[eMagazine] Chuẩn hóa vùng nguyên liệu, tạo đòn bẩy cho xuất khẩu xoài

Những ngày đầu vụ thu hoạch, không khí tại các vùng trồng xoài của tỉnh Sơn La trở nên sôi động khi người dân khẩn trương thu hái để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Tại xã Chiềng Hặc, các hoạt động thu mua, sơ chế, đóng gói diễn ra liên tục nhằm bảo đảm nguồn hàng cung ứng cho các doanh nghiệp và thị trường Trung Quốc.

Theo ông Cao Xuân Dũng, Chủ tịch UBND xã Chiềng Hặc, việc bao trái không chỉ giúp nâng cao chất lượng quả mà còn là giải pháp quan trọng để xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Chính vì vậy, chương trình được triển khai đồng bộ với sự tham gia của cơ quan chuyên môn, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua và đông đảo hộ dân trồng xoài trên địa bàn.

Song song với việc nâng chất lượng sản xuất, địa phương cũng chủ động kết nối thị trường trước mùa thu hoạch. Nhiều cuộc làm việc với thương lái, doanh nghiệp và các đơn vị tiêu thụ được tổ chức nhằm quảng bá vùng nguyên liệu, đồng thời tạo điều kiện cho các hợp tác xã và hộ dân ký kết hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm. Cách làm này giúp đầu ra ổn định hơn, giảm áp lực tiêu thụ trong thời điểm chính vụ.

Sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và hệ thống thương lái đã góp phần giải quyết bài toán thị trường cho người trồng xoài. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Sơn La tiếp tục phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững, gia tăng giá trị và nâng cao thu nhập cho nông dân.

Trong khi Sơn La tập trung phát triển vùng nguyên liệu và kết nối đầu ra, Đồng Tháp đang đẩy mạnh chiến lược nâng cấp toàn diện chuỗi giá trị xoài nhằm hướng tới mục tiêu trở thành ngành hàng xuất khẩu chủ lực. Hiện địa phương sở hữu khoảng 17.300 ha xoài với sản lượng hơn 185.000 tấn mỗi năm, phục vụ cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu sang Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và châu Âu.

Ba giống xoài chủ lực của tỉnh gồm xoài cát Hòa Lộc, xoài cát Chu và xoài tượng da xanh, tập trung tại các vùng sản xuất lớn như phường Cao Lãnh, xã An Hữu và xã Thanh Hưng. Để nâng cao hiệu quả kinh tế, nhiều nhà vườn đã áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, kết hợp sử dụng phân hữu cơ, kỹ thuật bao trái và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Đáng chú ý, mô hình sản xuất xoài rải vụ đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhờ điều tiết thời gian ra hoa và thu hoạch, giá bán xoài trái vụ cao hơn từ 1,5 đến 2 lần so với chính vụ. Lợi nhuận bình quân đạt khoảng 200 - 220 triệu đồng/ha, cao hơn đáng kể so với mức 150 - 160 triệu đồng/ha của sản xuất truyền thống.

Đối với đặc sản xoài cát Hòa Lộc, địa phương đang triển khai dự án chứng nhận vườn đầu dòng nhằm phục vụ công tác nhân giống và phát triển vùng chuyên canh đạt chuẩn xuất khẩu. Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc hiện quy tụ 139 thành viên, quản lý khoảng 80 ha sản xuất, trong đó gần 20 ha đã đạt tiêu chuẩn VietGAP và tiếp tục được mở rộng trong thời gian tới.

Nỗ lực quảng bá thương hiệu cũng được đẩy mạnh thông qua nhiều kênh khác nhau. Từ năm 2019, xoài cát Hòa Lộc đã được phục vụ trên các chuyến bay của Vietnam Airlines, góp phần đưa hình ảnh nông sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước. Hiện sản phẩm này đã có mặt tại nhiều thị trường như Hoa Kỳ, Pháp, Canada, Australia, Nhật Bản, Singapore và Trung Quốc.

Đồng thời, các doanh nghiệp như Công ty TNHH thương mại dịch vụ xuất nhập khẩu VINA T&T và Công ty TNHH thương mại xuất nhập khẩu Nông sản Thanh Bình đang phối hợp xây dựng vùng nguyên liệu xoài tượng da xanh phục vụ xuất khẩu. Tháng 3/2025, lô hàng đầu tiên gồm 7 tấn xoài tượng da xanh đã được xuất sang Hoa Kỳ và Australia, mở ra cơ hội mới cho ngành hàng này.

Bà Nguyễn Thị Lập, Giám đốc Công ty TNHH thương mại xuất nhập khẩu Nông sản Thanh Bình, cho biết doanh nghiệp cam kết đồng hành lâu dài cùng nông dân thông qua việc kiểm soát chặt truy xuất nguồn gốc, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và tuân thủ đầy đủ các quy định về mã số vùng trồng nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Hiện Đồng Tháp có 21 hợp tác xã, 44 tổ hợp tác và 36 hội quán nông dân trồng xoài tham gia liên kết với nhiều doanh nghiệp tiêu thụ lớn. Cùng với đó, việc đưa xoài lên các sàn thương mại điện tử và phát triển những mô hình như “Cây xoài nhà tôi”, “Gian hàng Đặc sản Đồng Tháp” đang mở ra thêm nhiều kênh tiêu thụ mới.

Chủ tịch Hội ngành hàng xoài Đồng Tháp Võ Thanh Tuấn nhận định rằng thương mại điện tử đang trở thành công cụ quan trọng giúp kết nối tiêu thụ nông sản xuyên biên giới. Việc mở rộng hiện diện trên các nền tảng số không chỉ giúp quảng bá thương hiệu mà còn tạo thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu.

Từ những bước đi bài bản trong xây dựng vùng nguyên liệu, chuẩn hóa sản xuất, phát triển thương hiệu đến mở rộng thị trường xuất khẩu, trái xoài Việt Nam đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản thế giới. Tuy nhiên, để tận dụng hết tiềm năng còn rất lớn của ngành hàng này, việc duy trì chất lượng, phát triển liên kết chuỗi và xây dựng vùng nguyên liệu ổn định vẫn là yếu tố then chốt trong chặng đường phía trước.

Trần Huyền