Việc áp dụng chính sách thuế đối với tài sản mã hóa đang đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường số tại Việt Nam. Theo hướng dẫn mới được Bộ Tài chính ban hành, nhà đầu tư cá nhân khi thực hiện chuyển nhượng tài sản mã hóa sẽ phải nộp thuế thu nhập cá nhân với mức 0,1% trên giá trị mỗi lần giao dịch, không phân biệt cá nhân trong nước hay nước ngoài.
Quy định này được triển khai trong khuôn khổ chương trình thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025, nhằm từng bước đưa hoạt động đầu tư, giao dịch tài sản số vào khuôn khổ quản lý minh bạch và có kiểm soát. Điểm đáng chú ý là các hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa được xác định thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng, qua đó giảm bớt gánh nặng chi phí cho nhà đầu tư.
Mức thuế 0,1% được xây dựng tương đồng với cách tính thuế đối với giao dịch chứng khoán hiện nay. Trước đó, cơ quan quản lý từng đề xuất phương án tính thuế dựa trên doanh thu của từng giao dịch. Tuy nhiên, phương án này gặp vướng mắc khi chưa làm rõ cách xác định doanh thu, đặc biệt trong trường hợp các tổ chức nước ngoài hoặc cá nhân tham gia thị trường xuyên biên giới. Chính vì vậy, việc chuyển sang áp dụng thuế suất cố định trên giá trị chuyển nhượng được xem là giải pháp khả thi và dễ thực hiện hơn trong giai đoạn đầu.
Đối với nhà đầu tư tổ chức, nghĩa vụ thuế được phân loại rõ ràng theo từng trường hợp. Các doanh nghiệp có thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng tài sản mã hóa sẽ chịu thuế thu nhập doanh nghiệp với mức thuế suất phổ thông là 20%. Thu nhập tính thuế được xác định trên cơ sở chênh lệch giữa giá bán và giá mua, sau khi trừ các chi phí hợp lệ có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định.
Tuy nhiên, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, chính sách thuế cũng đưa ra mức ưu đãi theo doanh thu. Cụ thể, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm dưới 3 tỷ đồng sẽ áp dụng mức thuế 15%, trong khi nhóm doanh thu từ trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng chịu thuế 17%. Quy định này giúp tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mới tham gia thị trường có thêm dư địa phát triển.
Với các tổ chức nước ngoài thực hiện chuyển nhượng tài sản mã hóa thông qua các đơn vị cung cấp dịch vụ tại Việt Nam, mức thuế thu nhập doanh nghiệp được áp dụng là 0,1% trên doanh thu của từng lần giao dịch. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo sự công bằng về nghĩa vụ thuế giữa các chủ thể tham gia thị trường, đồng thời đơn giản hóa quy trình quản lý đối với các giao dịch xuyên biên giới.
Việc ban hành thông tư hướng dẫn thuế được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho tài sản mã hóa trước khi bước vào giai đoạn thí điểm chính thức. Theo kế hoạch, thị trường này sẽ được triển khai trong 5 năm kể từ tháng 9/2025, với các hoạt động bao gồm chào bán, phát hành, giao dịch và cung cấp dịch vụ liên quan, tất cả đều thực hiện bằng đồng Việt Nam.
Chính phủ định hướng kiểm soát chặt chẽ giai đoạn đầu thông qua việc giới hạn tối đa 5 doanh nghiệp được phép thí điểm vận hành sàn giao dịch. Các đơn vị tham gia phải đáp ứng yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với nhiều lĩnh vực khác, nhằm đảm bảo năng lực tài chính và quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại các doanh nghiệp này không vượt quá 49%.
Theo thông tin từ cơ quan quản lý, đã có 5 hồ sơ đủ điều kiện tham gia thí điểm, bao gồm các doanh nghiệp có liên hệ với những tổ chức tài chính lớn trong nước. Điều này cho thấy sức hút đáng kể của thị trường tài sản mã hóa, đồng thời phản ánh kỳ vọng về một lĩnh vực mới giàu tiềm năng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Trong bối cảnh đó, việc thiết lập cơ chế thuế rõ ràng không chỉ giúp tăng cường trách nhiệm của nhà đầu tư mà còn góp phần xây dựng môi trường giao dịch minh bạch, an toàn. Khi các rào cản pháp lý dần được tháo gỡ, thị trường tài sản mã hóa được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới cho đổi mới công nghệ và thu hút dòng vốn đầu tư trong thời gian tới.
