Giữa không gian núi rừng, suối và bản làng đặc trưng của vùng Trường Sơn, Khe Nước Lạnh đang trở thành một điểm đến được du khách quan tâm. Sau hơn hai năm đi vào khai thác, khu du lịch không chỉ mang đến thêm một lựa chọn trải nghiệm thiên nhiên cho du khách mà còn mở ra cơ hội việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số Bru – Vân Kiều.
Theo Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Đại Hùng, chỉ trong 7 tháng đầu năm 2026, Khe Nước Lạnh đã đón hơn 11.000 lượt du khách. Hoạt động của khu du lịch hiện tạo công ăn việc làm cho hơn 40 cán bộ, công nhân viên, trong đó có 28 lao động là người Bru – Vân Kiều.
Những con số này cho thấy du lịch đang dần trở thành một động lực kinh tế mới tại địa phương. Quan trọng hơn, người dân bản địa không chỉ đứng ngoài hoạt động du lịch mà trực tiếp tham gia vào quá trình vận hành, phục vụ du khách và hưởng lợi từ nguồn sinh kế mà du lịch mang lại.
Biến tài nguyên thành sinh kế, nhưng không đánh đổi thiên nhiên
Bà Phan Thị Thu, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Đại Hùng, cho rằng giá trị của du lịch sinh thái không thể chỉ được đo bằng doanh thu hay số lượng khách.
“Du lịch sinh thái không chỉ đơn thuần là đưa khách đến tham quan rồi tạo ra doanh thu. Giá trị lớn hơn là biến những tài nguyên tự nhiên, văn hóa vốn có của địa phương thành sinh kế lâu dài cho người dân, nhưng vẫn giữ được những giá trị ấy cho thế hệ sau”, bà Phan Thị Thu chia sẻ.
Theo bà Thu, với những địa phương còn nhiều rừng, suối và bản làng như nơi Khe Nước Lạnh hoạt động, phát triển kinh tế và bảo tồn thiên nhiên không nhất thiết là hai mục tiêu đối lập. Nếu được tổ chức đúng hướng, chính cảnh quan tự nhiên được gìn giữ tốt sẽ trở thành tài sản quan trọng nhất để du lịch phát triển lâu dài.
Đây cũng là quan điểm được doanh nghiệp xác định ngay từ khi bắt đầu khai thác Khe Nước Lạnh vào tháng 6/2024: phát triển du lịch dựa trên thiên nhiên nhưng phải có trách nhiệm với cộng đồng.
Thay vì chỉ tập trung thu hút khách, khu du lịch hướng tới việc tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân địa phương, trong đó có đồng bào Bru – Vân Kiều. Việc người dân trực tiếp tham gia vào hoạt động du lịch cũng tạo thêm cơ hội để những nét văn hóa bản địa được giới thiệu tới du khách một cách tự nhiên, gần gũi.
“Điều chúng tôi coi trọng không chỉ là số lượng khách đến, mà là việc người dân địa phương có thể cùng tham gia và cùng hưởng lợi từ du lịch”, bà Thu nhấn mạnh.
Ông Hoàng Mạnh Hà, Chủ tịch UBND xã Trường Sơn, đánh giá Khu du lịch sinh thái Khe Nước Lạnh là một điểm nhấn mới trong phát triển du lịch của địa phương. Theo ông, việc doanh nghiệp đầu tư khai thác cảnh quan rừng, suối gắn với tạo việc làm cho người dân, đặc biệt là đồng bào Bru – Vân Kiều, có ý nghĩa thiết thực trong việc tạo sinh kế và thúc đẩy kinh tế địa phương. “Trường Sơn có nhiều tiềm năng về thiên nhiên và văn hóa. Nếu được khai thác hợp lý, gắn với bảo vệ môi trường và phát huy vai trò của người dân, du lịch sẽ không chỉ mang lại nguồn thu mà còn góp phần giữ gìn rừng, suối và bản sắc văn hóa địa phương”, ông Hà chia sẻ.
Theo ông Hoàng Mạnh Hà, địa phương ủng hộ những mô hình du lịch có trách nhiệm, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng trước mắt. Khe Nước Lạnh cần tiếp tục phát huy lợi thế cảnh quan tự nhiên, nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời tạo điều kiện để người dân địa phương tham gia sâu hơn và hưởng lợi nhiều hơn từ hoạt động du lịch. Đây cũng là hướng đi phù hợp để du lịch trở thành một trong những động lực phát triển kinh tế - xã hội của Trường Sơn trong thời gian tới.
Khi người dân cùng hưởng lợi, thiên nhiên có thêm một lớp bảo vệ
Đối với các địa bàn miền núi, nơi sinh kế của người dân có mối quan hệ mật thiết với tài nguyên rừng và thiên nhiên, việc hình thành những mô hình kinh tế phù hợp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Tại Khe Nước Lạnh, sự tham gia của 28 lao động Bru – Vân Kiều không chỉ mang ý nghĩa tạo việc làm. Đây còn là cách để người dân địa phương trở thành một phần của quá trình phát triển điểm đến, từ đó có thêm cơ hội nâng cao thu nhập ngay trên quê hương mình.
Theo bà Phan Thị Thu, khi người dân nhận thấy rừng, suối, cảnh quan và văn hóa của chính mình có thể trở thành nguồn sinh kế, họ sẽ có thêm động lực để cùng doanh nghiệp gìn giữ những tài sản ấy.
Cách tiếp cận này đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm của phát triển du lịch sinh thái. Doanh nghiệp đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức hoạt động du lịch và nâng cao chất lượng dịch vụ; trong khi người dân địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực, góp phần tạo nên sự chân thực và bản sắc cho điểm đến.
Đó cũng là nền tảng để Khe Nước Lạnh hướng tới một mô hình trong đó lợi ích từ du lịch không chỉ tập trung ở hoạt động kinh doanh mà được lan tỏa tới cộng đồng.
Không phát triển bằng mọi giá
Trong bối cảnh nhu cầu du lịch trải nghiệm thiên nhiên ngày càng được quan tâm, sức hấp dẫn của những điểm đến như Khe Nước Lạnh nằm trước hết ở chính vẻ đẹp tự nhiên vốn có.
Vì vậy, theo lãnh đạo Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Đại Hùng, bài toán đặt ra không phải là khai thác tối đa tài nguyên mà là khai thác có trách nhiệm, bảo đảm sự cân bằng giữa nhu cầu trải nghiệm của du khách và yêu cầu bảo vệ môi trường.
“Khe Nước Lạnh không chạy theo việc phát triển bằng mọi giá. Điều quan trọng nhất là giữ được cảnh quan tự nhiên, giữ dòng suối và không gian rừng ở trạng thái gần với tự nhiên nhất có thể, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ để du khách đến đây không chỉ vui chơi mà còn cảm nhận được giá trị của thiên nhiên”, bà Phan Thị Thu cho biết.
Định hướng này đặt ra yêu cầu lâu dài đối với hoạt động vận hành khu du lịch: phát triển dịch vụ nhưng hạn chế những tác động không cần thiết tới môi trường; nâng cao trải nghiệm nhưng không làm mất đi vẻ nguyên sơ vốn tạo nên sức hút của điểm đến.
Với hơn 11.000 lượt khách trong 7 tháng đầu năm 2026 và hơn 40 lao động đang có việc làm, trong đó phần lớn là người Bru – Vân Kiều, Khe Nước Lạnh đang cho thấy những kết quả bước đầu của hướng đi này.
Từ một tài nguyên thiên nhiên của vùng Trường Sơn, Khe Nước Lạnh đang được định hình thành một không gian vừa phục vụ du lịch, vừa tạo sinh kế cho cộng đồng. Chặng đường phía trước còn nhiều việc phải làm để nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm và duy trì sức hấp dẫn của điểm đến. Nhưng với cách tiếp cận lấy thiên nhiên và cộng đồng làm nền tảng, Khe Nước Lạnh đang hướng tới một mục tiêu rộng hơn việc đón khách: biến những giá trị sẵn có của địa phương thành nguồn lực phát triển bền vững, để thiên nhiên hôm nay tiếp tục trở thành tài sản của cộng đồng và các thế hệ mai sau.
