[eMagazine] Hà Nội rà soát cơ sở phế liệu, kiểm soát chặt chất thải công nghiệp

Lượng chất thải phát sinh lớn cùng tốc độ đô thị hóa nhanh đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác thu gom, vận chuyển và xử lý tại Hà Nội. Không chỉ tập trung giải quyết lượng rác sinh hoạt phát sinh hằng ngày, thành phố đang mở rộng phạm vi quản lý sang chất thải rắn công nghiệp và hoạt động thu gom, tập kết, sơ chế, tái chế phế liệu.

Một bước triển khai đáng chú ý là Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường đã ký ban hành Kế hoạch số 354/KH-UBND về tăng cường quản lý chất thải rắn công nghiệp và hoạt động của các cơ sở thu gom, tập kết, phân loại, sơ chế, tái chế phế liệu trên địa bàn.

Theo kế hoạch, thành phố hướng tới xây dựng phương thức quản lý thống nhất đối với chất thải rắn công nghiệp và các cơ sở liên quan đến dòng phế liệu. Trọng tâm là kiểm soát tình trạng chất thải bị xả bỏ không đúng quy định, đồng thời khai thác tốt hơn khả năng phân loại, thu hồi và tái chế để đưa vật liệu trở lại chuỗi sản xuất.

Để thực hiện mục tiêu này, các địa phương sẽ phải rà soát từng cơ sở, xác định cụ thể vị trí, quy mô, loại hình hoạt động, tình trạng pháp lý cũng như những vấn đề còn tồn tại. Việc kiểm tra không chỉ giới hạn ở lĩnh vực môi trường mà còn bao gồm đăng ký kinh doanh, đất đai, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy và các điều kiện chuyên ngành khác.

Đặc biệt, thành phố yêu cầu tập trung vào những cơ sở có hoạt động đốt, nung, tái chế phế liệu gây ô nhiễm hoặc tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ; các điểm xả thải, chôn lấp chất thải trái quy định; cũng như những cơ sở tập kết phế liệu nằm trong khu dân cư.

Với các trường hợp vi phạm, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu khắc phục những tồn tại liên quan đến môi trường, đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, an toàn lao động và sử dụng điện. Những cơ sở không đủ điều kiện hoạt động hoặc gây mất an toàn có thể phải dừng hoạt động, di dời hoặc thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái phạm hoặc có dấu hiệu tội phạm sẽ được chuyển cơ quan có thẩm quyền để xử lý.

Không chỉ kiểm soát các cơ sở xử lý và tái chế, Hà Nội đang tăng cường ứng dụng công nghệ trong hoạt động thu gom, vận chuyển rác. Dữ liệu từ GPS và camera được sử dụng để theo dõi hành trình của phương tiện, qua đó hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát quá trình thực hiện dịch vụ vệ sinh môi trường.

Giải pháp này có ý nghĩa trong bối cảnh khối lượng rác sinh hoạt phát sinh mỗi ngày lớn, đòi hỏi hoạt động thu gom phải được tổ chức liên tục và hạn chế tối đa tình trạng tồn đọng. Khi dữ liệu hành trình được cập nhật, cơ quan quản lý có thêm công cụ để kiểm soát hoạt động của phương tiện thay vì chỉ dựa vào kiểm tra thực địa.

Cùng với quá trình hoàn thiện quy hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang đôn đốc các nhà đầu tư đẩy nhanh thủ tục đối với 11 dự án xử lý chất thải. Việc thúc tiến độ các dự án được đặt trong yêu cầu nâng cao năng lực xử lý, giảm áp lực lên các khu xử lý hiện có và từng bước hạn chế lượng rác phải chôn lấp trực tiếp.

Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường được yêu cầu chủ động phát hiện những điểm tập kết phế liệu mới phát sinh, không để hình thành các điểm tập kết hoặc tái chế tự phát với quy mô lớn trong khu dân cư hay tại những địa điểm không phù hợp quy hoạch. Các cơ sở từng bị xử lý cũng phải được theo dõi để bảo đảm thực hiện đầy đủ biện pháp khắc phục và không tái diễn vi phạm.

Cùng với biện pháp kiểm soát, Hà Nội định hướng khuyến khích đầu tư vào các dự án xử lý, tái chế chất thải rắn công nghiệp và các mô hình kinh tế tuần hoàn sử dụng công nghệ tiên tiến. Thành phố cũng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ xử lý đối với các dòng chất thải mới, trong đó có chất thải phát sinh từ ngành công nghiệp năng lượng tái tạo.

Định hướng chung là giảm lượng chất thải phải xử lý cuối cùng thông qua các giải pháp giảm phát sinh, thu hồi, tái sử dụng và tái chế. Cách tiếp cận này giúp chuyển một phần chất thải từ đối tượng cần xử lý thành nguồn nguyên liệu có thể quay trở lại sản xuất.

Để tránh quản lý phân tán, thành phố yêu cầu các cơ quan tăng cường trao đổi thông tin trong quá trình rà soát, kiểm tra và xử lý vi phạm. Hà Nội cũng từng bước xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về các cơ sở thu gom, tập kết và tái chế phế liệu, phục vụ công tác quản lý và giám sát.

Trần Huyền