Căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu lên mức cao nhất gần hai năm
Thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục biến động mạnh khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Việc eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới vẫn bị phong tỏa đã khiến giá dầu leo thang, trong bối cảnh các nhà phân tích cảnh báo cuối tuần có thể xuất hiện những diễn biến bất ngờ liên quan đến xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran.
Kết thúc phiên giao dịch ngày 13/3 (giờ Mỹ), giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu toàn cầu tăng 2,67%, đạt 103,14 USD/thùng. Hợp đồng tương lai của loại dầu này cũng chốt phiên ở mức tương tự. Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ tăng 3,11%, lên 98,71 USD/thùng, đánh dấu thêm một phiên tăng mạnh của thị trường dầu mỏ.
Đà tăng hiện nay nối tiếp mức bứt phá mạnh của phiên 12/3, khi cả hai loại dầu đồng loạt tăng hơn 9% và chạm đỉnh cao nhất kể từ tháng 8/2022. So với một tuần trước, giá dầu Brent đã tăng 11,27%, còn WTI tăng khoảng 8%, phản ánh tâm lý lo ngại ngày càng lớn của thị trường trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Trong phiên giao dịch trước đó, giá dầu từng giảm nhẹ sau khi xuất hiện thông tin cho rằng một tàu chở dầu treo cờ Ấn Độ đã đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải đang bị phong tỏa kể từ khi xung đột nổ ra. Tuy nhiên, theo Reuters, thông tin này sau đó được xác định là không chính xác. Con tàu thực chất khởi hành từ Oman và chưa đi qua khu vực eo biển, khiến thị trường nhanh chóng đảo chiều và giá dầu quay đầu tăng trở lại.
Trong bối cảnh giá năng lượng leo thang, Chính phủ Mỹ đã đưa ra một số biện pháp nhằm hạ nhiệt thị trường và giảm áp lực chi phí nhiên liệu cho người tiêu dùng, đặc biệt trong năm bầu cử. Washington đã cấp giấy phép kéo dài 30 ngày cho các quốc gia được phép mua dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đang mắc kẹt trên biển.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết động thái này nhằm hỗ trợ ổn định thị trường năng lượng toàn cầu, vốn đang bị xáo trộn mạnh bởi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Theo ông Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga, quyết định này có thể tác động tới khoảng 100 triệu thùng dầu thô của Nga, con số gần tương đương tổng sản lượng dầu toàn cầu trong một ngày.
Không chỉ vậy, Mỹ cũng triển khai thêm biện pháp mạnh tay khi Bộ Năng lượng nước này thông báo sẽ xuất kho 172 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR). Mục tiêu của kế hoạch là giảm áp lực giá nhiên liệu trong bối cảnh thị trường biến động.
Nguy cơ gián đoạn nguồn cung tiếp tục phủ bóng thị trường dầu
Việc Mỹ xả kho dự trữ được triển khai song song với kế hoạch phối hợp của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Theo đó, các nước thành viên của cơ quan này đã thống nhất giải phóng tổng cộng khoảng 400 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ chiến lược, bao gồm cả phần đóng góp của Mỹ, nhằm bổ sung nguồn cung cho thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, theo nhà phân tích Tony Sycamore của IG, tác động tích cực từ việc IEA xả kho chỉ mang tính tạm thời khi căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Những lo ngại về gián đoạn nguồn cung dầu mỏ vẫn chi phối tâm lý thị trường.
Ông Bjarne Schieldrop, trưởng bộ phận phân tích hàng hóa tại SEB, cho rằng rủi ro lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở xung đột quân sự mà còn ở khả năng cơ sở hạ tầng dầu khí trong khu vực bị phá hủy. Nếu điều đó xảy ra, nguồn cung dầu toàn cầu có thể bị gián đoạn trong thời gian dài.
Tình hình càng trở nên căng thẳng sau tuyên bố của lãnh tụ tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, rằng Tehran sẽ tiếp tục duy trì việc đóng cửa eo biển Hormuz như một công cụ gây sức ép đối với Mỹ và Israel. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua mỗi ngày.
Các diễn biến an ninh mới cũng làm dấy lên lo ngại trong khu vực. Quan chức an ninh Iraq cho biết hai tàu chở nhiên liệu tại vùng biển nước này đã bị các xuồng Iran mang chất nổ tấn công hôm 12/3 theo giờ địa phương. Một quan chức Iraq nói với truyền thông nhà nước rằng các cảng dầu của nước này hiện đã ngừng hoạt động hoàn toàn. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây cho rằng giá dầu tăng do xung đột có thể mang lại nguồn thu đáng kể cho Mỹ. Dù vậy, ông nhấn mạnh ưu tiên quan trọng hơn vẫn là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Giới phân tích nhận định biến động giá dầu có thể còn kéo dài trong thời gian tới. Ngân hàng Goldman Sachs dự báo giá dầu Brent trung bình trong tháng 3 có thể vượt mốc 100 USD/thùng, trước khi giảm về khoảng 85 USD/thùng trong tháng 4 nếu thị trường dần ổn định.
Theo ông Emril Jamil, nhà phân tích tại LSEG, dầu Brent hiện được hỗ trợ tốt hơn so với WTI do châu Âu dễ bị tổn thương hơn trước rủi ro an ninh năng lượng. Ngược lại, Mỹ có khả năng giảm bớt tác động từ khủng hoảng nguồn cung nhờ sản lượng dầu nội địa tương đối lớn.
Những yếu tố địa chính trị, đặc biệt là tình hình tại eo biển Hormuz và nguy cơ thiệt hại đối với hạ tầng năng lượng Trung Đông, được dự báo sẽ tiếp tục là nhân tố then chốt chi phối thị trường dầu mỏ toàn cầu trong thời gian tới.
