Ngày 2/6, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp về phương án đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực khai thác của tuyến giao thông huyết mạch quốc gia, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng gia tăng và thúc đẩy liên kết vùng.
Hai phương án mở rộng được nghiên cứu
Báo cáo tại cuộc họp, ông Đinh Công Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long - đơn vị được giao thực hiện bước chuẩn bị đầu tư - cho biết việc nghiên cứu mở rộng được thực hiện trên cơ sở rà soát toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Lạng Sơn đến Cà Mau, bảo đảm phù hợp với quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật đường cao tốc và tránh chồng lấn với các dự án đang triển khai.
Theo đó, đơn vị tư vấn đề xuất hai phương án đầu tư.
Phương án thứ nhất tập trung mở rộng các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải cao, bảo đảm tính liên tục và hiệu quả kết nối, gồm các đoạn từ Mai Sơn đến Bãi Vọt và từ Nha Trang đến Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 534 km. Các đoạn tuyến còn lại sẽ tiếp tục được nghiên cứu để đầu tư sau năm 2030.
Tổng mức đầu tư sơ bộ của phương án này khoảng 63.411 tỷ đồng. Trong đó, chi phí mở rộng 5 dự án thành phần đầu tư công khoảng 38.158 tỷ đồng, phần còn lại dành cho 3 dự án thực hiện theo hình thức đối tác công tư (PPP).
Trong khi đó, phương án thứ hai được đánh giá có tính đồng bộ cao hơn khi đề xuất mở rộng toàn bộ các đoạn từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, với tổng chiều dài khoảng 1.144 km. Mục tiêu là hình thành tuyến cao tốc thông suốt từ Hà Nội đến TP.HCM, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn đường cao tốc hiện đại và phát huy tối đa vai trò của hành lang kinh tế Bắc - Nam.
Theo tính toán sơ bộ, tổng mức đầu tư của phương án này khoảng 154.246 tỷ đồng, trong đó gần 129.000 tỷ đồng dành cho 15 dự án thành phần đầu tư công và hơn 25.000 tỷ đồng cho các dự án PPP. Toàn bộ các đoạn tuyến trong phạm vi nghiên cứu sẽ được nâng cấp lên quy mô 6 làn xe hoàn chỉnh, với tốc độ thiết kế từ 100 - 120 km/h.
Trên cơ sở phân tích hiệu quả đầu tư, Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT (TEDI) đề xuất áp dụng hình thức đầu tư công đối với 15 dự án thành phần đã được triển khai bằng vốn đầu tư công trước đây.
Đối với 3 dự án PPP, đơn vị tư vấn kiến nghị tiếp tục mở rộng theo phương thức PPP nhưng có sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hiệu quả tài chính và rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống dưới 24 năm. Nếu không có sự hỗ trợ này, thời gian thu phí hoàn vốn có thể kéo dài từ 28 - 40 năm, làm giảm tính khả thi của dự án.
Phấn đấu hoàn thành toàn bộ việc mở rộng trước năm 2030
Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh việc mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông cần được triển khai đồng bộ trên toàn tuyến đã đầu tư phân kỳ, từ Mai Sơn đến TP.HCM.
Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị tiếp tục hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi theo hướng tổng thể, đánh giá đầy đủ hiện trạng khai thác, nhu cầu vận tải và dự báo lưu lượng phương tiện trong tương lai, đặc biệt trong bối cảnh các tuyến cao tốc Đông - Tây đang được đầu tư và sẽ kết nối trực tiếp với trục cao tốc Bắc - Nam.
“Cần làm rõ tác động của việc mở rộng tuyến cao tốc đối với phát triển kinh tế - xã hội của từng khu vực cũng như cả nước, qua đó khẳng định sự cần thiết của dự án và làm cơ sở đề xuất phương án đầu tư phù hợp”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Tại cuộc họp, Bộ trưởng thống nhất chủ trương nghiên cứu đầu tư mở rộng 15 đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây theo hình thức đầu tư công. Sau khi hoàn thành, các dự án sẽ được tổ chức thu phí để hoàn trả vốn ngân sách nhà nước theo quy định hiện hành.
Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét thông qua chủ trương đầu tư, tạo cơ sở triển khai các thủ tục tiếp theo để có thể khởi công mở rộng ngay từ đầu năm 2027 đối với các dự án thuộc giai đoạn 2017 - 2020 đã hết thời gian bảo hành.
Đối với các dự án khác, công tác chuẩn bị đầu tư cần được thực hiện kỹ lưỡng để ngay sau khi kết thúc thời hạn bảo hành công trình có thể tổ chức lựa chọn nhà thầu và triển khai thi công.
Riêng ba dự án thực hiện theo phương thức PPP, Bộ trưởng yêu cầu trước mắt ưu tiên để các nhà đầu tư hiện hữu nghiên cứu phương án huy động nguồn lực thực hiện. Trường hợp không bảo đảm khả năng triển khai, cơ quan quản lý sẽ xem xét phương án chuyển sang đầu tư công và điều chỉnh cơ chế tài chính phù hợp.
Theo chỉ đạo của Bộ trưởng Trần Hồng Minh, toàn bộ chương trình mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông cần được đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành trước cuối năm 2030, góp phần nâng cao năng lực vận tải quốc gia và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
