Từ 0h ngày 27/3, một loạt chính sách tài khóa đặc biệt đối với xăng dầu chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước điều chỉnh mạnh tay nhằm giảm áp lực chi phí năng lượng trong bối cảnh thị trường biến động. Theo Quyết định 482 được ban hành ngày 26/3, xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay tạm thời được áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường 0 đồng, thuế tiêu thụ đặc biệt 0% và không phải kê khai, tính thuế giá trị gia tăng (VAT).
Chính sách này được áp dụng trong thời gian ngắn, từ ngày 27/3 đến hết 15/4, trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia. So với mức thuế trước đó, thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng nhiên liệu đã giảm từ 1.500 đến 2.000 đồng mỗi lít, tùy từng loại. Đồng thời, việc không phải kê khai và nộp VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào được xem là giải pháp linh hoạt, giúp doanh nghiệp giảm áp lực dòng tiền trong ngắn hạn.
Đáng chú ý, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại cũng được điều chỉnh về mức 0%, thay vì mức 8% với xăng sinh học E5 RON92 và 10% với xăng RON95 như trước đây. Đây là lần hiếm hoi các sắc thuế quan trọng cùng lúc được đưa về mức thấp nhất, thể hiện quyết tâm điều hành nhằm ổn định thị trường.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, với việc giảm đồng loạt các loại thuế, ngân sách nhà nước dự kiến giảm thu khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, khoản hụt thu này được đánh giá là cần thiết để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, qua đó góp phần duy trì đà sản xuất, kinh doanh.
Trước khi có điều chỉnh, giá bán lẻ xăng dầu đến tay người tiêu dùng được cấu thành từ nhiều yếu tố, bao gồm giá nhập khẩu (CIF) tham chiếu theo thị trường Platts Singapore, cùng các loại thuế như thuế nhập khẩu 10%, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế VAT 8% và thuế bảo vệ môi trường từ 1.000 đến 2.000 đồng mỗi lít. Sau khi thuế nhập khẩu ưu đãi được đưa về 0% từ ngày 9/3, tỷ trọng thuế trong mỗi lít xăng vẫn chiếm khoảng 24-25%. Nếu cộng thêm các chi phí định mức, vận chuyển và lợi nhuận, tổng mức thuế, phí có thể chiếm tới khoảng 30% giá bán lẻ.
Chính vì vậy, nhiều chuyên gia đã từng đề xuất cần điều chỉnh các sắc thuế trong thời điểm phù hợp nhằm giảm áp lực chi phí, nhất là khi thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động. Diễn biến xung đột tại Trung Đông leo thang thời gian qua đã tác động mạnh đến nguồn cung và giá dầu, khiến giá xăng dầu trong nước chịu nhiều sức ép.
Từ cuối tháng 2 đến nay, thị trường đã trải qua 11 kỳ điều hành giá. Hiện mỗi lít xăng RON 95-III được bán ở mức 24.330 đồng, trong khi dầu diesel lên tới 35.440 đồng một lít. Trước đó, giá hai mặt hàng này từng tăng vọt, lần lượt tiến sát mốc 34.000 đồng và 40.000 đồng mỗi lít, gây áp lực lớn lên chi phí vận tải và sản xuất.
Để kiềm chế đà tăng, cơ quan điều hành đã liên tục sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Chỉ trong gần một tháng, quỹ này đã được chi 9 lần với tổng số tiền ước tính gần 5.300 tỷ đồng. Mức chi bình quân dao động từ 4.000 đến 5.000 đồng mỗi lít, góp phần hạn chế mức tăng giá bán lẻ trong nước.
Song song với các giải pháp tài chính, công tác đảm bảo nguồn cung cũng được đẩy mạnh. Những ngày gần đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ động điện đàm, gửi công thư tới lãnh đạo nhiều quốc gia, đồng thời làm việc với đại sứ các nước tại Việt Nam nhằm tìm kiếm nguồn cung dầu ổn định. Kết quả bước đầu, Việt Nam đã huy động được khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác, đồng thời đề xuất tiếp cận nguồn dầu từ kho dự trữ của Nhật Bản.
Tại cuộc họp với Tổ công tác an ninh năng lượng ngày 26/3, người đứng đầu Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu không để xảy ra tình trạng thiếu hụt xăng dầu, gây gián đoạn sản xuất, kinh doanh hay ảnh hưởng đến ổn định xã hội. Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ sớm làm việc với các đối tác quốc tế để triển khai xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa), qua đó tăng khả năng ứng phó với các biến động của thị trường toàn cầu.
Việc giảm đồng loạt các loại thuế đối với xăng dầu trong thời gian ngắn được kỳ vọng sẽ tạo “khoảng đệm” cần thiết cho nền kinh tế, góp phần hạ nhiệt giá nhiên liệu và hỗ trợ phục hồi sản xuất trong bối cảnh nhiều thách thức hiện nay.
