Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư mới về giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán nhằm thay thế Thông tư số 134/2017/TT-BTC, trong bối cảnh hoạt động số hóa trên thị trường ngày càng phát triển mạnh và xuất hiện nhiều mô hình giao dịch mới cần được bổ sung hành lang pháp lý phù hợp.
Theo dự thảo, nhiều nội dung liên quan đến xác thực điện tử, kết nối API, quản lý dữ liệu và bảo mật hệ thống sẽ được sửa đổi theo hướng chặt chẽ và đồng bộ hơn. Đây được xem là bước cập nhật cần thiết khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, đồng thời ghi nhận sự gia tăng của các dịch vụ tài chính trực tuyến, giao dịch từ xa và ứng dụng công nghệ trong hoạt động đầu tư.
Trước đó, ngày 19/12/2017, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 134/2017/TT-BTC hướng dẫn giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán. Đến năm 2020, Thông tư này tiếp tục được sửa đổi, bổ sung thông qua Thông tư số 73/2020/TT-BTC nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý đối với hoạt động giao dịch trực tuyến.
Các quy định hiện hành đã tạo nền tảng pháp lý tương đối đầy đủ cho việc triển khai giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán, bao gồm yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, an ninh bảo mật, lưu trữ dữ liệu, chế độ báo cáo, công bố thông tin cũng như quy trình đăng ký và cung cấp dịch vụ giao dịch trực tuyến. Nhờ đó, hoạt động giao dịch điện tử trong nhiều năm qua được vận hành ổn định, góp phần thúc đẩy thanh khoản và tăng tính minh bạch của thị trường.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ tài chính và nhu cầu giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến, nhiều vấn đề mới phát sinh chưa được quy định đầy đủ trong hệ thống văn bản hiện hành. Bộ Tài chính cho biết các hoạt động như định danh khách hàng điện tử (eKYC), ký kết hợp đồng điện tử, xác thực giao dịch theo từng nhóm nghiệp vụ hay kết nối API với bên thứ ba đang được triển khai rộng rãi trên thực tế nhưng chưa có cơ chế điều chỉnh thống nhất.
Bên cạnh đó, sự tham gia ngày càng lớn của nhà đầu tư nước ngoài cũng làm phát sinh nhu cầu hoàn thiện quy định liên quan đến việc tiếp nhận lệnh giao dịch thông qua các hệ thống truyền lệnh trung gian của tổ chức nước ngoài. Đây được xem là một trong những điểm mới đáng chú ý trong lần sửa đổi này.
Theo nội dung dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung hàng loạt quy định đối với hoạt động cung cấp dịch vụ trực tuyến của các tổ chức kinh doanh chứng khoán. Trong đó, cơ quan quản lý sẽ quy định rõ các hình thức xác thực giao dịch điện tử và yêu cầu tương ứng đối với từng phương thức xác thực nhằm tạo cơ sở áp dụng thống nhất trên toàn thị trường.
Ngoài việc phân loại hình thức xác thực theo từng nhóm giao dịch của khách hàng, dự thảo cũng bổ sung quy định liên quan đến việc mở, sử dụng và đóng tài khoản giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ quá trình số hóa thủ tục đầu tư, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro trong giao dịch trực tuyến.
Một điểm đáng chú ý khác là việc lần đầu tiên bổ sung quy định riêng về giao diện lập trình ứng dụng API trong lĩnh vực chứng khoán. Theo đó, dự thảo đưa ra nguyên tắc triển khai API cũng như trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ khi kết nối với bên thứ ba. Cơ quan quản lý cho rằng việc hoàn thiện cơ chế pháp lý cho API sẽ góp phần thúc đẩy hệ sinh thái tài chính số phát triển an toàn, nâng cao trải nghiệm người dùng và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của ngành chứng khoán.
Song song với đó, các quy định liên quan đến hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin và lưu trữ dữ liệu của hệ thống giao dịch trực tuyến cũng được sửa đổi theo hướng tăng cường bảo mật và bảo vệ dữ liệu nhà đầu tư. Bộ Tài chính nhấn mạnh việc nâng cao tiêu chuẩn an ninh hệ thống là yêu cầu cấp thiết khi khối lượng giao dịch điện tử ngày càng tăng và nguy cơ mất an toàn dữ liệu trở nên phức tạp hơn.
Dự thảo cũng điều chỉnh các quy định về chế độ báo cáo, công bố thông tin và trao đổi dữ liệu điện tử để phù hợp với yêu cầu quản lý mới của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Đồng thời, trách nhiệm của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cũng được bổ sung nhằm bảo đảm việc kết nối và vận hành hệ thống giao dịch được thực hiện đồng bộ, an toàn.
Đối với thủ tục hành chính, Bộ Tài chính dự kiến bãi bỏ quy định về thủ tục “đăng ký cung cấp dịch vụ giao dịch chứng khoán trực tuyến” của công ty chứng khoán do nội dung này đã được quy định cụ thể trong Nghị định số 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán. Việc cắt giảm thủ tục được đánh giá sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt quy trình hành chính, đồng thời tránh chồng chéo giữa các văn bản pháp luật hiện hành.
Ngoài ra, dự thảo Thông tư cũng đưa vào các quy định chuyển tiếp liên quan đến việc hoàn thiện hệ thống công nghệ, chuẩn hóa dữ liệu khách hàng để các tổ chức cung cấp dịch vụ có thời gian triển khai, bảo đảm hoạt động giao dịch diễn ra liên tục, không ảnh hưởng tới nhà đầu tư và thị trường.
