[Infographic] Xuất khẩu thủy sản hướng tới mốc 12,5 tỷ USD trong năm 2026

Sau 7 tháng, xuất khẩu thủy sản Việt Nam ước đạt 6,7 tỷ USD, tăng khoảng 10,5% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là kết quả được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đánh giá tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động và hoạt động thương mại quốc tế đối mặt với không ít rào cản.

Trong Công văn số 124/CV-VASEP ngày 28/7/2026 gửi Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), VASEP dự báo nếu những khó khăn lớn được xử lý trong những tháng cuối năm, xuất khẩu thủy sản có thể tăng thêm 1,1-1,2 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch cả năm lên 12,3-12,5 tỷ USD, tương đương mức tăng 10-11% so với năm trước.

Theo VASEP, để giữ được tốc độ tăng trưởng hai con số, ngành thủy sản cần chuyển trọng tâm sang nâng cao giá trị thay vì chỉ dựa vào mở rộng sản lượng. Việc giảm chi phí nuôi, phát triển những đối tượng có lợi thế, ứng dụng công nghệ và tìm kiếm các thị trường, sản phẩm mới được xem là hướng đi cần thiết trong thời gian tới.

Nguồn nguyên liệu vẫn là một trong những vấn đề cần sớm giải quyết. VASEP kiến nghị mở rộng quy hoạch vùng nuôi, đồng thời xem xét thời hạn sử dụng đất cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản ở mức 50 năm. Theo hiệp hội, chính sách này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vùng sản xuất quy mô lớn, áp dụng công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Đối với nguyên liệu khai thác, việc tháo gỡ thủ tục cấp giấy chứng nhận cho cảng cá, nâng cấp hạ tầng, số hóa hồ sơ và thống nhất giấy tờ truy xuất nguồn gốc cũng cần được đẩy nhanh. Đây không chỉ là yêu cầu trong chống khai thác IUU mà còn góp phần bổ sung nguồn nguyên liệu hợp pháp cho hoạt động chế biến.

Cùng với nguyên liệu, vốn đang tạo áp lực lên doanh nghiệp khi đơn hàng phục hồi. Nhu cầu tài chính cho con giống, thức ăn, thu mua, chế biến và dự trữ hàng hóa đều gia tăng, trong khi khả năng tiếp cận tín dụng vẫn phụ thuộc đáng kể vào tài sản bảo đảm. VASEP đề xuất các tổ chức tín dụng chuyển sang đánh giá doanh nghiệp dựa nhiều hơn vào dòng tiền, hợp đồng xuất khẩu, chuỗi liên kết và lịch sử tuân thủ.

Chi phí vận tải biển tăng mạnh cũng đang ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh. Từ giữa tháng 6/2026, nhiều tuyến vận tải ghi nhận mức tăng 20-30%. Cước vận chuyển tới Bờ Đông Hoa Kỳ tăng khoảng 2.000-3.000 USD/container, Bờ Tây tăng trên 1.000 USD/container, còn tuyến châu Âu tăng khoảng 800-1.200 USD/container.

VASEP kiến nghị xây dựng chương trình giảm chi phí logistics cho nông, lâm, thủy sản, kiểm soát phí và phụ phí vận tải biển, đồng thời phát triển đội tàu container, container lạnh, kho lạnh và các trung tâm logistics trong nước.

Ở đầu ra, doanh nghiệp tiếp tục chịu sức ép từ thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, chống IUU và các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Vì vậy, VASEP đề xuất tăng cường ngoại giao kinh tế theo từng ngành hàng, xây dựng định hướng riêng cho thị trường Trung Quốc, duy trì xuất khẩu sang Hoa Kỳ và nâng cao cảnh báo sớm về các vụ việc phòng vệ thương mại.

Hiệp hội cũng kiến nghị tiếp tục trao đổi với Hàn Quốc về việc xem xét dỡ bỏ hạn ngạch 15.000 tấn/năm đối với tôm Việt Nam theo Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc.

Với 6,7 tỷ USD sau 7 tháng, ngành thủy sản cần tạo thêm khoảng 5,6-5,8 tỷ USD trong 5 tháng cuối năm để chạm mốc 12,3-12,5 tỷ USD. Do đó, triển vọng hoàn thành mục tiêu sẽ phụ thuộc lớn vào tốc độ tháo gỡ các điểm nghẽn về nguyên liệu, tín dụng, logistics và thị trường.