Phó Chủ tịch UBCKNN: Phát triển thị trường IPO không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp chào bán

Tại tọa đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn” diễn ra chiều ngày 21/10, bà Lê Thị Việt Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, những năm qua thị trường chứng khoán (TTCK) đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Trong đó, IPO là một hoạt động quan trọng của thị trường.

"Phát triển thị trường IPO không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp chào bán hay quy mô hoạt động, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động từ công chúng", bà Nga nhấn mạnh.

Vốn huy động qua IPO tăng vọt gấp 9 lần

Theo lãnh đạo UBCKNN, quy mô huy động vốn qua TTCK và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ liên tục tăng trưởng qua các năm.

Cụ thể, nếu như năm 2023 tổng giá trị huy động đạt khoảng 413.000 tỷ đồng, năm 2024 đạt 550.000 tỷ đồng thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên 764.000 tỷ đồng. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, thị trường tiếp tục ghi nhận 564.000 tỷ đồng nguồn vốn được cung ứng cho nền kinh tế.

Đặc biệt, hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) chứng kiến sự thay đổi vượt bậc về chất. Trong giai đoạn 2021 – 2024, toàn thị trường có 16 doanh nghiệp IPO với tổng giá trị đạt 6.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ tính từ cuối năm 2025 đến nay, dù chỉ có 10 doanh nghiệp thực hiện IPO nhưng tổng giá trị huy động đã bứt phá đạt 60.900 tỷ đồng, gấp hơn 9 lần tổng số vốn huy động của cả 4 năm trước đó cộng lại.

Đáng chú ý, nhờ sửa đổi quy định pháp luật gắn IPO với niêm yết, thời gian làm thủ tục niêm yết sau IPO đã được rút ngắn đáng kể từ 90 ngày xuống chỉ còn 30 ngày. Trong 10 doanh nghiệp trên, đã có 7/10 doanh nghiệp chính thức niêm yết và 3 doanh nghiệp đang hoàn tất các thủ tục cuối cùng, góp phần gia tăng nguồn cung hàng hóa chất lượng cao cho thị trường.

Bên cạnh rút ngắn thời gian niêm yết, bà Nga cho biết, thời gian qua Chính phủ, Bộ Tài chính và UBCKNN cũng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển TTCK, từ hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, phát triển cả cung và cầu, đến đặc biệt là tăng cường kỷ cương, kỷ luật của thị trường.

Phát triển thị trường ổn định, thu hút doanh nghiệp tiềm năng lên sàn

Để đưa TTCK trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu vốn cho mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số ngày càng gia tăng, đại diện UBCKNN cho biết cơ quan quản lý đang đồng loạt triển khai các nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, là phát triển thị trường ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững và hội nhập; mở rộng khả năng tiếp cận TTCK cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Song song đó là thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu và trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết. Đồng thời, phát triển các sản phẩm tài chính đa dạng, đáp ứng nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, phù hợp với khẩu vị rủi ro của các nhà đầu tư tổ chức.

Ngoài ra, một giải pháp khác quan trọng không kém là thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư dài hạn, đặc biệt từ các quỹ đầu tư và các tổ chức trong và ngoài nước.

Từ những định hướng trên, bà Lê Thị Việt Nga cho biết Chính phủ, Bộ Tài chính và UBCKNN đã và đang thực hiện hàng loạt giải pháp, trong đó có 6 giải pháp chủ yếu.

Thứ nhất là hoàn thiện thể chế, rà soát hệ thống pháp luật đảm bảo đồng bộ và phù hợp thông lệ quốc tế; trình Quốc hội xem xét, thông qua Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán tại kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.

Thứ hai, tháo gỡ các vướng mắc nhằm tăng độ mở của thị trường, đáp ứng khuyến nghị của các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư toàn cầu. Mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) dự kiến triển khai từ đầu năm 2027; rà soát quy định về tỉ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, theo hướng giảm hạn chế tại các ngành nghề không thuộc lĩnh vực trọng yếu về an ninh, quốc phòng.

Thứ ba, đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường, đẩy mạnh chào bán chứng khoán ra công chúng gắn với niêm yết, thu hút doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp có nền tảng tài chính, quản trị tốt niêm yết trên sàn; thúc đẩy phát triển các chỉ số mới phục vụ thị trường cơ sở và chứng khoán phái sinh.

Thứ tư, tái cơ cấu nhà đầu tư, đẩy mạnh phát triển các quỹ đầu tư, đồng thời tăng cường đào tạo, phổ biến kiến thức chứng khoán nhằm mở rộng sự tham gia của nhà đầu tư.

Thứ năm, hiện đại hóa hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số trong giao dịch, thanh toán; nghiên cứu áp dụng các loại lệnh giao dịch mới phù hợp với thực tiễn.

Thứ sáu, là tăng cường giám sát thông qua thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và công bằng trên TTCK.

Bên cạnh sự đồng hành về mặt chính sách và hạ tầng từ cơ quan quản lý, lãnh đạo UBCKNN nhấn mạnh yếu tố quyết định sự thành công lâu dài chính là nội lực của doanh nghiệp.

Theo đó, các doanh nghiệp cần tập trung vào 4 định hướng chiến lược. Đầu tiên là chuẩn hóa quản trị, áp dụng các nguyên tắc quản trị hiện đại, nâng cao vai trò của HĐQT độc lập, hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro nhằm củng cố niềm tin với nhà đầu tư.

Đồng thời, phải minh bạch hóa thông tin, công bố đầy đủ, chính xác, kịp thời các thông tin tài chính, phi tài chính cũng như các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG).

Củng cố cấu trúc tài chính thông qua kiểm soát đòn bẩy tài chính ở mức lành mạnh, xây dựng chiến lược kinh doanh khả thi để tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý.

Cuối cùng là chuyển đổi tư duy huy động vốn, chuyển từ thế tiếp cận vốn thụ động sang chủ động, coi việc tham gia TTCK là một phần trong chiến lược nâng tầm uy tín, thương hiệu và năng lực cạnh tranh dài hạn.