Giảm 30% thuế trong 2 năm: Thêm lực đẩy cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ

Giảm thuế để tạo thêm dòng tiền cho sản xuất, kinh doanh

Tại phiên họp chiều 20/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp. Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình, trong đó đề xuất giảm 30% số thuế phải nộp đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của cá nhân có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm trong kỳ tính thuế 2026 và 2027. Doanh nghiệp có tổng doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm cũng thuộc diện được hưởng chính sách tương tự.

Theo tính toán của Chính phủ, việc thực hiện chính sách sẽ khiến ngân sách giảm khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027. Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng đây là phần hụt thu trong ngắn hạn, trong khi về lâu dài nguồn lực được giữ lại sẽ góp phần giúp hộ kinh doanh và doanh nghiệp phát triển, từ đó quay trở lại đóng góp cho ngân sách.

"Đây là khoản giảm thu trước mắt, nhưng trong dài hạn sẽ quay lại ngân sách khi các hộ kinh doanh, doanh nghiệp phát triển", ông Tuấn nói.

Theo Bộ trưởng, phần thuế được giảm sẽ tạo thêm nguồn lực cho các chủ thể kinh doanh nâng cao thu nhập khả dụng, bổ sung vốn và mở rộng hoạt động sản xuất. Đây cũng không phải lần đầu chính sách giảm thuế được sử dụng như một giải pháp hỗ trợ trong những giai đoạn kinh tế gặp khó khăn. Các biện pháp tương tự từng được triển khai vào các năm 2008, 2012 và trong thời kỳ Covid-19.

Chính phủ đề nghị Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét dự án theo trình tự rút gọn, đồng thời thông qua ngay tại phiên họp thứ hai đang diễn ra. Nếu được thông qua, Nghị quyết dự kiến có hiệu lực từ quý III/2026. Thời điểm này được kỳ vọng giúp chính sách nhanh chóng tác động đến hoạt động kinh doanh, tạo thêm điều kiện để người dân và doanh nghiệp mua sắm, đầu tư và tận dụng chu kỳ kinh doanh những tháng cuối năm.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI, đánh giá những động thái chính sách gần đây đối với hộ kinh doanh đang đi theo hướng thuận lợi và thực chất hơn. Theo ông, nhóm này không chỉ đảm bảo sinh kế cho đông đảo người dân mà còn giữ vai trò đáng kể trong hệ thống phân phối và thị trường tiêu dùng.

Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng khi hộ kinh doanh gặp khó khăn, ảnh hưởng có thể lan sang hoạt động bán lẻ, tiêu dùng và cả doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, việc tạo môi trường thuận lợi hơn cho khu vực này cũng có ý nghĩa đối với mục tiêu tăng trưởng chung.

Đánh giá đề xuất giảm thuế 30% là một quyết định nhanh và kịp thời, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng chính sách cần được đặt trong tiến trình thay đổi phương thức quản lý hộ kinh doanh theo hướng công khai, minh bạch. Theo đó, các quy định cần đơn giản, sát nhu cầu thực tế và đủ sức tạo động lực để người kinh doanh chủ động tuân thủ.

Với doanh nghiệp nhỏ, lợi ích từ chính sách không chỉ thể hiện trên con số thuế được giảm. Ông Nguyễn Văn Thức, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH đại lý thuế BCTC, nhận định đây là nhóm dễ chịu tác động trước những biến động của thị trường toàn cầu. Khoản tiền được giữ lại có thể trở thành nguồn lực quan trọng để doanh nghiệp duy trì hoạt động, trả lương, mua nguyên vật liệu và xử lý những nhu cầu cấp thiết.

“Một khoản hỗ trợ đúng lúc, đúng đối tượng chính là chiếc phao cứu sinh quyết định sự sống còn của doanh nghiệp trước các thách thức sinh tồn”, ông Thức nhấn mạnh.

TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cũng nhìn nhận dòng tiền có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động của mỗi cơ sở kinh doanh. Theo ông, việc giảm thuế trong hai năm liên tiếp tạo ra khoảng thời gian đủ để doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch vốn, đồng thời từng bước phục hồi khả năng tích lũy.

Đáng chú ý, lợi ích của chính sách còn nằm ở việc tạo mối liên hệ rõ ràng hơn giữa nghĩa vụ thuế và quyền lợi của người nộp thuế. Khi doanh nghiệp nhận thấy việc tuân thủ pháp luật mang lại những lợi ích thiết thực, động lực chuyển đổi sang mô hình hoạt động minh bạch, chuyên nghiệp cũng có thể được củng cố.

Chuyên gia Trần Văn Quân, CEO VNTAC, cho rằng ưu đãi thuế còn gửi đi một thông điệp đáng chú ý từ cơ quan quản lý. Theo ông, minh bạch không đồng nghĩa với tận thu mà cần hướng đến mục tiêu cùng phát triển. Đây có thể là động lực để hộ kinh doanh từng bước rời bỏ cách thức quản lý manh mún, chuyển sang mô hình có sổ sách, hóa đơn rõ ràng và phù hợp hơn với yêu cầu số hóa quản lý thuế.

Cần tránh “vách đá thuế”, giảm thủ tục cho người kinh doanh

Bên cạnh những đánh giá tích cực, quá trình thẩm tra cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện thiết kế chính sách. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà lưu ý nguy cơ xuất hiện hiện tượng được ví như “vách đá thuế”.

Theo đó, nếu doanh thu 10 tỷ đồng được chọn làm ranh giới cứng, một hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp có doanh thu đúng ngưỡng sẽ được giảm thuế, trong khi chủ thể chỉ vượt ngưỡng này một khoản rất nhỏ có thể mất toàn bộ ưu đãi. Chênh lệch doanh thu không lớn nhưng khác biệt về chính sách lại đáng kể có thể tạo ra tâm lý không muốn mở rộng quy mô.

Do đó, việc nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hoặc thiết kế các mức ưu đãi theo từng bậc được xem là vấn đề cần cân nhắc. Chính sách không chỉ cần hỗ trợ doanh nghiệp ở quy mô hiện tại mà còn phải khuyến khích họ phát triển, tránh tạo ra động lực duy trì doanh thu dưới ngưỡng để tiếp tục hưởng ưu đãi.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đồng tình với chủ trương giảm thuế cho cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp, cho rằng đây là việc "rất cần thiết" nhằm tăng thu nhập khả dụng của người dân và bổ sung nguồn lực để doanh nghiệp đầu tư, tái sản xuất, mở rộng hoạt động.

Tuy nhiên, ông đề nghị Chính phủ giải trình rõ hơn cơ sở xác định mức giảm 30% cũng như ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng/năm. Theo Chủ tịch Quốc hội, chính sách phải hướng tới giảm thuế đúng đối tượng, đúng mức và đúng mục tiêu, đồng thời gắn với những lĩnh vực Nhà nước đang ưu tiên phát triển như đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, kinh tế xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động.

Giải thích về cơ sở lựa chọn ngưỡng doanh thu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết mức 10 tỷ đồng/năm tương đương doanh thu bình quân khoảng 833 triệu đồng mỗi tháng. Nếu giả định tỷ suất lợi nhuận ở mức 12%, Bộ Tài chính ước tính hộ kinh doanh có thể đạt khoảng 100 triệu đồng lợi nhuận mỗi tháng và còn khoảng 85 triệu đồng sau khi thực hiện nghĩa vụ thuế.

"Với số tiền này, gia đình có 5 người, chia trung bình khoảng 17 triệu đồng một người mỗi tháng. Đây cũng là mức phù hợp với mặt bằng đời sống, khuyến khích người dân tiếp tục kinh doanh", Bộ trưởng Tài chính cho hay.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý chính sách giảm thuế cần đi cùng với cải thiện phương thức nộp thuế, kiểm soát hành vi trốn thuế và chuyển giá. Về dài hạn, Bộ Tài chính được đề nghị nghiên cứu điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo biến động thu nhập, mức sống và chi phí sinh hoạt, qua đó hạn chế trường hợp thu nhập danh nghĩa tăng do lạm phát khiến người dân bị chuyển lên bậc thuế cao hơn.

Ở phía người nộp thuế, đơn giản hóa thủ tục được xem là điều kiện quan trọng để chính sách thực sự phát huy tác dụng. Bà Cao Thị Thanh Lan, Phòng Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), cho biết qua phản hồi và khảo sát, khó khăn của hộ, cá nhân kinh doanh hiện không chỉ nằm ở ngưỡng chịu thuế mà còn liên quan đến quá trình chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai.

Vì vậy, bên cạnh việc giảm nghĩa vụ thuế, cách thức thực hiện cũng cần đủ đơn giản và thuận tiện. Việc không phát sinh thêm thủ tục hành chính mới, để người nộp thuế tự khai và tự xác định mức ưu đãi trên cơ sở dữ liệu hiện có, sau đó cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm, được kỳ vọng giúp giảm chi phí tuân thủ.

Nếu được thông qua và có hiệu lực từ quý III/2026, chính sách giảm 30% thuế trong hai năm có thể tạo thêm dư địa tài chính cho hàng triệu hoạt động kinh doanh quy mô nhỏ, đồng thời góp phần củng cố niềm tin vào quá trình chuyển đổi sang phương thức quản lý minh bạch. Hiệu quả cuối cùng của chính sách sẽ phụ thuộc không chỉ vào mức giảm thuế mà còn ở cách thiết kế ngưỡng ưu đãi, thủ tục thực hiện và khả năng khuyến khích các chủ thể kinh doanh mở rộng quy mô.