Việc hình thành một trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng tầm cỡ quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi) đang được đặt vào vị trí ưu tiên trong chiến lược phát triển dài hạn, với yêu cầu huy động đa dạng nguồn lực từ nhiều thành phần kinh tế.
Tại cuộc họp Thường trực Chính phủ ngày 3/4, định hướng này tiếp tục được nhấn mạnh như một bước đi then chốt nhằm củng cố an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng khu vực miền Trung.
Theo đánh giá, đây là dự án quy mô lớn, có tính chất liên ngành và đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cả khu vực Nhà nước và tư nhân, từ Trung ương đến địa phương, cũng như nguồn vốn trong và ngoài nước. Không chỉ dừng ở hình thức đầu tư trực tiếp, dự án còn mở rộng khả năng thu hút các dòng vốn gián tiếp, qua đó tạo nên hệ sinh thái tài chính linh hoạt và bền vững cho quá trình triển khai.
Để đảm bảo tiến độ, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ hoàn thiện đầy đủ hồ sơ, cơ chế chính sách liên quan đến phát triển trung tâm năng lượng này. Song song đó, UBND tỉnh Quảng Ngãi sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành nhằm rà soát, đánh giá tác động cụ thể của từng chính sách, đồng thời chủ động làm việc với các nhà đầu tư tiềm năng. Quá trình hoàn thiện hồ sơ được yêu cầu thực hiện với tinh thần quyết liệt, tập trung vào hành động, tránh tình trạng trì hoãn.
Đáng chú ý, dự án được đề xuất với tổng mức đầu tư từ 16,1 đến 20,5 tỷ USD, chia thành hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2025 - 2030 dự kiến cần khoảng 14,1 - 17,5 tỷ USD, phần còn lại từ 2 - 3 tỷ USD sẽ được bổ sung đến năm 2045. Quy mô vốn lớn phản ánh tham vọng xây dựng một trung tâm năng lượng tích hợp, có khả năng cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới.
Khi đi vào vận hành, trung tâm này được kỳ vọng đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu của cả nước, đồng thời đảm bảo mức dự trữ tương đương 30 ngày sản xuất và tiêu thụ. Không chỉ đóng vai trò chiến lược về năng lượng, dự án còn mang lại tác động kinh tế rõ rệt khi tạo ra khoảng 30.000 việc làm, đóng góp tới 30% GRDP của tỉnh Quảng Ngãi, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ như logistics và công nghiệp hỗ trợ.
Về định hướng phát triển, trung tâm năng lượng Dung Quất sẽ được xây dựng theo mô hình chuỗi giá trị hoàn chỉnh, bao gồm các khâu từ nhập khẩu, lưu trữ, chế biến dầu khí cho đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan. Sản phẩm không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn hướng đến xuất khẩu, nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Một điểm nhấn quan trọng là việc tích hợp các công nghệ năng lượng mới và sạch như hydro xanh, amoniac xanh, công nghệ thu giữ carbon. Đây được xem là bước đi phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết.
Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng và áp lực giảm phụ thuộc vào nhập khẩu trở nên cấp thiết, việc xây dựng trung tâm này được xem là giải pháp mang tính chiến lược. Không chỉ đảm bảo tự chủ nguồn cung, dự án còn tạo lực hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư lớn, qua đó thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa.
Các ý kiến tại cuộc họp cũng đồng thuận rằng việc phát triển các trung tâm công nghiệp năng lượng quy mô lớn, tích hợp và có sức cạnh tranh quốc tế là yêu cầu tất yếu. Điều này phù hợp với định hướng hình thành các cực tăng trưởng mới, tận dụng lợi thế vùng và bắt kịp xu thế phát triển chung của thế giới.
Trước đó, chủ trương xây dựng trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất đã được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và thúc đẩy công nghiệp hóa đất nước. Đây cũng là một phần trong chiến lược tổng thể phát triển chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng tích hợp, bao gồm khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo.
Dung Quất được đánh giá có nhiều lợi thế để đảm nhận vai trò này nhờ vị trí chiến lược, hệ thống cảng nước sâu, hạ tầng công nghiệp sẵn có cùng với sự hiện diện của Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Những yếu tố này tạo nền tảng thuận lợi để khu vực phát triển thành trung tâm năng lượng quy mô quốc gia, góp phần định hình lại bản đồ năng lượng của Việt Nam trong tương lai.
