Bức tranh thị trường cà phê toàn cầu đầu năm 2026 đang nghiêng mạnh về phía dư cung, tạo áp lực đáng kể lên mặt bằng giá. Trong bối cảnh đó, dù xuất khẩu của Việt Nam ghi nhận sự gia tăng về sản lượng, giá trị thu về lại sụt giảm, phản ánh rõ tác động của xu hướng giảm giá trên thị trường quốc tế.
Ngay trong quý I/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 590,5 nghìn tấn cà phê, thu về 2,75 tỷ USD. So với cùng kỳ năm trước, khối lượng tăng 12,5% nhưng kim ngạch lại giảm 7,1%. Diễn biến này cho thấy giá xuất khẩu bình quân đang đi xuống, kéo lùi tổng giá trị dù sản lượng bán ra nhiều hơn. Riêng trong tháng 3/2026, hoạt động giao hàng được đẩy nhanh sau thu hoạch giúp lượng xuất khẩu đạt 222 nghìn tấn, tương đương hơn 990 triệu USD. Tuy nhiên, mức tăng 15,6% về lượng vẫn không đủ bù đắp khi giá trị giảm tới 11,5% so với cùng kỳ năm 2025.
Áp lực giảm giá càng rõ nét khi bước sang đầu tháng 4/2026. Trên thị trường thế giới, giá cà phê liên tục điều chỉnh đi xuống do kỳ vọng nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn gia tăng. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ lại hồi phục chậm hơn dự báo, khiến cán cân cung - cầu mất cân đối theo hướng bất lợi cho giá.
Theo báo cáo mới nhất của StoneX, sản lượng cà phê toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt khoảng 182,5 triệu bao, vượt xa mức tiêu thụ dự kiến 172,5 triệu bao. Khoảng chênh lệch lên tới 10 triệu bao cho thấy thị trường đang dư thừa đáng kể. Triển vọng này đã tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư, thúc đẩy các quỹ đầu cơ và giới giao dịch tăng cường bán ra, từ đó gia tăng áp lực giảm giá trên các sàn kỳ hạn.
Đáng chú ý, nguồn cung từ các nước sản xuất chủ lực tiếp tục được củng cố. Brazil và Indonesia bước vào vụ thu hoạch trong điều kiện thời tiết thuận lợi, mở ra triển vọng sản lượng tích cực. Riêng tại Brazil, theo dự báo của Conab, niên vụ 2026 - 2027 có thể đạt 66,2 triệu bao, tăng tới 17,1% so với vụ trước. Sự gia tăng mạnh mẽ từ quốc gia xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới càng làm dày thêm áp lực dư cung toàn cầu.
Ở chiều ngược lại, nhu cầu tiêu thụ chưa cho thấy tín hiệu bứt phá. Tồn kho cà phê Arabica đạt chuẩn trên sàn ICE đã leo lên mức cao nhất trong hơn 6 tháng. Khi lượng tồn kho tăng cao, các doanh nghiệp rang xay có xu hướng hạn chế mua vào, chờ giá giảm sâu hơn hoặc thị trường ổn định trở lại. Sự kết hợp giữa nguồn cung dồi dào và nhu cầu yếu khiến giá cà phê khó có cơ hội phục hồi trong ngắn hạn.
Trong bối cảnh đó, triển vọng xuất khẩu của Việt Nam cũng đối mặt không ít thách thức. Dù quý I ghi nhận mức tăng trưởng về lượng, đà này có thể chững lại trong quý II/2026 khi nguồn cung trong nước suy giảm sau vụ thu hoạch. Đồng thời, tồn kho thế giới vẫn ở mức cao, trong khi nhu cầu từ các thị trường lớn như EU và Hoa Kỳ phục hồi chậm, khiến dư địa tăng trưởng bị thu hẹp.
Không chỉ vậy, áp lực cạnh tranh giá cũng gia tăng khi Brazil và Indonesia đẩy mạnh nguồn cung từ vụ mới. Với lợi thế sản lượng lớn và chi phí cạnh tranh, các quốc gia này có thể tạo sức ép trực tiếp lên giá xuất khẩu của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Điều này buộc doanh nghiệp trong nước phải linh hoạt hơn trong chiến lược bán hàng và quản trị rủi ro giá.
Nhìn chung, trong ngắn hạn, thị trường cà phê nhiều khả năng vẫn chịu tác động từ trạng thái dư cung kéo dài. Giá cả khó tránh khỏi xu hướng giảm hoặc biến động ở mức thấp cho đến khi cán cân cung - cầu được cải thiện rõ rệt hơn. Với Việt Nam, bài toán không chỉ nằm ở việc duy trì sản lượng xuất khẩu, mà còn là nâng cao giá trị gia tăng để giảm phụ thuộc vào biến động giá thô trên thị trường toàn cầu.
