Cộng hưởng di sản, mở rộng dư địa phát triển du lịch
Trong bối cảnh đó, du lịch Bắc Ninh đang đứng trước giai đoạn chuyển mình rõ nét, từ một điểm đến giàu giá trị văn hóa truyền thống trở thành trung tâm du lịch có tính kết nối cao, đa dạng sản phẩm và giàu sức cạnh tranh hơn trong khu vực phía Bắc.
Sau sáp nhập, Bắc Ninh hiện có diện tích hơn 4.718 km², dân số trên 3,6 triệu người. Năm 2025, kinh tế địa phương tiếp tục duy trì mức tăng trưởng hai con số, đứng thứ 5 cả nước. Lợi thế vị trí gần Thủ đô Hà Nội, kết nối thuận lợi với các trung tâm kinh tế lớn cùng hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện, đặc biệt là định hướng phát triển sân bay quốc tế Gia Bình trong tương lai, đang tạo nền tảng quan trọng để Bắc Ninh nâng tầm vị thế trên bản đồ kinh tế, văn hóa và du lịch quốc gia.
Không chỉ mở rộng về quy mô, Bắc Ninh còn sở hữu hệ sinh thái du lịch phong phú hơn nhờ sự cộng hưởng tài nguyên giữa các vùng văn hóa, sinh thái và tâm linh. Nếu vùng Kinh Bắc vốn nổi bật với hệ thống chùa cổ, làng nghề, lễ hội và dân ca Quan họ, thì không gian mới sau sáp nhập bổ sung thêm những mảng màu sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm thiên nhiên đặc sắc.
Hiện địa phương sở hữu gần 1.450 di tích lịch sử - văn hóa, hơn 1.400 lễ hội, 24 bảo vật quốc gia, 27 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cùng 8 di sản được UNESCO ghi danh. Bên cạnh dân ca Quan họ Bắc Ninh, nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như Ca trù, hát Then tiếp tục được bảo tồn và khai thác phục vụ phát triển du lịch.
Trong khi đó, các điểm đến sinh thái như Tây Yên Tử, Suối Mỡ, hồ Cấm Sơn, hồ Khuôn Thần, rừng nguyên sinh Khe Rỗ hay cao nguyên Đồng Cao lại mang đến dư địa lớn cho loại hình du lịch nghỉ dưỡng, trải nghiệm thiên nhiên và cộng đồng. Những vùng cây ăn quả tập trung ở Lục Ngạn, Lục Nam, Tân Yên, Yên Thế cũng đang dần trở thành sản phẩm du lịch nông nghiệp hấp dẫn.
Sự kết hợp giữa di sản văn hóa và tài nguyên sinh thái được đánh giá là “kho báu” để Bắc Ninh xây dựng các sản phẩm du lịch có chiều sâu, đáp ứng xu hướng trải nghiệm đa dạng của du khách hiện nay.
Tăng tốc kết nối, hướng tới ngành kinh tế mũi nhọn
Năm 2025 ghi dấu bước chuyển mới của du lịch Bắc Ninh với việc đưa vào khai thác chuyến tàu du lịch “Hà Nội 5 cửa ô”, kết nối ga Hà Nội với ga Từ Sơn. Sản phẩm này không chỉ mở rộng liên kết du lịch vùng mà còn tạo thêm trải nghiệm mới cho du khách khi khám phá không gian văn hóa Kinh Bắc theo hướng chuyên sâu hơn.
Cùng với đó, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch cũng được đổi mới mạnh mẽ. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch địa phương tổ chức nhiều sự kiện quy mô lớn như lễ đón khách du lịch đầu xuân tại đền Đô, Festival “Về miền di sản Bắc Ninh 2026”, triển lãm sản phẩm thủ công mỹ nghệ và làng nghề truyền thống, các chương trình FAMTRIP khám phá miền quê văn hiến Kinh Bắc hay các tour miễn phí “Hành trình du lịch về miền di sản”.
Bắc Ninh cũng tích cực tham gia các sự kiện du lịch cấp quốc gia như “Chuyến tàu ẩm thực xanh”, “Tàu ẩm thực 3 miền”, hội chợ mùa Xuân, hội chợ mùa Thu nhằm mở rộng nhận diện thương hiệu du lịch địa phương.
Theo thống kê, năm 2025 Bắc Ninh đón khoảng 6,3 triệu lượt khách, tăng 26% so với năm trước; trong đó có khoảng 355 nghìn lượt khách quốc tế. Tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 5.500 tỷ đồng, tăng 13%. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.000 cơ sở lưu trú, gần 100 doanh nghiệp lữ hành và 38 khu, điểm du lịch cấp tỉnh.
Từ nền tảng này, Bắc Ninh xác định du lịch sẽ trở thành ngành kinh tế dịch vụ quan trọng, đóng vai trò thúc đẩy thương mại, văn hóa và dịch vụ trong giai đoạn tới. Địa phương đang định hướng phát triển đồng thời nhiều dòng sản phẩm gồm du lịch văn hóa - tâm linh - lễ hội; du lịch làng nghề, di sản; du lịch nông thôn, sinh thái, cộng đồng; du lịch hội nghị, hội thảo (MICE); du lịch giáo dục, thể thao và kinh tế đêm.
Một số trục phát triển mới cũng đang được nghiên cứu hình thành như tuyến du lịch xanh dọc sông Đuống, sông Thương kết nối các điểm tâm linh với du lịch sinh thái đường sông; hành trình di sản Tây Yên Tử liên kết từ các chùa cổ ở Bắc Ninh đến đỉnh Yên Tử; hay các sản phẩm nghỉ dưỡng, sân golf gắn với lợi thế trung tâm công nghiệp lớn của vùng.
Song song với đầu tư hạ tầng, Bắc Ninh đang thúc đẩy chuyển đổi số trong du lịch thông qua xây dựng bản đồ du lịch số tích hợp AI, mã QR tại các điểm di tích để hỗ trợ du khách tra cứu thông tin. Tỉnh cũng đẩy mạnh liên kết tour, tuyến với Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh; phát triển các tour ngắn ngày dành cho khách quốc tế từ Hà Nội.
Địa phương đồng thời ưu tiên bảo tồn, phục dựng các di tích quốc gia; khuyến khích phát triển du lịch xanh, hạn chế rác thải nhựa và xây dựng các “làng du lịch xanh” gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống và sinh kế bền vững.
Với nguồn lực và dư địa mới sau sáp nhập, Bắc Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 10 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt khoảng 10.000 tỷ đồng; hình thành ít nhất một khu du lịch quốc gia, hai khu du lịch cấp tỉnh cùng khoảng 10 điểm du lịch được công nhận.
Từ một vùng đất nổi tiếng bởi chiều sâu văn hóa Kinh Bắc, Bắc Ninh đang từng bước định vị mình như một điểm đến đa trải nghiệm, nơi di sản và phát triển hiện đại cùng song hành để tạo nên sức hút mới trên bản đồ du lịch Việt Nam.
