Trước những phản ánh gần đây về tình trạng can thiệp, làm sai lệch dữ liệu tại một số hệ thống quan trắc tự động nước thải và khí thải của doanh nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phát đi văn bản yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, kiểm tra và tăng cường giám sát toàn diện. Động thái này được xem là bước đi cần thiết nhằm củng cố tính minh bạch và độ tin cậy của dữ liệu môi trường - yếu tố then chốt trong công tác quản lý và bảo vệ môi trường hiện nay.
Theo nội dung văn bản ban hành ngày 2/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan triển khai đồng bộ nhiều biện pháp kiểm soát hệ thống quan trắc. Trọng tâm là đảm bảo tính chính xác và trung thực của dữ liệu đầu vào, đồng thời kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là việc kiểm soát chất lượng dữ liệu thông qua đánh giá độ chính xác tương đối (RA) của các hệ thống quan trắc tự động, liên tục. Trên cơ sở nguồn lực thực tế, các địa phương được khuyến khích lựa chọn một số cơ sở sản xuất có quy mô lớn, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm cao để tiến hành quan trắc đối chứng. Đây được xem là giải pháp kỹ thuật quan trọng nhằm đối chiếu, xác minh tính xác thực của số liệu do doanh nghiệp cung cấp.
Trong trường hợp phát hiện sai lệch vượt ngưỡng quy định, Bộ yêu cầu tạm dừng công nhận dữ liệu từ hệ thống liên quan. Đồng thời, mọi thay đổi về thông số cài đặt trên thiết bị quan trắc phải được cơ sở sản xuất báo cáo đầy đủ cho Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ công tác theo dõi và quản lý. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ doanh nghiệp tự ý điều chỉnh thiết bị nhằm làm sai lệch kết quả đo đạc.
Không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát dữ liệu, Bộ còn nhấn mạnh đến việc tăng cường giám sát trực tiếp hệ thống thiết bị. Cụ thể, các địa phương cần kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối của thiết bị quan trắc theo đúng quy định, qua đó ngăn chặn khả năng can thiệp từ bên ngoài. Bên cạnh đó, hệ thống camera tại các trạm quan trắc cũng phải được rà soát, đảm bảo có khả năng giám sát đầy đủ, đặc biệt là khu vực bên trong nhà trạm.
Các hạng mục kỹ thuật khác như đường ống xả thải, đường dẫn mẫu cũng nằm trong diện kiểm tra bắt buộc. Trong những trường hợp cần thiết, cơ quan chức năng có thể tiến hành kiểm tra chuyên sâu đối với thiết bị để làm rõ nghi vấn sai lệch dữ liệu. Việc kiểm tra toàn diện từ phần cứng đến quy trình vận hành được kỳ vọng sẽ tạo ra lớp “lá chắn” nhiều tầng, giảm thiểu nguy cơ gian lận.
Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đưa ra thông điệp cứng rắn đối với các hành vi vi phạm. Nếu phát hiện doanh nghiệp cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu quan trắc, các cơ quan chức năng phải xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Trường hợp có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan công an để điều tra, xử lý theo thẩm quyền. Đây được xem là biện pháp răn đe mạnh, nhằm nâng cao ý thức tuân thủ của các doanh nghiệp.
Trong bối cảnh yêu cầu về minh bạch dữ liệu môi trường ngày càng cao, việc siết chặt quản lý hệ thống quan trắc không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi của cộng đồng. Dữ liệu chính xác là cơ sở để đánh giá đúng thực trạng môi trường, từ đó đưa ra các chính sách phù hợp và kịp thời.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố nghiêm túc triển khai các nội dung nêu trên, đồng thời tổng hợp và báo cáo kết quả thực hiện về Bộ. Việc tăng cường giám sát, kiểm soát chặt chẽ hệ thống quan trắc được kỳ vọng sẽ khắc phục những “kẽ hở” trong quản lý, hướng tới một hệ thống dữ liệu môi trường minh bạch, đáng tin cậy hơn trong thời gian tới.
