Làm rõ cơ chế quản lý và sử dụng nguồn quỹ
Theo dự thảo, Quỹ phòng, chống tội phạm trung ương được xác định là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động theo nguyên tắc tự chủ về tài chính và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động của mình. Việc lập, chấp hành, quyết toán và kiểm toán Quỹ được thực hiện theo Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15 và Nghị định số 73/2026/NĐ-CP ngày 10/3/2026 của Chính phủ.
Dự thảo Thông tư được xây dựng để hướng dẫn việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn tài trợ, viện trợ, ủng hộ và đóng góp tự nguyện dành cho Quỹ, phù hợp với điểm a khoản 2 Điều 6 Quyết định số 07/2026/QĐ-TTg ngày 27/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ phòng, chống tội phạm.
Một điểm đáng chú ý là phần kinh phí còn dư sau khi kết thúc năm, bao gồm cả các khoản tài trợ, viện trợ, ủng hộ và đóng góp tự nguyện chưa sử dụng hết, sẽ không phải xử lý ngay mà được chuyển sang năm tiếp theo để tiếp tục quản lý và sử dụng theo quy định.
Đối với hoạt động chi tiêu, dự thảo dẫn chiếu nội dung và mức chi theo Điều 5 Quyết định số 07/2026/QĐ-TTg. Các khâu từ lập dự toán, thanh toán, hạch toán kế toán đến quyết toán và kiểm toán Quỹ được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành về ngân sách nhà nước, kế toán và kiểm toán.
Cùng với việc quy định nguồn kinh phí, dự thảo cũng đặt ra yêu cầu theo dõi đầy đủ quá trình tiếp nhận và sử dụng nguồn lực. Quỹ phải mở sổ để thống kê danh sách tổ chức, cá nhân tài trợ, viện trợ, ủng hộ, đóng góp, đồng thời ghi nhận các đối tượng được tiếp nhận nguồn hỗ trợ. Việc này nhằm bảo đảm các nghiệp vụ phát sinh được phản ánh đầy đủ, chính xác trong quá trình quản lý.
Với những khoản hỗ trợ không phải tiền mặt mà được trao dưới dạng hiện vật, hàng hóa hoặc các hình thức khác, Bộ Công an sẽ chịu trách nhiệm quản lý, theo dõi và phân bổ. Cơ quan này cũng phối hợp với tổ chức, cá nhân cung cấp nguồn hỗ trợ để xác định giá trị tài sản, hàng hóa hoặc hình thức hỗ trợ, làm căn cứ ghi nhận thu, chi và thực hiện quyết toán.
Quy định thứ tự xác định giá trị tài sản tiếp nhận
Một nội dung được dự thảo quy định tương đối cụ thể là phương pháp xác định giá trị đối với các khoản tài trợ, viện trợ, ủng hộ và đóng góp tự nguyện dưới dạng hiện vật, hàng hóa hoặc hình thức khác. Theo đó, cơ quan quản lý Quỹ trước tiên căn cứ vào giá niêm yết hoặc mức giá thể hiện trên hợp đồng, hóa đơn mua bán, phiếu xuất kho hay tờ khai nhập khẩu của bên hỗ trợ. Đây là cơ sở ưu tiên để xác định giá trị tài sản được tiếp nhận.
Trong trường hợp không có những căn cứ nêu trên, giá trị tài sản sẽ được xác định dựa trên thông báo giá của cơ quan tài chính địa phương. Nếu địa phương cũng không có thông báo giá, cơ quan quản lý sẽ căn cứ giá thị trường tại địa bàn ở thời điểm xác định giá trị.
Khi cả hai phương thức này đều không thể áp dụng, cơ quan quản lý Quỹ sẽ thuê một tổ chức thẩm định giá độc lập để xác định giá trị tài sản. Cách tiếp cận theo thứ tự ưu tiên này nhằm tạo căn cứ thống nhất cho việc hạch toán, quản lý và quyết toán các nguồn lực được đóng góp cho Quỹ.
Đối với tài sản thuộc các khoản tài trợ, viện trợ, ủng hộ, đóng góp tự nguyện cho Nhà nước nhưng đã được hạch toán vào ngân sách nhà nước hoặc thuộc nguồn thu ngân sách nhà nước, việc xác định giá trị, tiêu chí, trình tự và thủ tục tiếp nhận sẽ thực hiện theo pháp luật về ngân sách. Riêng việc xác định giá trị, tiêu chí, trình tự và thủ tục tiếp nhận hiện vật cho Quỹ phòng, chống tội phạm trung ương được thực hiện theo khoản 6 Điều 7 Nghị định số 73/2026/NĐ-CP.
Một trường hợp khác là khi tổ chức, cá nhân tự nguyện chuyển quyền sở hữu tài sản cho Nhà nước nhưng tài sản đó không thuộc diện phải hạch toán vào ngân sách nhà nước hoặc không phải nguồn thu ngân sách. Khi đó, việc xác lập quyền sở hữu toàn dân và xử lý tài sản được thực hiện theo điểm d khoản 2 Điều 1 Nghị định số 77/2025/NĐ-CP ngày 1/4/2025 của Chính phủ.
Việc bảo quản và bàn giao các khoản hỗ trợ bằng hiện vật, hàng hóa hoặc hình thức khác cho Quỹ sẽ tuân thủ quy định do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành. Bên cạnh cơ chế tiếp nhận tài sản, dự thảo cũng đưa ra nguyên tắc đối với việc mở tài khoản của Quỹ tại ngân hàng thương mại. Theo đề xuất, Bộ Công an sẽ lựa chọn ngân hàng dựa trên các tiêu chí như uy tín và quy mô trong số các ngân hàng thương mại được phép hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.
Đáng chú ý, dự thảo ưu tiên lựa chọn các ngân hàng thương mại mà Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ. Định hướng này nhằm góp phần bảo toàn và phát triển nguồn vốn của Quỹ phòng, chống tội phạm trung ương trong quá trình quản lý tài chính.
Dự thảo Thông tư hiện đang được Bộ Tài chính đưa ra lấy ý kiến trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính trước khi hoàn thiện và ban hành.
