ đã triển khai nhiều chính sách miễn, giảm các loại thuế, phí và lệ phí với quy mô khoảng 89.000 tỷ đồng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.
Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ tiếp tục được điều hành linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa để ổn định nền kinh tế. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tăng từ 11,2-11,5%, lượng khách quốc tế đạt khoảng 12,2-12,3 triệu lượt, tăng trên 14% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất nhập khẩu cũng đạt khoảng 540,1 tỷ USD, ghi nhận mức tăng cao nhất trong cùng kỳ 6 tháng kể từ năm 2022.
Hoàn thiện thể chế để tạo dư địa cho tăng trưởng
Song song với nhiệm vụ điều hành kinh tế, Bộ Tài chính đang đẩy mạnh công tác xây dựng pháp luật nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế. Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, tại kỳ họp Quốc hội không thường lệ dự kiến diễn ra trong tháng 8, Bộ sẽ trình ba dự án luật, nghị quyết gồm sửa đổi Luật Hải quan, sửa đổi Luật Đầu tư liên quan đến ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và nghị quyết về cơ chế đặc thù phục vụ các công trình, dự án chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao APEC 2027.
Đến kỳ họp Quốc hội thứ hai vào tháng 10/2026, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Đồng thời, Bộ cũng đăng ký bổ sung thêm năm dự án luật khác, bao gồm sửa đổi Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Luật Chứng khoán, Luật Thuế tài nguyên, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản và dự án hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước. Hiện các dự án đều đang được hoàn thiện để bảo đảm tiến độ trình Quốc hội.
Các thành viên Đoàn công tác của Quốc hội đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính trong việc hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời đề nghị cơ quan này tiếp tục lượng hóa rõ hơn hiệu quả của các chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế, phí; đánh giá tác động của chính sách tài khóa tới tăng trưởng, bội chi ngân sách, nợ công cũng như sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp.
Tăng năng lực dự báo, chủ động nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng
Bên cạnh những kết quả tích cực, nhiều ý kiến cũng cho rằng nền kinh tế vẫn đối mặt với không ít sức ép khi lạm phát đang tiến gần mục tiêu kiểm soát, dư địa điều hành chính sách ngày càng thu hẹp, trong khi tiến độ giải ngân vốn đầu tư công chưa đạt kỳ vọng. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Tuấn, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% trong cả năm, nền kinh tế cần đạt mức tăng trưởng từ 11-12% trong nửa cuối năm, trong bối cảnh chịu tác động từ biến động địa chính trị quốc tế, áp lực nhập siêu và giá nguyên vật liệu tăng cao.
Bộ trưởng cho biết một trong những rào cản lớn hiện nay là tiến độ đầu tư công còn chậm do giá vật liệu xây dựng tăng và tâm lý e ngại trách nhiệm ở một số địa phương. Vì vậy, cùng với việc sửa đổi các luật quan trọng, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, phân cấp mạnh hơn trong quản lý nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân.
Đóng góp ý kiến tại cuộc làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Bộ Tài chính cần phân tích sâu hơn các động lực tăng trưởng mới, đánh giá đầy đủ tình hình hoạt động của doanh nghiệp và hộ kinh doanh, đồng thời rà soát toàn diện hệ thống pháp luật về kinh tế - tài chính để bảo đảm các quy định thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển.
Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho rằng Bộ Tài chính đã phát huy tốt vai trò điều phối các chính sách kinh tế vĩ mô, đặc biệt trong giai đoạn vừa thực hiện sáp nhập bộ máy vừa đảm nhận khối lượng công việc rất lớn. Theo bà, Bộ không chỉ giữ vai trò điều hành chính sách tài khóa mà còn là đầu mối kết nối với các chính sách tiền tệ, đầu tư, thương mại và quản lý giá, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý áp lực điều hành trong thời gian tới sẽ lớn hơn khi nền kinh tế phải đối mặt với nhiều rủi ro từ bên ngoài. Bộ Tài chính cần nâng cao chất lượng dự báo, theo dõi sát diễn biến lạm phát, đặc biệt là giá xăng dầu, chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động quốc tế. Việc điều hành chính sách tài khóa phải bảo đảm linh hoạt nhưng vẫn giữ vững kỷ luật tài chính, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ và quản lý giá để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.
Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục khơi thông các điểm nghẽn về thể chế, đẩy nhanh cải cách thị trường tài chính đến năm 2045, tăng cường huy động các nguồn lực cho đầu tư phát triển và hiện thực hóa mục tiêu dành khoảng 3% tổng chi ngân sách cho khoa học - công nghệ. Đồng thời, cần xây dựng khung pháp lý, hạ tầng dữ liệu và cơ chế giám sát phù hợp để sớm hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, tạo động lực mới cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn tới.
