Bước vào năm 2026, bài toán đảm bảo điện năng tiếp tục được đặt ở vị trí then chốt khi nhu cầu tiêu thụ ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh quý II trùng với cao điểm mùa khô, ngành điện đang khẩn trương triển khai hàng loạt giải pháp nhằm duy trì nguồn cung ổn định, đồng thời chuẩn bị các kịch bản ứng phó với áp lực phụ tải tăng cao.
Theo thông tin từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), ngay trong quý I/2026, hệ thống điện quốc gia đã vận hành an toàn, liên tục, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất và sinh hoạt. Đặc biệt, điện năng được cung cấp ổn định cho nhiều sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định xã hội. Sản lượng điện toàn hệ thống trong ba tháng đầu năm đạt 76,86 tỷ kWh, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy xu hướng phục hồi và tăng trưởng rõ rệt của nền kinh tế.
Cơ cấu nguồn điện tiếp tục duy trì sự đa dạng, trong đó nhiệt điện than chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn một nửa sản lượng, tiếp đến là thủy điện và năng lượng tái tạo. Đáng chú ý, điện mặt trời và điện gió tiếp tục đóng góp tích cực, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch. Bên cạnh đó, lượng điện nhập khẩu cũng được duy trì ở mức hợp lý nhằm bổ sung nguồn cung khi cần thiết.
Không chỉ tập trung vào nhiệm vụ phát điện, trong quý I, EVN còn đảm nhiệm vai trò điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Các hồ thủy điện lớn như Hòa Bình, Thác Bà và Tuyên Quang được vận hành linh hoạt, vừa đáp ứng yêu cầu cấp nước cho vụ Đông Xuân, vừa đảm bảo phát điện. Tổng lượng nước xả đạt hơn 3,3 tỷ m3, thấp hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu, qua đó góp phần tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả vận hành.
Song song với công tác vận hành, tiến độ các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm cũng được đẩy nhanh. Một số dự án lớn đã tiến sát giai đoạn hoàn thiện, trong đó có Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I với mức hoàn thành gần như toàn bộ, sẵn sàng cho việc hòa lưới tổ máy đầu tiên. Ngoài ra, nhiều dự án lưới điện từ 110 đến 500kV đã được khởi công và đóng điện đúng tiến độ, góp phần tăng cường khả năng truyền tải và phân phối điện trên phạm vi cả nước.
Tuy nhiên, bước sang quý II, áp lực đối với hệ thống điện được dự báo sẽ gia tăng đáng kể. Nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, trong khi các yếu tố bên ngoài như biến động địa chính trị có thể tác động đến giá nhiên liệu đầu vào. Sự phát triển nhanh của công nghiệp, cùng với xu hướng chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và gia tăng sử dụng xe điện, cũng khiến phụ tải điện tăng nhanh hơn dự kiến.
Trước bối cảnh này, EVN xác định tiết kiệm điện là một trong những giải pháp trọng tâm. Các đơn vị phát điện được yêu cầu đảm bảo đủ nhiên liệu, duy trì độ tin cậy của tổ máy và tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn môi trường. Đồng thời, việc vận hành các hồ thủy điện cần được tính toán linh hoạt nhằm cân bằng giữa nhu cầu phát điện và cấp nước, đặc biệt trong những đợt nắng nóng gay gắt.
Ở khâu truyền tải, nhiệm vụ trọng tâm là đảm bảo hệ thống lưới điện vận hành an toàn, liên tục, hạn chế tối đa sự cố. Các khiếm khuyết thiết bị được rà soát, xử lý kịp thời, trong khi các giải pháp công nghệ như lắp đặt hệ thống pin lưu trữ năng lượng đang được thúc đẩy nhằm nâng cao khả năng điều tiết nguồn điện, nhất là tại khu vực miền Bắc.
Đối với khối phân phối, các tổng công ty điện lực được yêu cầu xây dựng phương án cấp điện cho những tình huống cực đoan, đồng thời tăng cường phối hợp với khách hàng lớn để điều chỉnh phụ tải. Việc khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ cũng được đẩy mạnh nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.
Trong lĩnh vực đầu tư, nhiều dự án nguồn điện quan trọng được đặt mục tiêu hoàn thành trong năm nay. Nhiệt điện Quảng Trạch I dự kiến phát điện thương mại trong quý II, trong khi các dự án LNG tiếp theo đang được thúc đẩy thủ tục để sớm triển khai. Bên cạnh đó, các dự án thủy điện mở rộng và thủy điện tích năng cũng được tăng tốc nhằm bổ sung nguồn dự phòng cho hệ thống.
Ở mảng lưới điện, hàng loạt công trình cấp bách đang được đẩy nhanh tiến độ để kịp đóng điện trong quý II, đặc biệt là các tuyến đường dây và trạm biến áp quan trọng tại khu vực phía Bắc và các trung tâm phụ tải lớn. Đây được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo khả năng truyền tải điện, giảm nguy cơ quá tải cục bộ trong mùa cao điểm.
Với việc đồng bộ nhiều giải pháp từ vận hành, đầu tư đến tiết kiệm điện, ngành điện đang nỗ lực giữ vững an ninh năng lượng trong bối cảnh nhu cầu tăng cao. Những bước chuẩn bị từ sớm được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống điện quốc gia vận hành ổn định, đáp ứng hiệu quả nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong mùa khô năm 2026 và các năm tiếp theo.
