Điểm đáng chú ý là hệ thống chốt kiểm soát tạm thời đã được lập tại những tuyến đường mòn, lối mở và các cửa rừng trọng điểm dẫn vào khu rừng đặc dụng. Đây không chỉ là biện pháp hành chính đơn thuần, mà thực chất là lớp “lọc” đầu tiên nhằm hạn chế tối đa các tác nhân có thể gây cháy rừng ngay từ bên ngoài.
Lực lượng kiểm lâm và bảo vệ rừng được bố trí trực 24/24 giờ, phối hợp cùng chính quyền địa phương để kiểm soát người và phương tiện ra vào rừng. Trong bối cảnh cấp dự báo cháy rừng ở mức cao, nguyên tắc được đặt ra khá rõ ràng: những trường hợp không có nhiệm vụ cần thiết sẽ bị hạn chế vào rừng. Điều này phản ánh một thay đổi trong tư duy quản lý – chuyển từ bị động ứng phó sang kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.
Ở các chốt kiểm soát, lực lượng chức năng không chỉ làm nhiệm vụ “gác rừng” mà công tác tuyên truyền được triển khai ngay tại điểm kiểm soát. Người dân được nhắc nhở không mang theo các vật dụng dễ gây cháy như bật lửa, bếp nấu, than củi khi vào rừng. Với những trường hợp cần thiết phải vào rừng, việc ký cam kết chấp hành quy định phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) được thực hiện nhằm nâng cao trách nhiệm cá nhân. Các hành vi vi phạm, nếu phát hiện, sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Nhìn rộng hơn, cách làm này cho thấy một thực tế: phần lớn các vụ cháy rừng ở Việt Nam xuất phát từ yếu tố con người – từ việc đốt thực bì, xử lý nương rẫy, thắp hương trong rừng cho tới những sơ suất nhỏ khi sử dụng lửa. Vì vậy, kiểm soát con người ở khu vực cửa rừng chính là biện pháp phòng ngừa trực tiếp và hiệu quả nhất.
Cùng với việc lập chốt, Ban Quản lý Bảo tồn Tây Yên Tử cũng tăng cường tuần tra lưu động trong rừng, đặc biệt tại các khu vực có lớp thực bì dày hoặc nằm gần khu dân cư. Những điểm có nguy cơ cao được phát dọn vật liệu cháy nhằm giảm khả năng lan rộng nếu xảy ra hỏa hoạn.
Lực lượng, phương tiện và trang thiết bị chữa cháy cũng được chuẩn bị sẵn sàng theo phương châm “4 tại chỗ” – lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ và chỉ huy tại chỗ. Đây là yếu tố then chốt trong bối cảnh địa hình rừng núi phức tạp, nơi việc tiếp cận đám cháy từ bên ngoài thường mất nhiều thời gian.
Tây Yên Tử không chỉ là một vùng rừng đặc dụng có giá trị sinh thái quan trọng mà còn gắn với không gian văn hóa – tâm linh của khu vực Đông Bắc. Một vụ cháy lớn, nếu xảy ra, sẽ gây tổn thất không chỉ về tài nguyên rừng mà còn ảnh hưởng đến cảnh quan, đa dạng sinh học và cả hoạt động du lịch sinh thái của địa phương.
Vì vậy, việc lập các chốt kiểm soát tại cửa rừng không đơn thuần là biện pháp kỹ thuật trong mùa khô. Đó còn là thông điệp về cách quản lý rừng theo hướng phòng ngừa sớm, kiểm soát từ gốc, thay vì chỉ tập trung vào khâu chữa cháy khi sự cố đã bùng phát.
