Hà Nội tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp công nghệ theo hướng "rõ nội dung, rõ cơ quan, rõ thời hạn"

124 kiến nghị từ những điểm nghẽn “có thật và đo đếm được”

Chiều 30/9, UBND thành phố Hà Nội tổ chức “Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số”. Hội nghị được tổ chức theo Kế hoạch số 342/KH-UBND ngày 30/8/2026, do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME). Hơn 300 đại biểu tham dự, gồm đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, các cục, vụ chuyên môn, sở, ban, ngành, hội, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn.

Khác với hình thức đối thoại chung, hội nghị lần này tập trung trực tiếp vào những vướng mắc doanh nghiệp đang gặp phải trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh, phát triển thị trường và tiếp cận nguồn lực.

Phát biểu tại hội nghị, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, nhấn mạnh: “Khó khăn của doanh nghiệp là có thật và đo đếm được”.

Dẫn Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 của VCCI, ông Trang cho biết 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, 52,2% gặp khó khăn trong tìm nguồn vốn. Chỉ khoảng 3,9% doanh nghiệp sẵn sàng dành từ 3% doanh thu trở lên cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số hoặc hợp tác khoa học công nghệ với đối tác nước ngoài. Tỷ lệ doanh nghiệp có hợp tác với các trường đại học, cơ sở nghiên cứu chỉ khoảng 1,4%.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, với nhóm doanh nghiệp công nghệ, điểm nghẽn còn rõ hơn bởi tài sản chủ yếu là tri thức, công nghệ và con người. Đây là những nguồn lực có giá trị nhưng không dễ sử dụng làm tài sản thế chấp hoặc chứng minh bằng lịch sử kinh doanh.

“Gỡ một điểm nghẽn cho doanh nghiệp công nghệ là mở đường cho năng suất của nhiều doanh nghiệp khác, và cho mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thủ đô và đất nước”, ông Cù Ngọc Trang nói.

Theo Ban Tổ chức, đến 10h30 ngày 29/9, Thành phố đã tiếp nhận 124 kiến nghị của các hội, hiệp hội và doanh nghiệp. Trong đó, 57 kiến nghị đã được giải đáp trước hội nghị; 26 kiến nghị thuộc nhóm cần lãnh đạo Thành phố xem xét, quyết định tại hội nghị; 34 kiến nghị được giao các sở, ngành xử lý theo thời hạn cụ thể; 7 kiến nghị vượt thẩm quyền được tổng hợp, đề nghị cơ quan Trung ương xem xét, giải quyết.

Sáu nhóm điểm nghẽn, tập trung vào vốn, thị trường và thể chế

Các kiến nghị của doanh nghiệp được phân loại thành 6 nhóm vấn đề chính, phản ánh những khâu đang tác động trực tiếp đến quá trình phát triển sản phẩm, thương mại hóa công nghệ và mở rộng thị trường.

Trong đó, vốn là một trong những nhóm vấn đề lớn với 21 kiến nghị. Đặc thù của doanh nghiệp khoa học và công nghệ là phải bỏ chi phí cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm trước khi tạo ra doanh thu, trong khi tài sản chủ yếu là tri thức, công nghệ và sở hữu trí tuệ.

Để hỗ trợ nhóm doanh nghiệp này, Hà Nội đã triển khai cơ chế hỗ trợ 50% lãi suất vay, tối đa 6%/năm trong 5 năm thông qua Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quỹ Đầu tư mạo hiểm của Thành phố cũng đã đi vào vận hành, cùng cơ chế góp vốn để thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Thị trường và khách hàng đầu tiên có 24 kiến nghị, trong đó 10 kiến nghị đã được trả lời. Đây cũng là một trong những vấn đề đặc thù của doanh nghiệp công nghệ: sản phẩm mới cần khách hàng sử dụng để kiểm chứng hiệu quả, nhưng để được lựa chọn lại thường phải có sản phẩm, hợp đồng hoặc kết quả triển khai trước đó.

Hà Nội đã công bố 30 “Bài toán lớn”, mời doanh nghiệp đề xuất giải pháp, đồng thời định hướng sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Nghị quyết mới của HĐND Thành phố cũng có cơ chế hỗ trợ tới 50% chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ công nghệ số.

Đối với môi trường thử nghiệm và hạ tầng nghiên cứu, 8/14 kiến nghị đã được giải quyết. Thành phố đã ban hành danh mục lĩnh vực ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát, đồng thời rút ngắn thủ tục cấp giấy phép thử nghiệm từ 135 ngày xuống còn 45 ngày. Một số thủ tục được chỉ đạo tiếp tục rút xuống khoảng 1 tháng. Thể chế công nhận và tài sản trí tuệ là nhóm có nhiều kiến nghị nhất với 34 nội dung, trong đó 16 nội dung đã được xử lý.

Theo ông Cù Ngọc Trang, vướng mắc của doanh nghiệp không chỉ nằm ở việc có chính sách ưu đãi hay không mà còn ở khả năng tiếp cận chính sách. “Doanh nghiệp không chỉ hỏi có ưu đãi gì mà còn hỏi chứng minh thế nào, nộp ở đâu, ai xử lý”, ông Trang nói.

Hiện thủ tục chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ đã được thực hiện trực tuyến, hồ sơ thiếu được hướng dẫn bổ sung một lần. Tuy nhiên, một số vấn đề phức tạp như định giá tài sản trí tuệ, tiêu chí công nhận doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hay hạch toán doanh thu khoa học và công nghệ để hưởng ưu đãi thuế vẫn cần tiếp tục được tháo gỡ.

Trong lĩnh vực dữ liệu và chuyển đổi số, 15/24 kiến nghị đã được giải quyết. Thành phố hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh một phần chi phí sử dụng các giải pháp chuyển đổi số thuộc danh mục công khai. Chính sách này vừa tạo động lực chuyển đổi số, vừa mở rộng thị trường cho các doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ.

Về nhân lực và liên kết viện, trường, 4/7 kiến nghị đã được xử lý. Nhu cầu nhân lực chất lượng cao tập trung vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, bán dẫn và công nghệ môi trường. Thành phố đang triển khai mô hình hợp tác “ba nhà”, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn, cùng các cơ chế thu hút và trọng dụng người có tài năng.

Không dừng ở đối thoại, theo dõi đến khi có kết quả

Một điểm đáng chú ý tại hội nghị là các kiến nghị không chỉ được tiếp nhận và giải đáp, mà còn được phân loại theo thẩm quyền để xác định cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý.

Các nội dung được trao đổi tại ba phiên đối thoại dành cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ số. Tại mỗi phiên, doanh nghiệp trực tiếp nêu vấn đề, đại diện sở, ngành giải đáp, sau đó lãnh đạo Thành phố kết luận và định hướng xử lý.

Nội dung thảo luận tập trung vào những vấn đề cốt lõi như định giá công nghệ, sáng chế và nhân lực; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; tạo điều kiện thử nghiệm sản phẩm mới; phát triển thị trường thông qua các bài toán của Thành phố; cũng như tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ. Tiến độ xử lý kiến nghị được cập nhật trên bảng điều hành trực quan (dashboard) trình chiếu tại hội nghị, giúp doanh nghiệp và các cơ quan liên quan cùng theo dõi.

Từ thực tế xử lý các kiến nghị, ông Cù Ngọc Trang cho rằng việc ban hành chính sách mới chỉ là bước đầu, quan trọng hơn là doanh nghiệp phải có khả năng tiếp cận và sử dụng chính sách.

“Khi đã có cơ chế, trách nhiệm của cơ quan quản lý là làm cho doanh nghiệp tiếp cận được cơ chế đó. Trả lời bằng cách trích dẫn một quy trình là chưa đủ. Doanh nghiệp cần biết mình thuộc trường hợp nào, phải chuẩn bị gì, nộp ở đâu và bao giờ có kết quả”, ông Trang nhấn mạnh.

Theo đó, Hà Nội định hướng xử lý kiến nghị theo nguyên tắc “rõ nội dung, rõ cơ quan, rõ thời hạn”. Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục làm đầu mối theo dõi, đôn đốc các cơ quan liên quan và báo cáo UBND Thành phố hằng tháng về tiến độ giải quyết từng kiến nghị đến hết năm 2026.

Hiện Hà Nội có 226 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và 10.996 doanh nghiệp công nghệ số. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế số ước chiếm 16,7% GRDP của Thành phố.

Thời gian qua, Hà Nội đã ban hành 6 nghị quyết chuyên đề, công bố 30 “Bài toán lớn”, triển khai 2 dự án sandbox đầu tiên, thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm và Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Sàn Giao dịch công nghệ Hà Nội đã thu hút 221 công nghệ, giải pháp và 233 doanh nghiệp tham gia kết nối.

Việc duy trì cơ chế theo dõi sau hội nghị được Hà Nội đặt ra nhằm bảo đảm các kiến nghị của doanh nghiệp không dừng ở việc ghi nhận, mà được chuyển thành nhiệm vụ cụ thể, có cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý rõ ràng./