[eMagazine] Hà Nội mở không gian phát triển mới từ quy hoạch tầm nhìn 100 năm

Theo định hướng quy hoạch, Hà Nội sẽ chuyển từ mô hình khai thác không gian theo mặt bằng truyền thống sang khai thác hiệu quả không gian theo chiều đứng, tích hợp nhiều chức năng trên cùng một đơn vị diện tích.

Mục tiêu là nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm áp lực lên không gian mặt đất, dành thêm quỹ đất cho cây xanh, mặt nước và không gian công cộng; đồng thời tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm ùn tắc, ngập úng và bảo tồn các giá trị văn hóa - lịch sử trong quá trình đô thị hóa.

Trong mô hình này, không gian đô thị được tổ chức thành nhiều lớp chức năng liên kết đồng bộ. Theo mục tiêu đề ra, tỷ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực đô thị trung tâm sẽ đạt tối thiểu 20% diện tích đất vào năm 2045 và khoảng 40% vào năm 2065. Các thông số kỹ thuật cụ thể sẽ tiếp tục được xác định trong quy hoạch không gian ngầm và các quy hoạch phân khu, trên cơ sở khảo sát điều kiện địa chất, thủy văn từng khu vực.

Ở không gian tầm thấp, dưới độ cao 3.000 m, quy hoạch ưu tiên mặt đất cho con người và hệ sinh thái tự nhiên, phát triển công viên, mặt nước, mạng lưới đi bộ an toàn; đồng thời bảo tồn cấu trúc không gian phố cổ, phố cũ.

Trên cao, Hà Nội định hướng phát triển các tổ hợp cao tầng mật độ lớn tại khu vực TOD và dọc các tuyến vành đai giao thông, qua đó tiết kiệm quỹ đất và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng. Hệ thống cầu đi bộ cũng được định hướng kết nối liên hoàn giữa các công trình.

Quy hoạch đồng thời đề cập đến "kinh tế tầm thấp", với định hướng thí điểm vận tải bằng taxi bay (eVTOL), thiết bị bay không người lái (drone) và ứng dụng công nghệ trong giám sát, quản lý đô thị thông minh.

Ở không gian tầm cao, trên 3.000 m, thành phố sẽ kiểm soát các hành lang bay quốc tế, nội địa; quản lý khoảng không phục vụ viễn thông, quan trắc khí hậu cũng như các nhiệm vụ an ninh - quốc phòng.

Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm đã xác lập định hướng phát triển dài hạn và mở ra những không gian phát triển mới. Tuy nhiên, giá trị của quy hoạch chỉ được khẳng định khi được hiện thực hóa bằng những công trình, dự án và kết quả phát triển cụ thể.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, điều quan trọng không chỉ là tầm nhìn của quy hoạch mà còn là năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền và những nền tảng thành phố chuẩn bị để biến tầm nhìn thành hiện thực.

Theo ông Thắng, ngay trong quá trình xây dựng quy hoạch, Hà Nội đã đồng thời chuẩn bị các điều kiện về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và phương thức quản trị, nhằm đưa quy hoạch nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Thành phố xác định không chỉ duy trì tăng trưởng kinh tế mà còn phải chủ động tạo lập những nền tảng phát triển mới, hướng tới một giai đoạn tăng trưởng có chất lượng cao hơn, bền vững hơn và có sức cạnh tranh lớn hơn.

Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị đã xác lập những định hướng chiến lược để Thủ đô phát huy đầy đủ vai trò. Cùng với đó, Luật Thủ đô năm 2026 tạo lập khuôn khổ pháp lý mới với nhiều cơ chế phân cấp, phân quyền và chính sách đặc thù, trao thêm quyền chủ động cho thành phố.

Đây được xem là một lợi thế quan trọng để Hà Nội nâng cao năng lực quản trị, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tuân thủ và xây dựng môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, thuận lợi, có khả năng dự báo cao.

Ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, những nền tảng phát triển mới đang tạo điều kiện để Hà Nội bứt phá trong giai đoạn tới. Thành phố mong muốn cùng cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư chuyển hóa những lợi thế này thành các dự án có giá trị, những công trình có ý nghĩa lâu dài và những động lực tăng trưởng mới.

Quan điểm xuyên suốt của Hà Nội là phát triển dựa trên chất lượng, hiệu quả, đổi mới sáng tạo và bền vững. Thành phố không thu hút đầu tư bằng mọi giá, không đánh đổi môi trường, văn hóa và chất lượng sống của người dân để lấy tăng trưởng đơn thuần.

Thay vào đó, Hà Nội ưu tiên những dự án có giá trị gia tăng cao, hàm lượng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo lớn; sử dụng hiệu quả tài nguyên; phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn, phát thải thấp; đồng thời có khả năng hình thành chuỗi giá trị, lan tỏa công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Thành phố cũng mong muốn đồng hành với những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, năng lực quản trị hiện đại và trách nhiệm xã hội, cùng xây dựng các không gian phát triển mới, ngành kinh tế mới và động lực tăng trưởng mới.

Về phía chính quyền, Hà Nội cam kết tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư theo hướng công khai, minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo. Những nội dung pháp luật và Luật Thủ đô đã trao quyền, thành phố sẽ chủ động quyết định, chủ động giải quyết và chủ động chịu trách nhiệm, hạn chế tối đa tình trạng doanh nghiệp phải chờ đợi do chậm trễ trong tổ chức thực hiện.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước tiếp tục đồng hành cùng thành phố; tham gia phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghiệp công nghệ cao, trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, logistics; đồng thời phát triển hệ thống hạ tầng hiện đại, đô thị xanh, thông minh và đáng sống.

"Mỗi quyết định đầu tư ngày hôm nay sẽ góp phần tạo dựng diện mạo của Thủ đô trong nhiều thập kỷ tới. Mỗi dự án thành công sẽ đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm phát triển năng động của khu vực và thực hiện khát vọng xây dựng một nước Việt Nam phát triển, hùng cường và thịnh vượng", ông Thắng nói.

Một điểm đáng chú ý trong Quy hoạch Thủ đô là định hướng phát triển đa cực, đa trung tâm gắn với liên kết vùng. Hà Nội không còn được định vị đơn thuần là một đô thị phát triển độc lập mà trở thành hạt nhân của mạng lưới liên kết vùng phía Bắc.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ tăng cường kết nối với vùng Thủ đô gồm Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình; đồng thời mở rộng liên kết với vùng Đồng bằng sông Hồng, Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Thủ đô được định hướng giữ vai trò trung tâm điều phối về giao thông, logistics, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và kinh tế tri thức của toàn vùng.

Các trục kết nối chiến lược như Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hay hành lang phía Nam kết nối Ninh Bình, Thanh Hóa được kỳ vọng trở thành những động lực mở rộng không gian phát triển.

Đáng chú ý, mô hình "chùm đô thị hướng tâm" được đặt ra với Hà Nội là đô thị hạt nhân, trong khi các đô thị xung quanh đóng vai trò vệ tinh và đối trọng, chia sẻ các chức năng về công nghiệp, logistics, giáo dục, y tế, du lịch và dịch vụ.

Cách tiếp cận này không chỉ nhằm giảm áp lực dân số và hạ tầng cho khu vực nội đô mà còn tạo sự phân công, liên kết và bổ trợ giữa các địa phương, từng bước hình thành một không gian kinh tế thống nhất, năng động và có sức cạnh tranh cao hơn.

Với cách tiếp cận đó, quy hoạch đang mở ra một Hà Nội không chỉ phát triển theo chiều rộng mà còn theo chiều sâu, chiều cao và chiều liên kết vùng. Thách thức lớn nhất trong giai đoạn tới sẽ là năng lực tổ chức thực hiện, để những định hướng dài hạn thực sự trở thành các dự án, công trình và giá trị phát triển cụ thể.

Bài: Giang Đông - Longform: Trần Huyền