Bộ Xây dựng tăng tốc cải cách, cắt giảm gần 300 thủ tục hành chính
Sau quá trình hợp nhất với Bộ Giao thông vận tải từ tháng 3/2025, Bộ Xây dựng đồng thời đối mặt áp lực tinh gọn bộ máy, sắp xếp nhân sự và xử lý khối lượng công việc tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, cải cách thủ tục hành chính được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời tạo động lực cho môi trường đầu tư, sản xuất kinh doanh.
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, toàn ngành đã rà soát 451 thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh với tổng thời gian xử lý lên tới 4.750 ngày và chi phí tuân thủ hơn 12.753 tỷ đồng. Kết quả, 56 thủ tục được cắt giảm hoàn toàn, 241 thủ tục được đơn giản hóa, nâng tổng số thủ tục được tinh giản lên 297 thủ tục, tương đương 65,8%.
Việc cắt giảm này giúp rút ngắn 1.691 ngày giải quyết hồ sơ, tương ứng giảm 31,6% thời gian xử lý. Đồng thời, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cũng giảm gần 4.000 tỷ đồng, tạo thuận lợi đáng kể cho doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực xây dựng, giao thông, hạ tầng và vận tải.
Không chỉ tập trung tinh giản quy trình, Bộ Xây dựng còn đẩy mạnh phân cấp cho địa phương. Có 45 thủ tục hành chính được chuyển giao từ cấp bộ xuống cơ sở nhằm giảm tải cho cơ quan trung ương, đồng thời giúp địa phương chủ động xử lý hồ sơ nhanh và sát thực tế hơn.
Song song với đó, ngành Xây dựng cũng tiến hành cắt giảm mạnh điều kiện đầu tư kinh doanh. Đến nay, 10 trong tổng số 45 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã được cắt giảm, cùng với 183/447 điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý ngành, tương ứng tỷ lệ giảm khoảng 30%. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ các “giấy phép con”, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn cho doanh nghiệp.
Theo ông Lâm Văn Hoàng, Chánh văn phòng Bộ Xây dựng, riêng trong tháng 4/2026, Bộ tiếp tục rà soát toàn bộ 454 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý và đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa, phân cấp thêm 157 thủ tục, tương đương gần 35%. Đồng thời, Bộ cũng đề xuất cắt giảm thêm 19 ngành nghề đầu tư kinh doanh và 102 trong số 249 điều kiện kinh doanh hiện hành. Với kết quả đạt được, Bộ Xây dựng hiện nằm trong nhóm 3 bộ, ngành hoàn thành các mục tiêu cải cách theo Kết luận 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương.
Đẩy mạnh số hóa dữ liệu, hướng tới giải quyết thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính
Bên cạnh việc tinh giản thủ tục, chuyển đổi số được xem là trụ cột tạo đột phá trong cải cách hành chính của ngành Xây dựng. Bộ này cho biết đã đưa vào vận hành 6 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, kết nối thường xuyên với Trung tâm dữ liệu quốc gia, bao gồm dữ liệu về hàng không, đường bộ, đường sắt, hàng hải, đăng kiểm phương tiện và năng lực hành nghề xây dựng.
Trong năm 2026, hàng loạt cơ sở dữ liệu tiếp tục được triển khai như dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản, dữ liệu cấp thoát nước đô thị, phát triển đô thị và quy hoạch khai thác khoáng sản vật liệu xây dựng.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, khi các cơ sở dữ liệu này được liên thông đồng bộ với các bộ, ngành và Trung tâm dữ liệu quốc gia, việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ không còn phụ thuộc địa giới hành chính. Người dân và doanh nghiệp cũng không phải nộp lại nhiều loại giấy tờ đã có trên hệ thống dùng chung.
Việc tái sử dụng dữ liệu số được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian thẩm định hồ sơ, giảm áp lực cho cơ quan quản lý và nâng cao chất lượng phục vụ. Đây cũng là một trong những “điểm nghẽn” mà ngành Xây dựng đang tập trung xử lý thông qua việc chuẩn hóa, số hóa toàn bộ hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính.
Tiếp nối kết quả năm 2025, trong năm 2026 Bộ Xây dựng tiếp tục đề xuất cắt giảm thêm 56 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 91 thủ tục và phân cấp thêm 13 thủ tục khác. Nếu hoàn thành kế hoạch này, tổng số thủ tục được cắt giảm, đơn giản hóa và phân cấp sẽ đạt 160/454 thủ tục, tương đương hơn 35%. Tính lũy kế đến nay, toàn ngành đã tiết kiệm hơn 6.868 tỷ đồng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, đồng thời rút ngắn 2.549 ngày xử lý hồ sơ, tương ứng mức giảm hơn 53%.
Để thúc đẩy tiến trình cải cách, Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính xây dựng 3 nghị quyết liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa và phân cấp thủ tục hành chính. Trong đó, Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP đã được ban hành. Đồng thời, nhiều thông tư sửa đổi trong lĩnh vực giao thông vận tải và xây dựng cũng đang được hoàn thiện theo chỉ đạo của Chính phủ Việt Nam.
Sau Công điện số 33/CĐ-TTg ban hành ngày 23/4/2026 của Chính phủ Việt Nam về thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến liên thông, Bộ Xây dựng đã yêu cầu các đơn vị trực thuộc khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo quy định tại Nghị định 278/2025/NĐ-CP.
Đồng thời, Trung tâm Công nghệ thông tin của Bộ được giao rà soát toàn bộ hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung, khắc phục các bất cập kỹ thuật và công khai 100% thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến trên hệ thống để triển khai thống nhất trên toàn quốc.
Theo kế hoạch, các hệ thống dữ liệu và nền tảng giải quyết thủ tục hành chính sẽ tiếp tục được kết nối liên thông giữa nhiều cơ quan nhằm bảo đảm việc xử lý hồ sơ không bị gián đoạn, nhất là với những thủ tục cần sự phối hợp của nhiều đơn vị quản lý. Đây được kỳ vọng sẽ là nền tảng quan trọng giúp ngành Xây dựng tạo chuyển biến mạnh về cải cách hành chính trong giai đoạn tới.
