Bước ngoặt trong quan hệ giao thương biên giới
Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm cụ thể hóa các "Tuyên bố chung" giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước Việt Nam – Trung Quốc. Việc xây dựng Cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) – Đông Hưng (Trung Quốc) được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong hoạt động xuất nhập khẩu, đưa quan hệ kinh tế vùng biên lên một tầm cao mới.
Mục tiêu cốt lõi của dự án là chuyển đổi phương thức quản lý biên giới từ truyền thống sang hiện đại, dựa trên nền tảng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và các giải pháp công nghệ số tiên tiến nhất hiện nay.
Theo đề án được phê duyệt, cửa khẩu thông minh sẽ mang lại những thay đổi diện mạo hoàn toàn mới cho khu vực cầu Bắc Luân II.
Cụ thể, hệ thống sẽ cho phép hàng hóa lưu thông liên tục 24 giờ trong ngày, kể cả ngày nghỉ và ngày lễ, đáp ứng nhu cầu giao thương không gián đoạn.
Triển khai hệ thống xe tự hành không người lái (IGV) và phương thức vận chuyển hàng hóa trên cao (mono-rail/sky-rail) để tối ưu hóa diện tích và tốc độ di chuyển.
Sử dụng các thiết bị kiểm tra không tiếp xúc, giám sát tự động và chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới, giúp rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi.
Phát biểu tại lễ khởi động, ông Vũ Văn Diện, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh: "Việc khởi động xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cụ thể hóa các thỏa thuận hợp tác giữa hai Đảng, hai Nhà nước Việt Nam và Trung Quốc, đồng thời thể hiện quyết tâm chính trị và tầm nhìn chiến lược của hai địa phương trong việc tăng cường hợp tác thực chất, cùng phát triển bền vững”.
“Với sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ hai nước và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, dự án cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng sẽ được triển khai đúng tiến độ, trở thành hình mẫu tiêu biểu trong hợp tác cửa khẩu thông minh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, tăng cường giao lưu nhân dân và làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc trong giai đoạn mới”, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh cho hay.
Những tính năng vượt trội của mô hình cửa khẩu "thông minh"
Cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái - Đông Hưng từ lâu đã giữ vai trò là cầu nối giao thương quan trọng giữa Việt Nam, ASEAN và thị trường Trung Quốc.
Trong bối cảnh lưu lượng người, phương tiện và hàng hóa ngày càng gia tăng, việc xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh được xem là giải pháp đột phá nhằm nâng cao năng lực thông quan, bảo đảm an toàn, thuận lợi và hiệu quả trong quản lý biên giới.
Dự án sẽ ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, Internet vạn vật (IoT), công nghệ sinh trắc học và hệ thống điều hành thông minh, từng bước chuyển đổi phương thức quản lý cửa khẩu từ thủ công sang tự động hóa, hiện đại và đồng bộ.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Quảng Ninh, giai đoạn 1 của dự án được triển khai tại khu vực cầu Bắc Luân I và cầu Bắc Luân II với tổng nguồn lực đầu tư lớn từ ngân sách nhà nước và doanh nghiệp.
Tại cầu Bắc Luân I, dự án tập trung đầu tư hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh thông minh, bao gồm các thiết bị giám sát thân nhiệt, hệ thống quản lý dữ liệu và phần mềm chuyên dụng phục vụ cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026.
Tại cầu Bắc Luân II, dự án triển khai trên diện tích khoảng 16ha, xây dựng cơ sở hạ tầng cửa khẩu thông minh, luồng vận chuyển hàng hóa tự động bằng xe không người lái (IGV), Trung tâm điều hành thông minh, hệ thống kiểm soát container, logistics công nghệ cao và các công trình phụ trợ, với mục tiêu vận hành liên tục 24/7.
Trong giai đoạn đầu (năm 2026), tỉnh Quảng Ninh sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật tại khu vực cầu Bắc Luân II, xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và lắp đặt các làn đường chuyên dụng cho xe tự hành. Song song đó, các quy trình kiểm soát tự động cho cư dân biên giới tại cầu Bắc Luân I cũng sẽ được nâng cấp đồng bộ.
Tổng kinh phí dự kiến cho các hạng mục cửa khẩu thông minh tại Bắc Luân II khoảng 947 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước đầu tư khoảng 250 tỷ đồng, phần còn lại do nhà đầu tư thực hiện nhằm hoàn thiện hạ tầng, trang thiết bị và công nghệ hiện đại.
Việc chính thức khởi động xây dựng Cửa khẩu thông minh không chỉ khẳng định vị thế "cửa ngõ" quan trọng của Móng Cái trong hành lang kinh tế Việt – Trung, mà còn thể hiện quyết tâm của tỉnh Quảng Ninh trong việc tiên phong chuyển đổi số, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững.
