[eMagazine] Xuất khẩu hạt điều Việt Nam xác lập cột mốc lịch sử trên 5 tỷ USD

Sau nhiều năm tăng trưởng bền bỉ, ngành điều Việt Nam đã ghi dấu ấn đặc biệt trong năm 2025 khi kim ngạch xuất khẩu chính thức vượt ngưỡng 5 tỷ USD. Cột mốc này không chỉ mang ý nghĩa về con số, mà còn phản ánh những chuyển động sâu sắc trong cơ cấu thị trường, năng lực chế biến và định hướng phát triển dài hạn của một ngành hàng nông sản chủ lực.

So với năm 2024 - thời điểm ngành điều lần đầu vượt mốc 4 tỷ USD với hơn 4,3 tỷ USD, kết quả năm 2025 cho thấy tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Chỉ trong vòng một năm, kim ngạch xuất khẩu đã tăng thêm gần 1 tỷ USD, qua đó thiết lập kỷ lục mới liên tiếp trong hai năm.

Không dừng lại ở giá trị, sản lượng xuất khẩu cũng ghi nhận mức cao chưa từng có. Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 766.585 tấn hạt điều, tăng 5,7% so với năm trước. Điều này cho thấy tăng trưởng của ngành không chỉ dựa vào biến động giá, mà còn đến từ năng lực chế biến, khả năng tổ chức sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của ngành điều năm 2025 là sự dịch chuyển mạnh mẽ trong cơ cấu thị trường. Lần đầu tiên, Trung Quốc vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu hạt điều lớn nhất của Việt Nam, vượt qua Mỹ - thị trường dẫn đầu suốt nhiều năm.

Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu hạt điều sang Trung Quốc trong năm 2025 đạt 1,115 tỷ USD, trong khi xuất khẩu sang Mỹ đạt 975 triệu USD. Hà Lan đứng ở vị trí thứ ba với 495 triệu USD, tiếp tục giữ vai trò cửa ngõ quan trọng của hạt điều Việt Nam vào thị trường châu Âu.

Đằng sau kỷ lục xuất khẩu là những nỗ lực bền bỉ trong đổi mới công nghệ và tổ chức sản xuất. Tuy nhiên, ngành điều Việt Nam vẫn mang đặc thù của một ngành chế biến quy mô lớn, phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Năm 2025, Việt Nam đã chi khoảng 4,5 tỷ USD để nhập khẩu hơn 2,9 triệu tấn hạt điều thô, chủ yếu từ các nước châu Phi và Campuchia. So với kim ngạch xuất khẩu 5,229 tỷ USD, giá trị xuất siêu của toàn ngành chỉ ở mức hơn 700 triệu USD, con số cho thấy dư địa cải thiện giá trị gia tăng vẫn còn rất lớn.

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), kết quả hiện nay là thành quả của quá trình chuyển đổi dài hạn, từ mục tiêu giải quyết việc làm, an sinh xã hội sang phát triển một ngành công nghiệp chế biến có quy mô hàng tỷ USD. Công nghệ được xem là trụ cột giúp ngành điều Việt Nam giữ vững vị thế số một thế giới về chế biến và xuất khẩu nhân điều.

Sau các dự án khoa học - công nghệ quốc gia về chế tạo máy tách vỏ tự động giai đoạn 2010-2011, ngành điều từng bước giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của những thị trường khó tính như EU hay Nhật Bản.

Để tháo gỡ “gót chân Achilles” về nguyên liệu, trong năm 2026, VINACAS cùng các bộ, ngành liên quan dự kiến đẩy mạnh chiến lược khôi phục và phát triển vùng trồng điều trong nước, tập trung tại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Các chương trình tái canh giống điều năng suất cao, song song với kiến nghị siết chặt hàng rào kỹ thuật đối với điều nhập khẩu, được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển căn bản cho ngành.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xác định ưu tiên các giải pháp minh bạch hóa nguồn gốc sản phẩm, đẩy mạnh truy xuất dữ liệu số, đầu tư vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia cho hạt điều Việt Nam.

Theo dự báo của VINACAS, giai đoạn 2022-2027, thị trường hạt điều toàn cầu sẽ tăng trưởng bình quân 4,6% mỗi năm, nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh và các loại hạt giàu dinh dưỡng ngày càng phổ biến. Đây được xem là dư địa quan trọng để ngành điều Việt Nam không chỉ duy trì đà tăng trưởng, mà còn nâng cao chất lượng và giá trị.

“Mục tiêu của ngành điều trong thời gian tới không chỉ dừng lại ở con số 5 tỷ USD, mà là phát triển theo chiều sâu, đẩy mạnh chế biến, xây dựng thương hiệu quốc gia và khẳng định vị thế bền vững của hạt điều Việt Nam trên thị trường thế giới”, lãnh đạo VINACAS nhấn mạnh.

Trần Huyền