Ngày 12/1, chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định dữ liệu đang trở thành một loại “tư liệu sản xuất mới”, giữ vai trò then chốt trong phát triển trí tuệ nhân tạo, Chính phủ số và kinh tế số. Theo người đứng đầu Chính phủ, nếu không quản trị, khai thác và bảo vệ tốt dữ liệu, quá trình chuyển đổi số sẽ khó tạo ra bước nhảy vọt cho tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Thủ tướng nhấn mạnh, trong bối cảnh số hóa diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu không chỉ là thông tin đơn thuần mà đã trở thành tài nguyên chiến lược. Việc chuẩn hóa, liên thông và chia sẻ dữ liệu trên phạm vi toàn quốc là điều kiện tiên quyết để các nền tảng số vận hành thông suốt, tránh tình trạng cát cứ, manh mún giữa các bộ, ngành và địa phương. Ông đặc biệt lưu ý yêu cầu bảo đảm an ninh dữ liệu ở tầm chiến lược, bởi dữ liệu gắn trực tiếp với quyền lợi của quốc gia và hơn 100 triệu người dân. “Mất dữ liệu là mất thông tin, mất thông tin là mất an ninh, mất an ninh là mất quyền tự chủ”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Từ góc độ phát triển, người đứng đầu Chính phủ cho rằng cần coi dữ liệu là nguồn lực để đầu tư, làm giàu và biến thành tài sản, qua đó hình thành và thúc đẩy kinh tế dữ liệu. Đây được xem là một trong những động lực mới để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.
Để hiện thực hóa định hướng này, Thủ tướng nêu rõ 5 đột phá chiến lược về dữ liệu số, bao gồm hoàn thiện thể chế dữ liệu; phát triển hạ tầng dữ liệu gắn với trí tuệ nhân tạo tự chủ; xây dựng đội ngũ nhân lực dữ liệu chất lượng cao; phát triển đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; đồng thời hình thành hệ sinh thái dữ liệu và kinh tế dữ liệu.
Cùng với định hướng chiến lược, Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành. Bộ Công an được yêu cầu sớm trình ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, đồng thời xây dựng và trình Chính phủ ban hành nghị định về cơ chế đột phá phát triển Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu. Các bộ, ngành và địa phương phải khẩn trương xây dựng, ban hành hướng dẫn về kiến trúc dữ liệu, từ điển dữ liệu cũng như danh mục dữ liệu gốc, dữ liệu chủ để bảo đảm thống nhất trong toàn hệ thống.
Ở góc độ tài chính và khoa học, Bộ Tài chính phối hợp Bộ Công an xây dựng khung pháp lý cho việc định giá dữ liệu, phí và giá khai thác dữ liệu từ Trung tâm dữ liệu quốc gia, đồng thời nghiên cứu chính sách ưu đãi về thuế và vốn cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dữ liệu. Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về dữ liệu, trong khi Bộ Nội vụ được giao đẩy nhanh việc cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức. Thanh tra Chính phủ cũng phải tăng tốc kết nối, liên thông dữ liệu toàn quốc phục vụ công tác thanh tra, kiểm soát tài sản và thu nhập của đội ngũ cán bộ, công chức.
Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia đã đạt được những kết quả đáng kể. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hiện lưu trữ 107 triệu thông tin công dân và cung cấp khoảng 50 triệu tiện ích thông qua ứng dụng VNeID. Việc sử dụng VNeID thay thế các loại giấy tờ truyền thống đã giúp cắt giảm từ 30-50% chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp đang quản lý hơn 2 triệu dữ liệu, trong đó có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.
Trong lĩnh vực đất đai, 34 tỉnh, thành phố với 3.289 xã, phường, đạt trên 99%, đã hoàn thành việc đồng bộ dữ liệu lên hệ thống quốc gia, với hơn 61 triệu thửa đất. Đáng chú ý, trên 42 triệu thửa đất đã được làm sạch thông tin về chủ sử dụng. Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm cũng đã xác thực hơn 100 triệu thông tin công dân, đồng thời triển khai sổ sức khỏe điện tử, giấy chuyển tuyến và giấy hẹn khám trên VNeID, với hơn 190 triệu lượt hồ sơ tích hợp thành công. Ngành ngân hàng hiện quản lý hơn 22 triệu dữ liệu thông tin tín dụng cá nhân và ứng dụng dữ liệu lớn để phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt, với hơn 20 tỷ giao dịch mỗi năm.
Những con số trên cho thấy dữ liệu đang dần trở thành nền tảng cho quản trị quốc gia hiện đại. Theo Thủ tướng, nếu tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nhân lực, đồng thời khai thác hiệu quả các kho dữ liệu hiện có, Việt Nam sẽ có cơ hội tạo ra bước đột phá trong phát triển kinh tế số, hướng tới một nền kinh tế dựa trên dữ liệu, sáng tạo và bền vững.
