Ưu tiên xử lý nhanh hồ sơ giải thể không có rủi ro
Tình trạng doanh nghiệp ngừng hoạt động trong nhiều năm nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục giải thể đang trở thành một trong những vướng mắc lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp. Không chỉ chưa chấm dứt được tư cách pháp nhân, nhiều chủ doanh nghiệp còn không thể thành lập doanh nghiệp mới do vẫn còn "vướng" pháp nhân cũ trên hệ thống quản lý.
Đây cũng là nội dung được cử tri tỉnh Tây Ninh phản ánh tới Bộ Tài chính sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Theo phản ánh, nhiều doanh nghiệp do thiếu hiểu biết quy định pháp luật đã tạm ngừng hoặc ngừng hoạt động trong thời gian dài nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể. Phần lớn thuộc nhóm doanh nghiệp có mã số thuế ở trạng thái "03" (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể) hoặc trạng thái "06" (không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký).
Theo cử tri, quy định hiện hành yêu cầu doanh nghiệp phải hoàn thành các thủ tục thanh tra, kiểm tra trước khi được giải thể. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp đã dừng hoạt động từ 3 đến hơn 10 năm, không còn lưu giữ hóa đơn, chứng từ nên không thể hoàn thiện hồ sơ. Điều này khiến quá trình chấm dứt hoạt động bị kéo dài, đồng thời ảnh hưởng đến kế hoạch khởi sự kinh doanh mới của chủ doanh nghiệp.
Trả lời kiến nghị, Bộ Tài chính cho biết theo quy định của Luật Doanh nghiệp, doanh nghiệp chỉ được giải thể khi đã thanh toán đầy đủ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản. Quá trình này được thực hiện trên cơ sở phối hợp giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế nhằm xác nhận doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế. Đối với doanh nghiệp đã bị cơ quan thuế thông báo không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng có nhu cầu giải thể hoặc chấm dứt hoạt động, trước tiên phải thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định.
Bộ Tài chính cũng cho biết pháp luật về quản lý thuế đã được sửa đổi theo hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm, tăng cường chuyển đổi số, quản lý rủi ro và khai thác dữ liệu liên thông nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính.
Đáng chú ý, quy định mới chỉ yêu cầu cơ quan thuế kiểm tra tại trụ sở đối với những doanh nghiệp có mức độ rủi ro cao khi thực hiện giải thể, phá sản hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Với các hồ sơ không phát sinh dấu hiệu rủi ro, việc xử lý sẽ được ưu tiên thực hiện nhanh hơn, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm kiểm soát nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.
Chiến dịch làm sạch mã số thuế hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn kéo dài
Theo thống kê của Cục Thuế (Bộ Tài chính), hiện cả nước có gần 300.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, đồng nghĩa với việc mã số thuế vẫn chưa được chấm dứt hiệu lực. Bên cạnh đó, hơn 320.000 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký và đang phát sinh nợ thuế.
Ông Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng cần đánh giá đúng bản chất của từng nhóm doanh nghiệp thay vì nhìn vào các con số một cách đơn thuần.
Theo ông Được, nhóm doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký phản ánh tình trạng chưa tuân thủ quy định pháp luật rõ nét hơn. Khi doanh nghiệp không duy trì địa chỉ hoạt động, cơ quan quản lý gặp khó khăn trong công tác giám sát, đồng thời các đối tác cũng đối mặt với nhiều rủi ro liên quan đến khấu trừ thuế, hạch toán chi phí và hoàn thuế. Trong khi đó, phần lớn số doanh nghiệp còn lại là những đơn vị đã ngừng hoạt động và đang hoặc đã thực hiện thủ tục giải thể nhưng chưa hoàn thành các nghĩa vụ thuế để chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng nguyên nhân phổ biến khiến nhiều doanh nghiệp bị "mắc kẹt" là việc hoàn tất nghĩa vụ thuế mất nhiều thời gian, khiến thủ tục giải thể không thể kết thúc. Trong thời gian chờ xử lý, doanh nghiệp vẫn phải duy trì các nghĩa vụ pháp lý, tiếp tục làm việc với cơ quan quản lý khi được yêu cầu, trong khi tài sản và vốn góp chưa thể thanh lý hoặc phân chia.
Đối với doanh nghiệp có nhiều cổ đông hoặc có vốn đầu tư nước ngoài, việc kéo dài thủ tục còn làm chậm quá trình thu hồi vốn và ảnh hưởng đến các quyết định đầu tư tiếp theo.
Ông Nguyễn Văn Được cũng lưu ý, không ít doanh nghiệp sau khi gặp khó khăn đã cho rằng chỉ cần đóng cửa là mọi nghĩa vụ pháp lý tự chấm dứt. Tuy nhiên, trên thực tế, nếu không hoàn thành thủ tục giải thể theo quy định, doanh nghiệp vẫn tiếp tục tồn tại trên hệ thống quản lý và có thể phát sinh hàng loạt hệ lụy về pháp lý, thuế cũng như trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật.
Để xử lý tình trạng này, Bộ Tài chính đang triển khai Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh". Chiến dịch tập trung rà soát, chuẩn hóa và phân loại dữ liệu theo đúng bản chất từng hồ sơ; hướng dẫn người nộp thuế hoàn thiện nghĩa vụ để chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc khôi phục hoạt động khi đủ điều kiện; tiếp nhận và xử lý các phản ánh về giả mạo thông tin; kiểm soát các trường hợp có rủi ro cao liên quan đến hóa đơn, nợ thuế, trốn thuế hoặc bỏ địa chỉ kinh doanh; đồng thời xử lý các sai lệch trong dữ liệu liên thông nhằm hạn chế phát sinh các trường hợp tồn đọng mới. Bằng việc kết hợp quản lý rủi ro với chuyển đổi số, cơ quan quản lý kỳ vọng sẽ từng bước tháo gỡ ách tắc kéo dài trong thủ tục giải thể doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
