Dù nhịp độ giải ngân vốn đầu tư công đã có dấu hiệu cải thiện trong những tuần cuối quý I và đầu quý II/2026, bức tranh tổng thể vẫn cho thấy sự chậm trễ và thiếu đồng đều giữa các bộ, ngành và địa phương. Đáng chú ý, vẫn còn tới 18 bộ, cơ quan trung ương gần như chưa triển khai giải ngân hoặc tỷ lệ thực hiện chưa đến 1%, phản ánh rõ những điểm nghẽn trong khâu tổ chức thực hiện.
Theo số liệu cập nhật từ Bộ Tài chính, tính đến ngày 2/4/2026, tổng vốn đầu tư công đã giải ngân đạt hơn 113.376 tỷ đồng, tương đương 11,2% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao. Riêng trong giai đoạn từ 27/3 đến 2/4, tốc độ giải ngân được cải thiện rõ rệt khi số vốn giải ngân tăng thêm hơn 17.147 tỷ đồng, cao hơn khoảng 1,3 lần so với tuần trước đó. Trước đó, đến ngày 26/3, con số giải ngân mới dừng ở mức 96.229 tỷ đồng, tương ứng 9,5% kế hoạch.
Sự tăng tốc trong thời gian ngắn cho thấy những tín hiệu tích cực, song vẫn chưa đủ để thu hẹp khoảng cách giữa các đơn vị. Thực tế, tiến độ giải ngân hiện nay vẫn diễn ra không đồng đều, khi chỉ có 7 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương đạt hoặc vượt mức bình quân chung của cả nước. Trong nhóm này có thể kể đến một số đơn vị như Ngân hàng Chính sách xã hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hay các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, TP.HCM… Đây là những điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh chung còn nhiều gam màu trầm.
Ở chiều ngược lại, phần lớn các bộ, ngành và địa phương vẫn chưa bắt kịp tiến độ. Có tới 28 bộ, cơ quan trung ương cùng 18 địa phương giải ngân thấp hơn mức trung bình, trong đó 18 đơn vị gần như “giậm chân tại chỗ”. Sự chênh lệch này không chỉ phản ánh năng lực triển khai khác nhau, mà còn cho thấy tính thiếu đồng bộ trong điều hành và thực thi chính sách.
Về quy mô, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao lên tới hơn 1,013 triệu tỷ đồng, bao gồm hơn 363 nghìn tỷ đồng từ ngân sách trung ương và khoảng 650 nghìn tỷ đồng từ ngân sách địa phương. So với kế hoạch đầu năm, tổng vốn đã được điều chỉnh tăng, cho thấy quyết tâm thúc đẩy đầu tư công nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, một trong những điểm đáng lưu ý là tình trạng chậm phân bổ vốn vẫn chưa được khắc phục triệt để. Hiện vẫn còn khoảng 41.624 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết cho các dự án, nhiệm vụ cụ thể, thuộc về 14 bộ, cơ quan trung ương và 22 địa phương. Nếu loại trừ phần vốn mới bổ sung trong tháng 3, số vốn “treo” từ đầu năm vẫn còn hơn 23.529 tỷ đồng, chiếm khoảng 2,3% tổng kế hoạch. Điều này cho thấy công tác chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện thủ tục tại nhiều nơi vẫn còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân.
Tại họp báo thường kỳ quý I/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi thẳng thắn nhìn nhận, những tồn tại hiện nay không còn xuất phát chủ yếu từ cơ chế, mà nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Việc chậm triển khai dự án, giải ngân thấp hay hiệu quả đầu tư chưa cao đều gắn với trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị.
Trong bối cảnh đó, cơ chế đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ sẽ được siết chặt hơn, gắn trực tiếp với kết quả giải ngân. Theo lãnh đạo Bộ Tài chính, việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương không chỉ nhằm tạo áp lực mà còn thúc đẩy các bộ, ngành và địa phương chủ động hơn trong triển khai nhiệm vụ.
Thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã liên tục chỉ đạo quyết liệt nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn của đầu tư công. Hệ thống cơ chế, chính sách được rà soát, điều chỉnh theo hướng minh bạch và thuận lợi hơn, từ việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đến cải tiến quy trình đấu thầu, chỉ định thầu và đơn giản hóa thủ tục liên quan đến phân bổ, thanh toán, quyết toán vốn.
Bên cạnh đó, những “nút thắt” quen thuộc như quy hoạch, đất đai, tài nguyên cũng đang được tập trung xử lý nhằm đảm bảo tính liên thông trong quá trình triển khai dự án. Tuy nhiên, khi hành lang pháp lý dần được hoàn thiện, yêu cầu đặt ra đối với các đơn vị thực thi càng trở nên rõ ràng hơn: phải chủ động, quyết liệt và chịu trách nhiệm đến cùng với tiến độ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
