Theo Sở Tài chính TP.HCM, thời gian qua đơn vị đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương tiến hành rà soát, thống kê các cơ sở nhà, đất để trống, sử dụng chưa hiệu quả hoặc không đúng mục đích. Trên cơ sở đó, Sở đã tham mưu UBND TP.HCM xây dựng phương án xử lý tài sản công phát sinh sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính.
Đối với các cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng, UBND TP.HCM đã ban hành quyết định thu hồi và giao cho các đơn vị chuyên trách tiếp nhận, quản lý, khai thác theo quy định. Cụ thể, theo Quyết định số 118/QĐ-UBND ngày 6/1/2026, Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng được giao tiếp nhận 151 cơ sở nhà, đất, trong khi Trung tâm Phát triển quỹ đất tiếp nhận 13 khu đất.
Song song đó, trên cơ sở đề xuất của các bộ, ngành Trung ương, UBND TP.HCM cũng đã rà soát và cho ý kiến đối với quỹ nhà, đất dôi dư được chuyển giao về địa phương quản lý. Đến nay, các bộ, ngành và đơn vị Trung ương đã bàn giao tổng cộng 95 cơ sở nhà, đất cho thành phố.
Sở Tài chính đã tiếp nhận, tổ chức bàn giao và đề xuất phương án xử lý đối với 67 địa chỉ nhà, đất. Đối với số tài sản còn lại, đơn vị đang lấy ý kiến UBND các phường, xã cùng các cơ quan liên quan để xác định nhu cầu sử dụng.
Những cơ sở đáp ứng tiêu chuẩn, định mức sẽ được tham mưu giao cho địa phương hoặc đơn vị có nhu cầu sử dụng. Các tài sản không thuộc diện này sẽ tiếp tục được chuyển giao cho các đơn vị chuyên trách quản lý, khai thác theo đúng quy định.
Tuy nhiên, quá trình sắp xếp và xử lý tài sản công dôi dư vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số cơ sở dù đã có quyết định thu hồi hoặc chuyển giao nhưng chưa thể hoàn tất bàn giao do vướng mắc về hồ sơ pháp lý, ranh giới sử dụng đất, tình trạng lấn chiếm hoặc đơn vị đang quản lý vẫn có nhu cầu tiếp tục sử dụng.
Bên cạnh đó, việc bố trí trụ sở làm việc cho các đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp cũng phát sinh áp lực khi nhiều địa phương tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ và nhân sự từ cấp huyện, dẫn đến nhu cầu về diện tích làm việc tăng cao.
Việc chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất dôi dư để phục vụ các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao và các công trình công cộng cũng chưa thuận lợi do phải bảo đảm phù hợp quy hoạch, tiêu chuẩn chuyên ngành cũng như nhu cầu thực tế tại từng địa phương.
Theo Sở Tài chính, nguyên nhân chủ yếu là khối lượng tài sản cần rà soát rất lớn, trong khi nhiều cơ sở có nguồn gốc lịch sử phức tạp, hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh, khiến quá trình xử lý kéo dài.
Để tháo gỡ các vướng mắc, ngày 24/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Nghị quyết trao thêm thẩm quyền cho chính quyền địa phương, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý để sớm đưa các tài sản công dôi dư vào khai thác hiệu quả.
Trên cơ sở đó, Sở Tài chính TP.HCM sẽ tập trung đẩy nhanh tiến độ tham mưu UBND TP.HCM hoàn tất phương án xử lý toàn bộ cơ sở nhà, đất dôi dư trước ngày 30/6/2026, đồng thời hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý liên quan trước ngày 31/12/2026, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công và hạn chế tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai.
