Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam chính thức khởi động Dự án “Thúc đẩy bảo tồn loài hoang dã và du lịch dựa vào thiên nhiên có trách nhiệm vì sự phát triển bền vững ở Việt Nam” (WTP).
Dự án nhận nguồn tài trợ 7,15 triệu USD từ Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) và được triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu đặt ra là thúc đẩy phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên theo hướng có trách nhiệm, hài hòa giữa bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.
Dự án WTP được triển khai thông qua bốn hợp phần liên kết chặt chẽ. Trong đó, hợp phần đầu tiên tập trung hoàn thiện các hướng dẫn, tiêu chí và công cụ nhằm hài hòa phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên với công tác bảo tồn đa dạng sinh học.
Hợp phần thứ hai sẽ thí điểm các mô hình quản lý, hợp tác và tài chính cho du lịch dựa vào thiên nhiên tại Vườn quốc gia Núi Chúa và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
Bên cạnh đó, dự án hướng đến nâng cao năng lực và thúc đẩy thay đổi hành vi của các bên tham gia chuỗi giá trị du lịch nhằm tăng cường bảo vệ các loài hoang dã và đa dạng sinh học. Hợp phần cuối cùng tập trung vào quản lý tri thức, giám sát, đánh giá, tổng hợp, chia sẻ và nhân rộng các kết quả của dự án.
Theo kỳ vọng, dự án WTP sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý khoảng 145.414 ha, đóng góp khoảng 15,7 triệu tấn CO₂ tương đương vào mục tiêu giảm phát thải. Dự án cũng hướng tới tạo mới, phục hồi hoặc ổn định 1.800 việc làm xanh, trong đó 70% dành cho phụ nữ, đồng thời mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 3.000 người.
Thông qua các hoạt động này, dự án hướng đến cách tiếp cận trong đó phát triển du lịch không đánh đổi bằng sự suy giảm của thiên nhiên. Thay vào đó, các giá trị kinh tế từ tài nguyên thiên nhiên và hoạt động du lịch được kỳ vọng trở thành nguồn lực hỗ trợ bảo vệ hệ sinh thái, các loài hoang dã và tạo thêm sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.
Phát biểu tại lễ khởi động, ông Bùi Chính Nghĩa, Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, cho biết Việt Nam là một trong 16 quốc gia được đánh giá có mức độ đa dạng sinh học cao, với sự hiện diện của hơn 62.600 loài động vật, thực vật. Trong số này có nhiều loài đặc hữu, quý hiếm, giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành các hệ sinh thái và môi trường sống đặc trưng.
Tuy nhiên, đa dạng sinh học tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều sức ép. Quá trình gia tăng dân số và phát triển kinh tế đã tác động tiêu cực đến nhiều hệ sinh thái, thậm chí đẩy một số hệ sinh thái đến ngưỡng tới hạn. Theo Sách Đỏ Việt Nam năm 2024, gần 1.400 loài đang bị đe dọa sinh tồn.
Theo ông Bùi Chính Nghĩa, dự án WTP được thiết kế và triển khai trong bối cảnh hiện nay mang ý nghĩa thiết thực. Trong đó, du lịch sinh thái và du lịch dựa vào thiên nhiên được xác định là một hướng tiếp cận phù hợp nhằm dung hòa bài toán giữa bảo tồn và phát triển.
Việc khai thác hợp lý các giá trị của tài nguyên thiên nhiên không chỉ tạo cơ hội phát triển những sinh kế mới cho người dân mà còn góp phần hình thành nguồn lực tài chính để tái đầu tư cho công tác bảo tồn hệ sinh thái và phát triển cộng đồng.
Tại hai khu vực thí điểm là Vườn quốc gia Núi Chúa và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, dự án sẽ triển khai các mô hình về quản lý, hợp tác, tài chính và hỗ trợ phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với mục tiêu bảo tồn các loài hoang dã quý hiếm.
Với vai trò là cơ quan đầu mối quốc gia và chủ dự án, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học khẳng định cam kết trong quá trình tổ chức triển khai, nhằm bảo đảm dự án vận hành đúng tiến độ và hoàn thành các mục tiêu đề ra.
Để bảo đảm nguyên tắc cân bằng sinh thái, phát triển du lịch cần được đặt trong phạm vi và giới hạn của hệ sinh thái. Cộng đồng địa phương cần nhìn thấy những lợi ích thực tế và lâu dài từ hoạt động này, trong khi nguồn lực do du lịch tạo ra cũng cần đóng góp trở lại cho công tác bảo tồn thiên nhiên.
Việc triển khai dự án WTP được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng mô hình phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên theo hướng có trách nhiệm, trong đó bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế và nâng cao sinh kế cộng đồng không còn là những mục tiêu đối lập mà có thể hỗ trợ lẫn nhau hướng tới phát triển bền vững./.
