Với định hướng phát triển du lịch xanh gắn liền với trải nghiệm 4 mùa, Cái Chiên không chỉ là điểm dừng chân lý tưởng trong mùa hè mà còn hứa hẹn những trải nghiệm khác biệt suốt cả năm.
Xã ít dân nhất cả nước
Cách đất liền chưa tới 10km, Cái Chiên là một xã đảo rất đặc biệt của tỉnh Quảng Ninh bởi, trên toàn xã đảo tổng diện tích gần 25,9 km² nhưng chỉ có 752 nhân khẩu sinh sống, mật độ dân số đạt 28 người/km².
Tuy là một xã có dân số ít nhất cả nước, Cái Chiên lại được thiên nhiên ban tặng cho những bãi biển với bờ cát trắng mịn, làn nước trong xanh nhìn thấu đáy như bãi Đầu Rồng, bãi Cái Chiên hay bãi Vạn Cả.
Điểm đặc biệt khiến nơi đây khác biệt với những hòn đảo du lịch khác chính là những rặng phi lao cổ thụ xanh mướt ôm trọn lấy bờ biển, tạo nên một không gian vừa có sự hùng vĩ của đại dương, vừa có nét thơ mộng của rừng xanh.
Qua nhiều thế hệ cư trú, cộng đồng dân cư nơi đây đã hình thành nên những phong tục tập quán, tín ngưỡng dân gian mang đậm bản sắc văn hóa của cư dân làng biển Bắc Bộ.
Năm 2026 đánh dấu cột mốc quan trọng khi Lễ hội đình - miếu Cái Chiên được phục dựng sau 77 năm, trở thành "cột mốc văn hóa" khẳng định chủ quyền và tâm hồn của những người dân miền biển.
Ông Hoàng Văn Hải - Bí thư Đảng ủy xã Cái Chiên cho biết: "Cái Chiên là xã đặc thù của Quảng Ninh và cũng là xã có dân số ít nhất cả nước, mặc dù chỉ cách đất liền khoảng 10 phút di chuyển trên biển”.
Theo ông Hải, những năm qua, nhờ sự quan tâm của các cấp, các ngành trong công tác đầu tư, cơ sở hạ tầng trên địa bàn xã đã dần đồng bộ, tạo động lực, tiền đề để phát triển KT-XH trên địa bàn và nâng cao đời sống, thu nhập cho người dân.
Nổi bật trong đó là hệ thống giao thông nông thôn kết nối thông suốt, với 15km đường giao thông chính, các tuyến đường liên thôn, ngõ xóm trên địa bàn xã đều được bê tông hóa, trồng cây xanh, hoa ven đường, lắp đặt đèn chiếu sáng, đảm bảo sáng - xanh - sạch - đẹp.
Đồng thời, các ngành nông, lâm, ngư nghiệp trên địa bàn đều có bước phát triển, nhờ chủ trương của xã về tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất theo chuỗi cung ứng, tập trung các loại nông sản đặc thù chủ lực của xã đảo.
Theo ông Hải, xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, chính quyền và người dân xã đảo Cái Chiên đã thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Phong trào "Nói không với rác thải nhựa" được triển khai mạnh mẽ, từ khâu vận chuyển khách trên phà đến các cơ sở lưu trú. Du khách được khuyến khích sử dụng bình nước cá nhân, hạn chế túi nilon để giữ gìn vẻ sạch trong cho đại dương.
Bên cạnh đó, việc đào tạo kỹ năng du lịch cho người dân bản địa cũng được chú trọng. Từ những người ngư dân thuần túy, họ dần trở thành những hướng dẫn viên tâm huyết, những chủ homestay mến khách, giúp du khách hiểu sâu hơn về giá trị văn hóa và lịch sử của đảo.
Nhìn nhận điểm yếu để khai thác thế mạnh
Dù sở hữu những tiềm năng to lớn mà thiên nhiên ban tặng để phát triển ngành du lịch. Tuy nhiên, hiện nay du lịch Cái Chiên vẫn đang đối mặt không ít khó khăn, thách thức về hạ tầng kết nối, phương tiện vận chuyển hành khách còn hạn chế, vấn đề về nguồn nước sạch cũng đang cần được trú trọng…cùng với đó là tính chuyên nghiệp của nguồn nhân lực làm du lịch.
Chia sẻ liên quan đến vấn đề nói trên, ông Đồng Mạnh Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã Cái Chiên cho biết: “Hiện nay, năng lực lưu trú của xã đã có sự chuyển biến rõ rệt với 23 cơ sở, công suất 237 phòng, cùng sự góp mặt của các khu nghỉ dưỡng cao cấp. Tuy nhiên, mô hình du lịch homestay vẫn là nét đặc sắc riêng, tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương”.
Theo ông Hùng, năm 2026 là năm bản lề để xã thực hiện đầu tự hạ tầng cơ sở trên địa bàn dự, đẩy nhanh tiến độ cải tạo, nâng cấp bến phà Cái Chiên. Cùng với đó, nâng cao chất lượng vận chuyển hành khách chuyên nghiệp hơn, an toàn hơn (đóng thêm tàu -PV). Đồng thời quyết liệt chấn chỉnh tác phong dịch vụ, từ trang phục đến thái độ ứng xử của đội ngũ lái xe điện, lái xuồng, hướng tới sự văn minh và chuyên nghiệp cao nhất, mang lại trải nghiệm tốt nhất cho du khách.
Hướng tới “du lịch 4 mùa”
Để thoát khỏi cái mác "du lịch mùa vụ", Cái Chiên đang tập trung khai thác lợi thế đa dạng của mình để tạo ra sức hút quanh năm.
Lấy phát triển du lịch xanh làm kim chỉ nam, hướng tới chiến lược “du lịch 4 mùa” nhằm khai thác lợi thế, tiềm năng của địa phương và bảo tồn nguyên vẹn những giá trị tự nhiên. Thay vì những tòa nhà cao tầng hay khu vui chơi giải trí hiện đại, Cái Chiên ưu tiên các mô hình homestay gần gũi với thiên nhiên, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường và khuyến khích du khách tham gia vào các hoạt động bảo vệ hệ sinh thái biển.
Chia sẻ với PV, Bí thư Đảng ủy xã Cái Chiên Hoàng Văn Hải cho biết, địa phương đang triển khai thí điểm du lịch sinh thái kết hợp nuôi biển - kết nối vùng, du lịch trải nghiệm rừng, hướng tới phát triển “du lịch 4 mùa”. Cụ thể, mùa Xuân của sự tĩnh tại và văn hóa, là thời điểm lý tưởng để du khách trải nghiệm cuộc sống của ngư dân trên đảo. Những chuyến trekking xuyên rừng phi lao trong làn sương mờ hay tham gia các lễ hội đầu xuân tại đình, chùa trên đảo giúp du khách tìm về sự an yên trong tâm hồn.
Mùa Hè là mùa cao điểm với các hoạt động tắm biển, lặn ngắm san hô, chèo thuyền kayak và cắm trại đêm dưới rừng phi lao. Những đêm tiệc BBQ hải sản tươi rói ngay bên bờ biển luôn là trải nghiệm không thể quên.
Mùa Thu của Cái Chiên cũng có những cánh đồng lúa chín vàng óng ả. Cảnh tượng lúa chín hòa cùng màu xanh của biển tạo nên một bức tranh thiên nhiên hiếm có. Du khách có thể đạp xe quanh đảo, tận hưởng không khí trong lành, se lạnh của tiết trời sang thu.
Mùa Đông ở đảo lại mang một vẻ đẹp trầm mặc. Đây là lúc thích hợp nhất để thưởng thức những đặc sản trứ danh như gà râu Cái Chiên, ốc móng tay hay mực nhảy. Việc ngồi bên bếp lửa hồng, nghe tiếng sóng vỗ và thưởng thức trà nóng giữa không gian đảo vắng là một hình thức "chữa lành" cực kỳ hiệu quả.
“Là địa bàn xã đảo có cảnh quan thiên nhiên tuyệt mỹ, nhưng lại yếu về các sản phẩm du lịch đặc trưng nhằm phục vụ nhu cầu du khách. Do đó, địa phương đang đề xuất phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ nghiên cứu xây dựng bảo tồn nguồn Gen gà râu Cái Chiên. Cùng với đó là xây dựng khu vực bảo tồn văn hóa biển (bảo tàng văn hóa biển); Xây dựng quảng trường biển…”, ông Hải nhìn nhận.
Với sự đầu tư bài bản về hạ tầng giao thông, viễn thông, cùng định hướng đúng đắn về du lịch bền vững, Cái Chiên đang dần hiện thực hóa mục tiêu trở thành khu du lịch sinh thái cấp tỉnh. Việc phát triển “du lịch 4 mùa” không chỉ giúp ổn định sinh kế cho người dân mà còn góp phần giảm tải cho các điểm du lịch truyền thống tại Quảng Ninh.
Cái Chiên hôm nay không còn là "ốc đảo" xa xôi mà đã trở thành một biểu tượng của sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn thiên nhiên. Một chuyến đi đến Cái Chiên không chỉ là để tham quan, mà là để sống chậm lại, cảm nhận nhịp thở của biển cả và chung tay bảo vệ màu xanh của tương lai.
