Điểm du lịch Việt Hải gồm thôn 1 và thôn 2 đặc khu Cát Hải, TP Hải Phòng vốn là xã Việt Hải, huyện Cát Hải (cũ). Nơi đây nổi tiếng với biệt danh “đảo trong đảo” bởi xa cách và khó khăn về giao thông.
Muốn tới Việt Hải, chỉ có 2 đường. Trong đó, dễ dàng nhất là ngồi đò máy từ khu vực bến Bèo mất khoảng 30 phút. Ngoài ra, đi bộ dọc theo tuyến đường xuyên Vườn quốc gia Cát Bà chừng gần 10 km mặc dù vất vả, khó khăn nhưng đổi lại có nhiều trải nghiệm thú vị.
Theo thông tin từ đặc khu Cát Hải, xã Việt Hải, huyện Cát Hải (cũ) được thành lập từ năm 1959. Từ khi thành lập đến nay, số hộ và dân số không có sự biến động lớn, thường dao động ở quanh mốc 300 dân với chừng 90 nóc nhà.
Sau khi có điện lưới và đò máy, năm 2015, xã Việt Hải bắt tay vào xây dựng nông thôn mới. Đến năm 2020, khi địa phương “về đích” nông thôn mới, gần 100 tỷ đồng được TP Hải Phòng cấp để xây dựng các công trình điện chiếu sáng, đường giao thông, trường học, trạm y tế… Nếu tính trung bình thông qua các công trình này, số tiền đầu tư cho mỗi nhân khẩu ở đây lên tới khoảng 300 triệu đồng.
Giao thông thuận lợi, có điện lưới, cơ sở hạ tầng được hoàn thiện nhờ xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, ngày càng nhiều du khách, nhất là du khách nước ngoài biết đến và lựa chọn Việt Hải làm điểm đến cho những chuyến du lịch trải nghiệm, khám phá.
Vì thế, từ chỗ chỉ quanh quẩn với ruộng vườn, nuôi dê, đánh cá với mức thu nhập chỉ đủ ăn, người người, nhà nhà ở xã Việt Hải chuyển sang làm du lịch. Gia đình có điều kiện kinh tế thì mở homestay. Các homestay lớn tại Việt Hải có thể phục vụ cùng lúc hàng trăm du khách. Nhà nào ít có điều kiện kinh tế thì tham gia mô hình “Du lịch cộng đồng thân thiện môi trường và phát triển kinh tế bền vững”. Hiện trong số 87 hộ dân của Việt Hải, có tới hơn 90% số hộ tham gia mô hình này.
Theo chia sẻ của các đơn vị lữ hành ở đảo Cát Bà, Việt Hải thu hút du khách bởi khung cảnh tự nhiên, hoang sơ. Vì thế, những năm qua, chính quyền địa phương cũng như những người làm du lịch chủ yếu phát huy thế mạnh sẵn có mà ít can thiệp, thay đổi. Để tạo điều kiện thuận lợi cho du khách, ngoài hoàn thiện hệ thống giao thông, phương tiện đi lại, những người làm du lịch ở địa phương quan tâm đầu tư và nâng cao chất lượng các dịch vụ. Trong đó, có những dịch vụ được du khách, đặt biệt là du khách nước ngoài, rất ưa thích: Cá massage chân, đạp xe trải nghiệm, trekking Vườn quốc gia Cát Bà…
Du lịch phát triển giúp thu nhập của người dân xã Việt Hải tăng theo cấp số nhân. Nếu như năm 2012, thu nhập trung bình chỉ hơn 10 triệu đồng/người/năm, thì tới năm 2025, tăng lên tới hơn 90 triệu đồng/người/năm. Bên cạnh đó, cơ cấu kinh tế của Việt Hải có sự “đảo chiều” rõ rệt. Trước đây, hơn 70% số thu nhập từ sản xuất nông nghiệp thì đến nay, nguồn thu từ sản xuất nông nghiệp giảm xuống còn chưa tới 30%, các ngành dịch vụ, chủ yếu dịch vụ du lịch, tăng lên hơn 70%.
Đến xã Việt Hải ngày nay, du khách được chứng kiến những ngôi nhà mái ngói, nhà cao tầng vững chãi, to đẹp thay thế hoàn toàn những mái nhà tranh, vách đất khi xưa. Thay vì trông chờ vào nguồn thu hạn chế từ làm nông nghiệp, người dân địa phương có được nguồn thu ổn định ở mức cao nhờ làm dịch vụ du lịch.
Từ nơi được mệnh danh là “đảo trong đảo” do giao thông khó khăn, không có điện lưới, nước máy, đến nay, Việt Hải trở thành điểm đến lý tưởng đối với nhiều du khách. Đến thăm Việt Hải, du khách có được nhiều trải nghiệm tuyệt vời của nơi “thiên đường ở hạ giới”. Trong đó, thú vị nhất là đạp xe một vòng xung quanh ngắm quang cảnh nguyên sơ cùng nhịp sống yên bình của người dân. Mỏi chân, có thể dừng chân tại homestay hoặc nhà dân bất kỳ thưởng thức bát nước vối ấm nồng, ngắm sương chiều lảng bảng trên những đỉnh núi phía xa xa, thấy lòng thư thái lạ thường.
Để bảo tồn, phát huy giá trị của Việt Hải, ngày 19/6/2025, UBND TP Hải Phòng ban hành Quyết định công nhận Việt Hải gồm thôn 1 và thôn 2 với 87 hộ dân, 297 nhân khẩu thuộc đặc khu Cát Hải là Điểm du lịch cộng đồng.
Theo đó, điểm du lịch cộng đồng Việt Hải ở đặc khu Cát Hải là nơi sở hữu cảnh quan thiên nhiên, môi trường sinh thái, là điểm đến dành cho những người yêu thiên nhiên, yêu vẻ đẹp hoang sơ. Đến với Việt Hải, du khách sẽ cảm nhận được nét văn hóa rất riêng, độc đáo cùng với đời sống bình dị của người dân bản địa.
Để khai thác hiệu quả, bền vững điểm du lịch cộng đồng Việt Hải, lãnh đạo UBND đặc khu Cát Hải đề nghị các cơ quan, đơn vị, các doanh nghiệp, hợp tác xã các thôn và nhân dân Việt Hải tuyên truyền cho người dân hiểu rõ giá trị nổi bật của điểm du lịch cộng đồng Việt Hải trong Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà, để nâng cao trách nhiệm trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản.
Đồng thời, đề nghị các đơn vị liên quan thu hút các tổ chức, doanh nghiệp có tiềm lực đầu tư hạ tầng phục vụ phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững tại Việt Hải. Hướng dẫn các thôn của Việt Hải xây dựng quy ước thôn văn hóa, trong đó đưa vào thực hiện các chỉ tiêu chuyển đổi xanh trên địa bàn Việt Hải. Trước hết, thực hiện chuyển đổi xanh đối với giao thông xanh, du lịch xanh, năng lượng xanh, môi trường xanh, nông nghiệp xanh thực hiện trong giai đoạn 2025-2030.
