Quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe đối với các mặt hàng nông lâm sản như gỗ, cà phê, cao su, ca cao… Trước bối cảnh đó, Nghệ An xác định đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để tái cấu trúc ngành theo hướng hiện đại, bền vững. Tỉnh đã chủ động ban hành kế hoạch triển khai Khung hành động thích ứng EUDR với nhiều giải pháp đồng bộ, mang tính dài hạn.
Trọng tâm của kế hoạch là xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch, đáp ứng yêu cầu “không mất rừng” theo quy định. Nghệ An tập trung rà soát, cập nhật dữ liệu hiện trạng rừng, hoàn thiện bản đồ số hóa vùng sản xuất và xác định tọa độ địa lý từng lô đất. Đây được xem là nền tảng để doanh nghiệp và người dân chứng minh tính hợp pháp, bền vững của sản phẩm khi xuất khẩu.
Cùng với đó, tỉnh tăng cường quản lý chuỗi cung ứng từ sản xuất, thu mua, chế biến đến tiêu thụ. Các cơ sở chế biến gỗ và nông sản được yêu cầu thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ, lưu trữ hồ sơ đầy đủ, đảm bảo khả năng truy xuất đến tận hộ sản xuất. Việc ứng dụng công nghệ số, cấp mã số vùng trồng, vùng nguyên liệu cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro.
Công tác kiểm soát, bảo vệ rừng tiếp tục được siết chặt. Lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền địa phương tăng cường tuần tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, tỉnh khuyến khích phát triển kinh tế dưới tán rừng, trồng rừng gỗ lớn nhằm nâng cao giá trị và giảm áp lực chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng.
Song song với quản lý, Nghệ An chú trọng nâng cao nhận thức cho cộng đồng và doanh nghiệp về EUDR. Các chương trình tập huấn, hội thảo được tổ chức thường xuyên, giúp người dân hiểu rõ yêu cầu của thị trường, từ đó thay đổi tư duy sản xuất theo hướng bền vững và có trách nhiệm với môi trường.
Việc triển khai Khung hành động thích ứng EUDR không chỉ nhằm đáp ứng quy định, mà còn mở ra cơ hội nâng cao giá trị nông lâm sản trên thị trường quốc tế. Khi đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và truy xuất nguồn gốc, sản phẩm của tỉnh sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt, đặc biệt tại các thị trường cao cấp như EU.
Trong lĩnh vực lâm nghiệp, Nghệ An định hướng phát triển vùng nguyên liệu gỗ có chứng chỉ bền vững, khuyến khích doanh nghiệp tham gia các hệ thống chứng nhận quốc tế, đồng thời hỗ trợ cải tiến công nghệ và nâng cao năng lực quản trị.
Đối với nông nghiệp, các ngành hàng chủ lực như cà phê, cao su được khuyến khích xây dựng vùng sản xuất tập trung, áp dụng quy trình canh tác thân thiện môi trường. Liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh nhằm kiểm soát chất lượng và đảm bảo tính đồng nhất của sản phẩm.
Ngoài ra, tỉnh tích cực huy động sự tham gia của khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế, tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ về kỹ thuật, tài chính để triển khai các mô hình sản xuất bền vững, từng bước nhân rộng các điển hình hiệu quả.
Bên cạnh đó, cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong quá trình chuyển đổi cũng được hoàn thiện, với các ưu đãi về tín dụng, đất đai và đào tạo nguồn nhân lực, góp phần giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng thích ứng.
Có thể thấy, việc triển khai Khung hành động thích ứng EUDR không chỉ là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hội nhập, mà còn là cơ hội để Nghệ An tái định vị ngành nông lâm nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.
Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng hành của doanh nghiệp và người dân, Nghệ An đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế, giữ vững “tấm vé xanh” vào thị trường EU và hướng tới phát triển lâu dài./.
