Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa trình Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản lên Bộ Tư pháp để thẩm định, đề xuất mức phạt tối đa 1 tỷ đồng đối với cá nhân vi phạm. Trong trường hợp tổ chức vi phạm các hành vi tương tự, mức xử phạt được đề xuất gấp đôi.
Đây được xem là bước đi nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường răn đe và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nhất là trong bối cảnh các yêu cầu về chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) ngày càng nghiêm ngặt trên phạm vi toàn cầu.
Theo dự thảo, các hành vi bị đề xuất phạt bao gồm hoạt động thủy sản không đúng quy định tại vùng biển thuộc quyền quản lý của tổ chức nghề cá khu vực hoặc trong vùng biển quốc tế ngoài quyền quản lý. Đối với giấy phép khai thác thủy sản, mức phạt cũng áp dụng với các tàu cá dài từ 24m trở lên khai thác mà không có giấy phép hoặc giấy phép đã hết hạn.
Ngoài ra, hành vi khai thác tại vùng biển của quốc gia khác, vùng lãnh thổ khác hoặc vùng biển thuộc quyền quản lý của tổ chức nghề cá khu vực mà không có giấy phép, giấy chấp thuận, hoặc giấy phép hết hạn, cũng nằm trong diện bị xử lý. Tàu cá nước ngoài hoạt động trong vùng biển Việt Nam mà không có giấy phép khai thác hoặc giấy phép hết hạn cũng sẽ chịu mức phạt tương tự.
Dự thảo cũng quy định các mức phạt với hành vi vi phạm liên quan đến nhập khẩu, xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, quá cảnh thủy sản. Cụ thể, lô hàng từ 2.000kg trở lên vi phạm các quy định về xuất khẩu trái phép loài thủy sản, không đáp ứng điều kiện trong danh mục thủy sản xuất khẩu có điều kiện, hoặc không theo quy định về báo cáo, truy xuất nguồn gốc sẽ chịu mức phạt từ 800 triệu đến 1 tỷ đồng. Việc che giấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong trường hợp tái phạm cũng được đề xuất mức phạt tối đa tương ứng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh rằng, bên cạnh những kết quả đạt được từ Nghị định số 38/2024/NĐ-CP, thực tiễn triển khai vẫn còn bộc lộ hạn chế. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản đang siết chặt kiểm soát thủy sản, áp dụng hệ thống giám sát hành trình, nhận dạng tự động, nhật ký khai thác điện tử, truy xuất nguồn gốc và cơ chế xử lý nghiêm đối với tàu vi phạm.
Những yêu cầu này đặt ra nhu cầu cấp thiết cho Việt Nam trong việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản lý để đảm bảo thủy sản xuất khẩu đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm, lao động và trách nhiệm xã hội.
Đồng thời, xu hướng thị trường đòi hỏi các chứng nhận bền vững trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận, thúc đẩy các tổ chức, cá nhân nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm xã hội. Việc thay thế Nghị định số 38/2024/NĐ-CP nhằm tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ hơn, tăng cường tính răn đe, đảm bảo khai thác, nuôi trồng và thương mại thủy sản theo hướng bền vững, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế. Dự thảo đồng thời hướng đến việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản lâu dài, góp phần nâng cao năng lực quản lý nhà nước, nâng cao nhận thức của các tổ chức, cá nhân và đảm bảo Việt Nam tiếp tục hội nhập hiệu quả trong chuỗi giá trị thủy sản toàn cầu.
