Tham dự có các đồng chí: Phó Bí thư Tỉnh ủy Huỳnh Thị Chiến Hòa; Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Phúc Bình Niê Kdăm; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Y Nhuân Byă; lãnh đạo các sở, ngành cùng đông đảo người dân và du khách.
“Nhà dài show” do Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thị Thanh Hằng xây dựng kịch bản, nhạc sĩ Mạnh Tiến đạo diễn âm nhạc, cùng sự cố vấn về văn hóa của các nghệ sĩ, nghệ nhân người Ê Đê. Đặc biệt, các nghệ sĩ, ca sĩ, nghệ nhân tham gia trình diễn đều là người Ê Đê, góp phần tạo nên tính chân thực và chiều sâu văn hóa cho chương trình.
Hành trình trải nghiệm trong không gian Nhà dài
Khác với một chương trình sân khấu truyền thống, “Nhà dài show” không có sân khấu trung tâm, cũng không được cấu trúc thành những tiết mục độc lập. Khán giả trở thành một phần của hành trình, trực tiếp di chuyển qua từng không gian, từng lớp diễn để cảm nhận đời sống của cộng đồng Ê Đê.
Trong thời lượng khoảng 30 phút, chương trình dẫn dắt người xem từ “Miền mơ tưởng” đến “Dring Gah”, “Gah” và “Ôk” – những không gian gắn với các lớp nội dung về cội nguồn, đời sống cộng đồng, bếp lửa, luật tục, tình yêu, hôn nhân, gia đình, sự trưởng thành và tiếp nối các thế hệ.
Mở đầu hành trình là “Miền mơ tưởng”, nơi những hình ảnh quen thuộc trong đời sống Ê Đê được tái hiện qua nghệ thuật sắp đặt, ánh sáng laser và âm thanh của đại ngàn. Đó là hình ảnh người dân lên rẫy, đan lát, gùi nước, chăm sóc trẻ nhỏ, kéo sợi… Những công việc bình dị, gần gũi được đặt trong không gian nghệ thuật, tạo nên cảm giác vừa thực vừa giàu tính biểu tượng.
Từ xa, tiếng chày giã gạo vang lên như một lời mời gọi. Âm thanh ấy dẫn khán giả bước vào không gian trước Nhà dài – “Dring Gah”. Tại đây, đời sống cộng đồng hiện lên sinh động qua những hoạt động thường nhật: giã gạo, bổ củi, đan gùi, kéo sợi, gùi nước, trẻ nhỏ vui chơi.
Tiếng Broh, Tak Ta cùng những làn điệu dân ca đan xen giữa không gian sinh hoạt tạo nên một bức tranh văn hóa giàu sức sống. Trong dòng chảy ấy, cuộc gặp gỡ giữa chàng trai chơi Tak Ta và cô gái đi gùi nước trở thành điểm khởi đầu cho câu chuyện tình yêu, rồi dẫn tới tình yêu, hôn nhân – những giá trị gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng.
Từ không gian bên ngoài, khán giả tiếp tục bước vào Nhà dài. Tại không gian trung tâm – “Gah”, bếp lửa trở thành điểm hội tụ của đời sống gia đình và cộng đồng. Những câu chuyện, lời kể Khan, luật tục, tình yêu, hôn nhân, cồng chiêng, rượu cần được kết nối trong một mạch diễn liền mạch.
Các chất liệu văn hóa truyền thống như nói nối vần, Đinh Buôt, hát Kứt và chiêng cưới được đan cài, không chỉ tạo nên giá trị nghệ thuật mà còn thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa gia đình với cộng đồng, giữa cá nhân với buôn làng và giữa các thế hệ.
Điểm đặc biệt của “Nhà dài show” nằm ở cách tổ chức không gian và sự tương tác với khán giả. Người xem không đứng ngoài quan sát một câu chuyện được trình diễn trên sân khấu mà trực tiếp bước vào câu chuyện ấy. Mỗi bước di chuyển mở ra một lớp văn hóa mới, khiến hành trình khám phá trở nên tự nhiên, giàu cảm xúc.
Công nghệ 3D mapping, âm thanh, ánh sáng được sử dụng như những phương tiện hỗ trợ, làm nổi bật các giá trị văn hóa truyền thống thay vì lấn át những chất liệu bản địa. Nhờ đó, những câu chuyện về đời sống Ê Đê được kể bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại nhưng vẫn giữ được hồn cốt văn hóa truyền thống.
Từ bảo tồn di sản đến sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng
Một trong những điểm nhấn giàu tính biểu tượng của “Nhà dài show” là chương trình không có màn chào kết theo cách thông thường. Khi khán giả rời khỏi Nhà dài, tiếng chày giã gạo lại vang lên từ phía sau, trở về với âm thanh mở đầu chương trình. Hành trình vì thế được khép lại theo cấu trúc vòng tròn. Câu chuyện không thực sự kết thúc mà tiếp tục diễn ra trong đời sống.
Thông điệp “khán giả rời đi nhưng đời sống trong Nhà dài vẫn tiếp tục” cũng chính là cách chương trình khẳng định sức sống của văn hóa Ê Đê. Văn hóa không phải là những giá trị chỉ được trưng bày, mà cần được thực hành, trao truyền và hiện diện trong đời sống đương đại.
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, “Nhà dài show” được tổ chức trong ba ngày, từ 17 đến 19/8, mỗi tối hai suất vào lúc 19 giờ 30 phút và 20 giờ 30 phút tại Bảo tàng Đắk Lắk. Thông qua chương trình, Ban Tổ chức hướng đến xây dựng một sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng của Đắk Lắk, có khả năng vận hành lâu dài, qua đó tạo thêm điểm đến trải nghiệm cho người dân, du khách trong và ngoài tỉnh.
Điều đáng chú ý là “Nhà dài show” không chỉ hướng tới việc giới thiệu văn hóa Ê Đê với công chúng, mà còn mở ra không gian để nghệ nhân và cộng đồng trực tiếp tham gia bảo tồn, thực hành và giới thiệu di sản. Đây là yếu tố quan trọng để những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được duy trì trong đời sống, thay vì chỉ tồn tại trong các hoạt động trình diễn mang tính thời điểm.
Đắk Lắk là vùng đất hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc Tây Nguyên. Trong đó, văn hóa Ê Đê với không gian Nhà dài, cồng chiêng, sử thi, luật tục, nghề thủ công truyền thống và đời sống cộng đồng là những giá trị tạo nên bản sắc riêng của vùng đất.
Việc xây dựng các sản phẩm văn hóa – du lịch dựa trên chính những giá trị ấy không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh địa phương mà còn tạo thêm cơ hội để du khách tiếp cận di sản theo cách sinh động, trực quan, giàu trải nghiệm hơn.
Với “Nhà dài show”, người xem không chỉ nghe kể về văn hóa Ê Đê mà còn được bước vào không gian Nhà dài, lắng nghe tiếng chiêng, tiếng chày, tiếng đàn, cảm nhận hơi ấm bếp lửa và chứng kiến những sinh hoạt gắn với đời sống cộng đồng.
Qua không gian, con người, âm nhạc, ký ức, luật tục và các mối quan hệ cộng đồng, chương trình góp phần đưa văn hóa Ê Đê đến gần hơn với công chúng, nhất là du khách đang tìm kiếm những trải nghiệm bản địa có chiều sâu.
Trong bối cảnh phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản, những mô hình như “Nhà dài show” có thể trở thành hướng đi đáng chú ý. Khi văn hóa được đặt vào một không gian trải nghiệm hấp dẫn, có sự tham gia của chính cộng đồng chủ thể, di sản không chỉ được giới thiệu mà còn có thêm cơ hội được sống, được thực hành và được trao truyền.
“Nhà dài show” vì thế không đơn thuần là một chương trình nghệ thuật phục vụ Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026, mà còn là một thử nghiệm trong cách kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ mới. Từ những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ, chương trình góp phần tạo dựng một sản phẩm văn hóa – du lịch có khả năng kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn di sản, phát triển du lịch, giữa cộng đồng chủ thể với công chúng và du khách.
Và khi tiếng chày giã gạo lại vang lên lúc khán giả rời Nhà dài, câu chuyện ấy vẫn tiếp tục – như chính đời sống văn hóa Ê Đê vẫn đang được gìn giữ, thực hành, trao truyền qua các thế hệ.
