Mạng lưới giao thông quốc gia đang tiếp tục được mở rộng với nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn được triển khai đồng thời trên cả nước. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Xây dựng, đến nay khoảng 3.803 km đường bộ cao tốc đã được đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật, góp phần nâng cao năng lực kết nối liên vùng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Trong tổng số chiều dài cao tốc đã hoàn thành, có khoảng 3.345 km thuộc các tuyến chính và gần 458 km là các tuyến kết nối, nút giao và đường dẫn. Đây được xem là bước tiến đáng kể trong quá trình hoàn thiện mạng lưới giao thông trục dọc và trục ngang trên phạm vi cả nước, nhất là tại các khu vực kinh tế trọng điểm.
Cùng với sự phát triển của hệ thống cao tốc, vận tải đường bộ vẫn duy trì vai trò chủ lực trong cơ cấu vận tải quốc gia. Hiện lĩnh vực này đảm nhận khoảng 70-75% thị phần vận tải hàng hóa nội địa và tới 91% nhu cầu vận chuyển hành khách. Điều này cho thấy đường bộ tiếp tục là phương thức vận tải có tính linh hoạt cao, đáp ứng nhu cầu lưu thông hàng hóa và đi lại ngày càng lớn của người dân và doanh nghiệp.
Theo Bộ Xây dựng, cơ quan này hiện trực tiếp quản lý khoảng 4.875 km quốc lộ có tính chất liên vùng, liên quốc gia, tương đương khoảng 20% tổng chiều dài quốc lộ trên cả nước. Phần còn lại đang do các nhà đầu tư BOT khai thác hoặc được chuyển giao cho các chủ đầu tư để thực hiện nâng cấp, cải tạo. Trong khi đó, khoảng 17.520 km quốc lộ, chiếm hơn 70% tổng chiều dài, đã được phân cấp cho các địa phương quản lý nhằm tăng tính chủ động trong công tác bảo trì và tổ chức khai thác.
Song song với việc đưa các tuyến cao tốc vào vận hành, hàng loạt dự án giao thông mới cũng đang được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Hiện có 38 dự án hạ tầng đường bộ với tổng chiều dài khoảng 2.111 km đang được thực hiện. Trong số này, Bộ Xây dựng phụ trách 8 dự án với chiều dài khoảng 284 km; các địa phương triển khai 29 dự án dài khoảng 1.797 km; còn Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đảm nhận một dự án dài 30 km.
Không chỉ lĩnh vực đường bộ, hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Theo thống kê, năng lực thông qua hàng hóa của hệ thống cảng biển và vận tải thủy tăng nhanh trong những năm gần đây, từ khoảng 706,1 triệu tấn vào năm 2021 lên khoảng 955,5 triệu tấn vào năm 2025.
Hiện cả nước có 309 bến cảng với tổng chiều dài cầu cảng khoảng 107 km, cùng 14 bến cảng dầu khí ngoài khơi. Hệ thống luồng hàng hải, báo hiệu và đê kè tiếp tục được đầu tư theo hướng đồng bộ, qua đó đáp ứng nhu cầu vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu và vận tải nội địa ngày càng gia tăng.
Đối với đường thủy nội địa, mạng lưới khai thác hiện đạt hơn 25.108 km. Dù chưa được đầu tư tương xứng trong thời gian dài, hệ thống này vẫn từng bước hình thành các tuyến vận tải trọng điểm, kết nối các trung tâm kinh tế lớn và hỗ trợ giảm tải cho vận tải đường bộ.
Trong định hướng thời gian tới, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục rà soát và hoàn thiện quy hoạch hạ tầng theo hướng tích hợp giữa các loại hình vận tải, đặc biệt tăng cường kết nối giữa hàng hải và đường thủy nội địa. Nhiều dự án cảng biển trọng điểm cũng sẽ được ưu tiên thúc đẩy tiến độ như Gemalink giai đoạn 2, Cái Mép Hạ, Liên Chiểu, Lạch Huyện và Hòn Khoai.
Cùng với đầu tư hạ tầng, việc phân cấp, phân quyền cho địa phương cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và huy động nguồn lực phát triển giao thông. Ở lĩnh vực hàng không, nhiều dự án lớn đang được tập trung triển khai để sớm đưa vào vận hành trong giai đoạn tới. Trong đó có Cảng Hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, dự án nâng cấp và mở rộng Cảng Hàng không Cà Mau, cải tạo đường cất hạ cánh tại sân bay Vinh và Liên Khương, nâng cấp sân bay Phú Quốc phục vụ APEC 2027, cũng như đầu tư xây dựng đường cất hạ cánh số 2 tại Cảng Hàng không Phù Cát.
Theo định hướng của Bộ Xây dựng, hệ thống cảng hàng không sẽ tiếp tục được quy hoạch theo hướng hiện đại và đồng bộ hơn. Đồng thời, ngành hàng không cũng được xác định phát triển theo mô hình mở rộng mạng bay quốc tế, gắn với logistics, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Việc nâng cao năng lực đội tàu bay và tăng sức cạnh tranh cho các hãng hàng không được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
