Miễn thuế ba năm, mở rộng dư địa phát triển cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 20 nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 198 của Quốc hội về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó điểm nhấn đáng chú ý là hàng loạt chính sách ưu đãi thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cùng lực lượng lao động chất lượng cao trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/1, được kỳ vọng tạo thêm động lực cho khu vực doanh nghiệp tư nhân trong giai đoạn tới.

Theo quy định mới, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký thành lập lần đầu sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong vòng ba năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký. Chính sách này nhằm giảm bớt áp lực tài chính ban đầu, giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực tái đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, ưu đãi không áp dụng đối với các trường hợp doanh nghiệp được hình thành từ việc chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc thay đổi loại hình hoạt động.

Song song với đó, nhóm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp cũng được hưởng cơ chế ưu đãi riêng. Cụ thể, thuế thu nhập doanh nghiệp được miễn trong hai năm đầu và giảm 50% trong bốn năm tiếp theo. Điều kiện đi kèm là doanh nghiệp phải hạch toán riêng phần thu nhập được hưởng ưu đãi hoặc phân bổ theo tỷ lệ phù hợp giữa doanh thu và chi phí.

Một điểm đáng chú ý khác là chính sách miễn thuế đối với thu nhập phát sinh từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hoặc quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Quy định này không áp dụng cho các giao dịch liên quan đến cổ phiếu của công ty đại chúng, doanh nghiệp niêm yết. Trường hợp chuyển nhượng vốn gắn với bất động sản, nghĩa vụ thuế vẫn thực hiện theo quy định về thuế chuyển nhượng bất động sản hiện hành.

Ở góc độ cá nhân, Nghị định cũng mở rộng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân cho nhà đầu tư và người lao động trong lĩnh vực khởi nghiệp sáng tạo. Theo đó, cá nhân có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hoặc mua cổ phần vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo sẽ được miễn thuế. Đối với chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại các trung tâm nghiên cứu, startup hoặc tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp, thu nhập từ tiền lương, tiền công được miễn thuế trong hai năm đầu và giảm một nửa trong bốn năm tiếp theo.

Bên cạnh chính sách thuế, Nghị định 20 còn dành sự quan tâm cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới công nghệ. Doanh nghiệp được phép trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nguồn quỹ này có thể sử dụng cho các dự án nghiên cứu nội bộ hoặc đặt hàng nghiên cứu từ bên ngoài. Đồng thời, Nhà nước sẽ cung cấp miễn phí các nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Theo mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết 68, đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên 2 triệu doanh nghiệp, trong đó khu vực kinh tế tư nhân duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 10-12% mỗi năm, cao hơn mức tăng GDP. Đặc biệt, Việt Nam hướng tới việc hình thành ít nhất 20 doanh nghiệp lớn có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.