Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi, trong đó đáng chú ý là đề xuất nâng mức chi trả tối đa từ 125 triệu đồng hiện nay lên 350 triệu đồng cho mỗi người gửi tiền tại một tổ chức tín dụng khi phát sinh nghĩa vụ chi trả. Nếu được thông qua, mức bảo vệ mới sẽ cao gấp 2,8 lần so với hiện hành, đánh dấu lần điều chỉnh quan trọng trong bối cảnh quy mô nền kinh tế và thu nhập người dân đã thay đổi mạnh mẽ.
Từ năm 2000 đến nay, hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam mới được điều chỉnh ba lần. Tính đến năm 2025, giá trị hạn mức đã tăng khoảng 4,16 lần so với thời điểm ban đầu. Tuy nhiên, tốc độ điều chỉnh này được đánh giá là chưa tương xứng với sự gia tăng của thu nhập và quy mô kinh tế. Trong cùng giai đoạn, GDP bình quân đầu người đã tăng tới 22 lần, khiến tỷ lệ giữa hạn mức bảo vệ tiền gửi và thu nhập bình quân đầu người giảm mạnh, từ mức 5,2 lần vào năm 2000 xuống chỉ còn 1 lần vào năm 2025.
Bức tranh tổng thể của nền kinh tế cũng cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa quy mô tiền gửi và mức bảo vệ. GDP Việt Nam đã tăng từ 444 nghìn tỷ đồng năm 2000 lên 12.847 nghìn tỷ đồng vào năm 2025, tức gần gấp 29 lần sau 25 năm. Dự kiến đến năm 2030, quy mô GDP tiếp tục tăng thêm khoảng 1,6 lần so với năm 2025. Trong khi đó, số dư tiền gửi được bảo hiểm tăng với tốc độ nhanh không kém, từ 66,4 nghìn tỷ đồng năm 2000 lên khoảng 10,2 triệu tỷ đồng vào năm 2025.
Theo số liệu của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam, tính đến ngày 31/12/2025, tổng số dư tiền gửi thuộc diện được bảo hiểm đạt 10,02 triệu tỷ đồng, tăng gần 3,4 triệu tỷ đồng so với cuối năm 2021, tương đương mức tăng 51,4%. Số lượng người gửi tiền được bảo hiểm cũng tăng mạnh, đạt 138,69 triệu người, tăng thêm 55,58 triệu người so với năm 2021, tương ứng mức tăng 66,87%.
Tuy nhiên, trong cơ cấu người gửi tiền hiện nay tồn tại một tỷ lệ lớn tài khoản có số dư rất thấp và hầu như không phát sinh giao dịch. Tính đến tháng 12/2025, có hơn 56 triệu tài khoản có số dư dưới 50.000 đồng, chiếm trên 40% tổng số người gửi tiền được bảo hiểm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ xu hướng mở tài khoản trực tuyến ngày càng phổ biến, khiến nhiều cá nhân sở hữu nhiều tài khoản nhưng không sử dụng thường xuyên.
Sau khi loại trừ nhóm tài khoản có số dư dưới 50.000 đồng này, với hạn mức chi trả 125 triệu đồng hiện nay, tỷ lệ người gửi tiền được bảo vệ toàn bộ chỉ đạt 87,61%. Mức này thấp hơn đáng kể so với bình quân toàn cầu là 98%, đồng thời chưa đạt mục tiêu từ 92% đến 95% theo chiến lược phát triển bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đề xuất nâng hạn mức chi trả tối đa lên 350 triệu đồng, áp dụng cho toàn bộ tiền gửi bao gồm cả gốc và lãi của một người tại một tổ chức tín dụng khi phát sinh nghĩa vụ chi trả. Theo tính toán, nếu áp dụng mức mới, tỷ lệ người gửi tiền được bảo hiểm toàn bộ trên toàn hệ thống sẽ tăng lên khoảng 93,68%, nằm trong khung khuyến nghị quốc tế từ 90% đến 95%.
Đồng thời, tỷ lệ giữa hạn mức chi trả và GDP bình quân đầu người sẽ đạt khoảng 2,8 lần, tiệm cận mức trung bình toàn cầu là 3,3 lần. Điều này cho thấy mức đề xuất không chỉ cải thiện khả năng bảo vệ người gửi tiền mà còn giúp Việt Nam tiến gần hơn tới thông lệ quốc tế.
Cơ quan quản lý đánh giá việc nâng hạn mức chi trả lên 350 triệu đồng là phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay, đồng thời không tạo ra xáo trộn lớn đối với hệ thống ngân hàng. Quan trọng hơn, động thái này được kỳ vọng sẽ củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống tổ chức tín dụng, qua đó góp phần giữ vững ổn định tài chính và hỗ trợ quá trình phát triển bền vững của nền kinh tế trong giai đoạn tới.
