Xuất khẩu hạt điều giúp Việt Nam thu về gần 3 tỷ USD từ đầu năm

Đáng chú ý, kết quả trên được ghi nhận trong bối cảnh ngành điều đang chịu sức ép từ giá nguyên liệu và sự gia tăng mạnh của lượng điều thô nhập khẩu. Điều này cho thấy câu chuyện phía sau gần 3 tỷ USD xuất khẩu không chỉ là tăng trưởng doanh thu, mà còn là bài toán về năng lực chế biến, thị trường và biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Xuất khẩu hạt điều thu gần 3 tỷ USD sau 7 tháng

Theo số liệu mới được công bố, trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 412.026 tấn hạt điều, thu về khoảng 2,9 tỷ USD, tăng 3,3% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, sản lượng xuất khẩu gần như không thay đổi, giảm nhẹ 0,1%.

Diễn biến này cho thấy giá trị xuất khẩu hạt điều đang tăng nhanh hơn lượng hàng bán ra. Nói cách khác, doanh nghiệp Việt Nam đang thu về nhiều tiền hơn từ lượng sản phẩm tương đương so với cùng kỳ năm trước.

Riêng trong tháng 7, xuất khẩu hạt điều đạt gần 71.000 tấn, trị giá khoảng 505 triệu USD. So với tháng 7/2025, lượng xuất khẩu tăng 3,7%, còn kim ngạch tăng tới 9,7%.

Đây là một trong những điểm đáng chú ý của ngành nông sản trong những tháng gần đây. Trong bối cảnh nhiều mặt hàng phải đối mặt với biến động về giá và nhu cầu, hạt điều vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng về giá trị.

Nếu xét riêng quy mô, gần 3 tỷ USD sau 7 tháng đã đưa hạt điều tiếp tục nằm trong nhóm những mặt hàng nông sản có kim ngạch xuất khẩu đáng kể của Việt Nam.

Kết quả này cũng tạo nền tảng quan trọng cho ngành điều trong nửa cuối năm, dù mục tiêu cả năm vẫn đặt ra nhiều thách thức.

Năm 2025, xuất khẩu hạt điều Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 5 tỷ USD, đạt khoảng 5,2 tỷ USD với sản lượng hơn 766.000 tấn. Đây cũng là năm ngành điều lập kỷ lục mới về lượng xuất khẩu.

Bước sang năm 2026, việc tiếp tục duy trì mức tăng trưởng dương về giá trị cho thấy nhu cầu quốc tế đối với sản phẩm hạt điều vẫn tương đối ổn định.

Tuy nhiên, đằng sau những con số tích cực là một nghịch lý đáng chú ý: Việt Nam là quốc gia dẫn đầu thế giới về chế biến và xuất khẩu hạt điều nhưng vẫn phụ thuộc rất lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Trung Quốc dẫn đầu, Mỹ tiếp tục là thị trường đặc biệt quan trọng

Trung Quốc đang giữ vị trí số một trong danh sách các thị trường nhập khẩu hạt điều Việt Nam.

Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu hạt điều sang Trung Quốc đạt khoảng 718,8 triệu USD, tiếp theo là Mỹ và Hà Lan.

Đây là sự tiếp nối xu hướng đã hình thành từ năm 2025. Năm ngoái, Trung Quốc lần đầu vượt Mỹ để trở thành thị trường tiêu thụ hạt điều Việt Nam lớn nhất, với kim ngạch khoảng 1,115 tỷ USD. Mỹ đứng thứ hai với 975 triệu USD.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu từ Việt Nam khoảng 81.150 tấn hạt điều, trị giá 585,14 triệu USD. Mặc dù lượng giảm 2,2% so với cùng kỳ, giá trị vẫn tăng 11,5%, cho thấy giá bán bình quân đã cải thiện.

Việc Trung Quốc duy trì vị trí thị trường lớn nhất mang lại nhiều ý nghĩa đối với ngành điều Việt Nam.

Trước hết, đây là thị trường có quy mô tiêu dùng lớn. Bên cạnh đó, khoảng cách địa lý tương đối gần giúp doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế về thời gian và chi phí vận chuyển so với nhiều đối thủ khác.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn là thị trường đặc biệt quan trọng.

Theo số liệu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ, trong 5 tháng đầu năm 2026, Mỹ nhập khẩu khoảng 56.400 tấn hạt điều, trị giá 377,7 triệu USD, tăng 14,8% về lượng và 14,4% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý hơn, hạt điều Việt Nam chiếm khoảng 89,1% thị phần nhập khẩu của Mỹ, tăng từ mức 85,8% cùng kỳ năm trước.

Điều này đồng nghĩa cứ khoảng 10 kg hạt điều Mỹ nhập khẩu thì gần 9 kg có nguồn gốc từ Việt Nam.

Đây là lợi thế cạnh tranh rất lớn của ngành điều Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Không chỉ có Mỹ và Trung Quốc, các thị trường châu Âu như Hà Lan, Đức và một số quốc gia khác cũng tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Việc sản phẩm hạt điều Việt Nam hiện diện tại nhiều thị trường giúp ngành giảm bớt sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Năm 2025, hạt điều Việt Nam đã được xuất khẩu tới 112 quốc gia và vùng lãnh thổ, cho thấy mức độ phủ rộng của ngành hàng này trên thị trường thế giới.

Đây cũng là cơ sở để các doanh nghiệp tiếp tục mở rộng thị trường trong những năm tới.

Gần 3 tỷ USD xuất khẩu nhưng nguyên liệu vẫn là bài toán lớn

Thành tích gần 3 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm càng đáng chú ý khi ngành điều Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực lớn từ nguồn nguyên liệu.

Việt Nam có năng lực chế biến hạt điều thuộc nhóm dẫn đầu thế giới, nhưng nguồn điều thô trong nước không đủ đáp ứng nhu cầu của hệ thống nhà máy. Vì vậy, doanh nghiệp phải nhập khẩu một lượng rất lớn nguyên liệu từ các quốc gia sản xuất điều, đặc biệt tại châu Phi.

Số liệu trong những tháng đầu năm cho thấy quy mô nhập khẩu nguyên liệu tăng mạnh. Riêng 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã chi gần 2,2 tỷ USD để nhập khẩu khoảng 1,3 triệu tấn hạt điều thô, tăng 23% về lượng và 32% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Riêng tháng 4, kim ngạch nhập khẩu hạt điều lên tới gần 943 triệu USD, cao hơn gấp đôi kim ngạch xuất khẩu hạt điều trong cùng tháng.

Đây là một trong những vấn đề lớn nhất đối với ngành điều.

Khi giá điều thô tăng, chi phí sản xuất của doanh nghiệp chế biến cũng tăng theo. Nếu giá bán nhân điều trên thị trường quốc tế không tăng tương ứng, lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ bị thu hẹp.

Một số phân tích mới đây cũng chỉ ra rằng tốc độ tăng của nhập khẩu nguyên liệu đang cao hơn tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu, tạo sức ép lên hiệu quả kinh doanh của ngành.

Vì vậy, con số 2,9 tỷ USD không thể được nhìn nhận đơn thuần như doanh thu mà ngành điều mang về cho Việt Nam. Để đánh giá đầy đủ hiệu quả, cần xem xét cả chi phí nguyên liệu nhập khẩu, chi phí chế biến, logistics và khả năng giữ lại giá trị trong nước.

Đây chính là điểm khác biệt giữa tăng trưởng kim ngạch và tăng trưởng thực chất về lợi nhuận.

Dù vậy, lợi thế lớn nhất của Việt Nam nằm ở khâu chế biến.

Trong nhiều năm, doanh nghiệp trong nước đã đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến, phân loại, đóng gói và phát triển sản phẩm. Nhờ đó, Việt Nam không chỉ đóng vai trò là nơi trung chuyển nguyên liệu mà đã trở thành một trung tâm chế biến hạt điều lớn của thế giới.

Việc duy trì vị trí số một về chế biến và xuất khẩu trong thời gian dài cho thấy năng lực này đã trở thành lợi thế cạnh tranh có tính hệ thống.

Trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu còn biến động, hướng đi quan trọng đối với ngành điều là nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ chạy theo sản lượng.

Các sản phẩm chế biến sâu như điều rang, điều tẩm vị, bơ điều, sữa điều và các sản phẩm thực phẩm tiện lợi có thể giúp doanh nghiệp nâng giá trị trên mỗi đơn vị nguyên liệu.

Đồng thời, việc xây dựng thương hiệu riêng tại các thị trường tiêu dùng cuối cùng cũng sẽ giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào mô hình xuất khẩu nguyên liệu hoặc sản phẩm gia công.

Với kết quả gần 3 tỷ USD trong 7 tháng, xuất khẩu hạt điều Việt Nam đang đứng trước cơ hội tiếp tục duy trì vị thế trên thị trường thế giới. Trung Quốc giữ vai trò thị trường lớn nhất, Mỹ tiếp tục là điểm tựa quan trọng với thị phần gần 90%, trong khi mạng lưới xuất khẩu đã mở rộng tới hàng trăm quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tuy nhiên, thách thức về nguyên liệu và chi phí đầu vào vẫn hiện hữu. Để biến lợi thế xuất khẩu thành giá trị bền vững, ngành điều cần tập trung vào chất lượng, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và nâng hiệu quả sử dụng nguyên liệu.

Gần 3 tỷ USD sau 7 tháng vì thế không chỉ là một con số ấn tượng. Đây còn là dấu hiệu cho thấy hạt điều đang tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bản đồ nông sản xuất khẩu của Việt Nam, đồng thời mở ra dư địa lớn để ngành hàng này nâng cao giá trị trong những tháng cuối năm và các năm tiếp theo.