Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa phát đi thông tin chính thức vào trưa 27/3/2026, nhằm làm rõ những nhầm lẫn liên quan đến tần suất kiểm tra thanh long Việt Nam xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU). Theo đó, thông tin trước đây cho rằng thanh long bị kiểm tra với tần suất 50% là không chính xác. Thực tế, mặt hàng này đang thuộc diện kiểm soát tăng cường với tần suất 30%. Việc xác định chính xác mức kiểm tra không chỉ giúp doanh nghiệp định hướng sản xuất, xuất khẩu mà còn góp phần ổn định tâm lý thị trường.
Thanh long nằm trong Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, danh mục các mặt hàng chịu biện pháp kiểm soát tăng cường khi nhập khẩu vào EU. Bên cạnh thanh long, một số nông sản Việt Nam khác cũng đang được giám sát chặt chẽ, gồm ớt và đậu bắp với tần suất kiểm tra 50%, sầu riêng 20%. Riêng chanh leo hiện chưa bị áp dụng các biện pháp kiểm soát tăng cường.
Trong những năm gần đây, EU liên tục siết chặt quy định về dư lượng tối đa cho phép (MRLs) đối với thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời mở rộng phạm vi giám sát các loại nông sản nhập khẩu. Đáng chú ý, ngày 29/1/2026, EU thông báo tới Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc thay đổi phương pháp thiết lập MRLs.
Thay vì dựa trên đánh giá “rủi ro” như trước đây, EU chuyển sang tiếp cận dựa trên “mối nguy”. Các hoạt chất có nguy cơ cao, như gây ung thư hoặc rối loạn nội tiết, sẽ được áp dụng mức dư lượng tối đa gần như bằng 0, chỉ 0,01 mg/kg. Những quy định mới nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường nhưng cũng tạo ra hàng rào kỹ thuật phức tạp, cập nhật nhanh, gây thách thức cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Trước bối cảnh này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm cho nông sản xuất khẩu. Ngay khi nhận các cảnh báo vi phạm từ EU, cơ quan chức năng lập tức tiến hành truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và gửi báo cáo khắc phục tới EU.
Đồng thời, Bộ ban hành văn bản chỉ đạo, tổ chức hội nghị, đôn đốc địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp tăng cường kiểm soát chất lượng. Nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp và chương trình sử dụng tác nhân sinh học cũng được triển khai để giảm phụ thuộc thuốc bảo vệ thực vật. Nhờ đó, số lượng cảnh báo không tuân thủ của EU đối với nông sản Việt Nam giảm mạnh, từ 64 cảnh báo năm 2024 xuống còn 17 năm 2025.
Trong khuôn khổ hợp tác với EU, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã làm việc trực tiếp với Tổng vụ Y tế và An toàn thực phẩm (DG-SANTE). EU tiến hành thanh tra tại Việt Nam từ 3-20/6/2025 đối với ớt, thanh long và sầu riêng. Kết quả đánh giá tích cực, đặc biệt ở hệ thống cấp phép, kiểm soát lưu thông thuốc bảo vệ thực vật và sự chủ động của khu vực tư nhân. Hai bên đã thống nhất kế hoạch hành động khắc phục tồn tại, trong đó Việt Nam sẽ gửi báo cáo thực hiện vào tháng 5/2026. Đây là cơ sở để EU cân nhắc duy trì, tăng cường hay giảm tần suất kiểm tra các mặt hàng nông sản.
Trong ngắn hạn, Bộ tập trung hoàn thiện báo cáo kỹ thuật nhằm đàm phán giảm tần suất kiểm tra tại cửa khẩu đối với các mặt hàng thuộc Phụ lục II. Song song đó, công tác theo dõi các dự thảo quy định mới, tập huấn, phổ biến kiến thức cho doanh nghiệp và người sản xuất được đẩy mạnh.
Về trung và dài hạn, mục tiêu là nâng cao năng lực tuân thủ quy định EU cho toàn chuỗi sản xuất, tăng vai trò chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn thực phẩm, phát triển sản xuất bền vững, giảm hóa chất, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm.
Để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu, Bộ đã kiến nghị Thủ tướng ban hành chỉ thị tăng cường tuân thủ an toàn thực phẩm cho hàng nông sản xuất khẩu, hướng tới mục tiêu vừa bảo vệ người tiêu dùng vừa mở rộng cơ hội xuất khẩu sang EU.
