Bộ Tài chính đang kiến nghị tiếp tục duy trì chính sách giảm mạnh các sắc thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, kéo dài thời gian áp dụng đến hết ngày 30/6/2026. Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng và chi phí đầu vào của nền kinh tế vẫn ở mức cao, đòi hỏi những giải pháp tức thời để ổn định thị trường và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Theo tài liệu gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Nghị quyết của Quốc hội, Bộ Tài chính đề xuất gia hạn việc áp dụng mức thuế ưu đãi từ ngày 16/4 đến hết tháng 6, thay vì kết thúc vào giữa tháng 4 như quy định hiện hành. Đồng thời, cơ quan này cũng kiến nghị trao quyền cho Chính phủ chủ động điều chỉnh thời gian áp dụng trong trường hợp phát sinh các tình huống cấp bách liên quan đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Hiện nay, theo Quyết định 482 do Thủ tướng ban hành ngày 26/3, từ 0h ngày 27/3 đến hết ngày 15/4, nhiều loại thuế đối với xăng dầu được giảm sâu về mức 0 đồng. Cụ thể, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay đều được đưa về 0 đồng/lít, giảm từ 1.500 đến 2.000 đồng tùy từng mặt hàng. Song song đó, các sản phẩm này không phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng cũng được áp dụng mức 0%.
Nếu chính sách ưu đãi kết thúc, giá xăng dầu sẽ quay về cơ cấu thuế phí như trước đây. Theo đó, mỗi lít xăng, dầu đến tay người tiêu dùng sẽ bao gồm giá nhập khẩu (neo theo giá Platts Singapore), thuế tiêu thụ đặc biệt (10% với xăng RON95, 8% với xăng sinh học E5 RON92), thuế nhập khẩu 10%, thuế VAT 8% cùng thuế bảo vệ môi trường dao động từ 1.000 đến 2.000 đồng/lít.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động, Bộ Công Thương cho biết xung đột tại Trung Đông đang gây ra những đứt gãy nghiêm trọng, tạo ra áp lực lớn lên nguồn cung toàn cầu. Ở trong nước, hoạt động của Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn - đơn vị cung cấp khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ, bị gián đoạn do thiếu hụt nguyên liệu đầu vào. Đồng thời, khoảng 30% lượng xăng dầu nhập khẩu từ các quốc gia châu Á cũng bị ảnh hưởng khi nhiều nước hạn chế hoặc tạm dừng xuất khẩu, khiến nhiều hợp đồng nhập khẩu trong tháng 3 bị hủy.
Theo tính toán, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế giá trị gia tăng chiếm khoảng 7,4%, thuế bảo vệ môi trường dao động từ 2,7% đến 6%, còn thuế tiêu thụ đặc biệt chiếm khoảng 6,7%. Việc giảm các loại thuế này về 0 được đánh giá là giải pháp trực tiếp giúp hạ giá thành nhiên liệu, từ đó giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp và người dân.
Bộ Tài chính ước tính, việc kéo dài chính sách giảm thuế sẽ khiến ngân sách nhà nước giảm thu khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng tác động tích cực đối với nền kinh tế là đáng kể, khi xăng dầu là yếu tố đầu vào thiết yếu của hầu hết ngành sản xuất, vận tải và dịch vụ. Giá nhiên liệu giảm sẽ kéo theo chi phí logistics và sản xuất hạ xuống, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa và hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn.
Không chỉ dừng ở khía cạnh doanh nghiệp, chính sách này còn mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân thông qua việc giảm chi phí đi lại, sinh hoạt và giá hàng hóa, dịch vụ. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng, việc hạ giá xăng dầu được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện sức mua và ổn định đời sống.
Diễn biến giá xăng dầu trong nước thời gian qua cho thấy mức độ biến động đáng kể. Từ cuối tháng 2 đến nay đã có 11 kỳ điều hành giá, với giá xăng RON 95-III hiện ở mức 24.330 đồng/lít, trong khi dầu diesel đạt 35.440 đồng/lít. Trước đó, có thời điểm hai mặt hàng này tăng vọt lên gần 34.000 đồng và 40.000 đồng/lít.
Trước áp lực nguồn cung, Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp đồng bộ nhằm đảm bảo an ninh năng lượng. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trực tiếp điện đàm, gửi công thư tới lãnh đạo nhiều quốc gia và làm việc với các đại sứ để tìm kiếm nguồn cung bổ sung. Việt Nam đã huy động được khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác, đồng thời đề nghị tiếp cận nguồn dự trữ của Nhật Bản. Bên cạnh đó, Quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng được sử dụng ở mức cao, từ 4.000 đến 5.000 đồng/lít, kết hợp với việc giảm thuế nhập khẩu ưu đãi MFN về 0%.
Tại cuộc họp với Tổ công tác an ninh năng lượng ngày 26/3, người đứng đầu Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu không để xảy ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung, gây gián đoạn sản xuất và ảnh hưởng đến ổn định xã hội. Đồng thời, Bộ Công Thương được giao khẩn trương làm việc với các đối tác quốc tế để triển khai xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa), qua đó tăng khả năng ứng phó với các biến động trong tương lai.
