[eMagazine] Xuất khẩu rau quả tăng tốc đầu năm, hướng tới mốc 10 tỷ USD trong năm 2026

Ngay trong tháng đầu tiên của năm 2026, ngành rau quả Việt Nam đã ghi nhận tín hiệu tăng trưởng rất tích cực khi kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 644 triệu USD, tăng 72,9% so với cùng kỳ năm 2025. Đây được xem là bước khởi đầu thuận lợi, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao của toàn ngành trong năm nay.

Song song với việc củng cố vùng nguyên liệu, các chương trình xúc tiến thương mại quốc tế cũng được tổ chức với tần suất dày hơn. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia các hội chợ, triển lãm lớn trên thế giới, qua đó tiếp cận thêm khách hàng mới và mở rộng thị trường. Hiệu quả từ các hoạt động này được thể hiện rõ khi số lượng doanh nghiệp đăng ký tham gia ngày càng tăng và đơn hàng xuất khẩu có xu hướng cải thiện.

Một yếu tố quan trọng khác giúp ngành rau quả duy trì đà tăng trưởng là việc chú trọng tuân thủ các quy định về chất lượng và kiểm dịch của thị trường nhập khẩu. Hiệp hội đã tích cực hướng dẫn doanh nghiệp và nông dân thực hiện đúng các tiêu chuẩn trong nước cũng như quốc tế, từ đó giảm thiểu rủi ro vi phạm và nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Thành quả đạt được trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026 còn có sự đóng góp quan trọng từ các chính sách điều hành của Nhà nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển dần từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình tập trung, hiện đại. Nhờ đó, nhiều sản phẩm trái cây chất lượng cao đã được đưa ra thị trường, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng quốc tế.

Tháng 1 cũng trùng với thời điểm trước Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu thụ trái cây tại thị trường Trung Quốc cũng như cộng đồng người Việt ở nước ngoài tăng mạnh. Điều này góp phần thúc đẩy xuất khẩu nhiều mặt hàng chủ lực. Cùng với yếu tố mùa vụ, chất lượng sản phẩm ngày càng được cải thiện giúp rau quả Việt Nam đáp ứng tốt các tiêu chuẩn kiểm dịch khắt khe tại những thị trường như Hoa Kỳ hay Liên minh châu Âu.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ trong nước vẫn cần được củng cố hơn nữa, đặc biệt đối với thị trường Trung Quốc. Nếu không xây dựng được hệ thống liên kết ổn định, nguy cơ gián đoạn thị trường khi có biến động vẫn có thể xảy ra.

Trong cơ cấu xuất khẩu, Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ rau quả lớn nhất của Việt Nam. Chỉ riêng tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt gần 376 triệu USD, tăng 117,6% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 58,31% tổng giá trị xuất khẩu của toàn ngành. Những sản phẩm được xuất khẩu nhiều nhất gồm sầu riêng, chuối, thanh long, xoài và dừa.

Kết quả tăng trưởng mạnh tại thị trường Trung Quốc cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng tốt lợi thế của thị trường truyền thống, đồng thời tăng cường xuất khẩu chính ngạch và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc.

Đứng sau Trung Quốc là thị trường Hoa Kỳ với kim ngạch đạt khoảng 48,54 triệu USD, tăng 56,1% so với tháng 1/2025. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là trái cây đặc sản và sản phẩm chế biến như bưởi hay dừa. Sự gia tăng xuất khẩu vào thị trường này phản ánh xu hướng dịch chuyển sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Tại thị trường châu Âu, nhóm sản phẩm rau quả chế biến và nước ép trái cây vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Mặc dù tốc độ tăng trưởng không đột biến như Trung Quốc, nhưng xuất khẩu sang EU vẫn duy trì xu hướng đi lên ổn định, cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của khu vực này.

Năm 2025 được xem là dấu mốc quan trọng khi kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 8,56 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024. Đáng chú ý, lần đầu tiên giá trị xuất khẩu rau quả chế biến vượt 2 tỷ USD, cho thấy sự chuyển dịch tích cực từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kết quả này không chỉ phản ánh tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ mà còn thể hiện sự thay đổi rõ rệt trong cơ cấu thị trường và sản phẩm. Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất với kim ngạch hơn 5,5 tỷ USD, đồng thời Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ hai trong số các nước xuất khẩu rau quả vào Trung Quốc, chỉ sau Thái Lan.

Bên cạnh thị trường truyền thống, rau quả Việt Nam cũng đang mở rộng sang nhiều thị trường khó tính. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản đều tăng trưởng tích cực. Đặc biệt, thị trường châu Âu ghi nhận mức tăng khoảng 58% so với năm 2024, nhờ tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại. Không chỉ dừng lại ở các thị trường lớn, nhiều thị trường tiềm năng như Úc cũng đang duy trì tốc độ tăng trưởng khả quan, mở ra dư địa phát triển cho các sản phẩm có giá trị cao.

Từ nền tảng này, Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2026 có khả năng đạt mốc 10 tỷ USD nếu các giải pháp được triển khai đồng bộ. Trong đó, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc được xem là yếu tố then chốt.

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, từ ngày 1/1/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam đã chính thức đi vào vận hành. Nền tảng số này cho phép quản lý thông tin sản phẩm trong toàn bộ quá trình từ sản xuất, chế biến đến lưu thông, giúp tăng tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.

Ngoài ra, các chuyên gia cho rằng ngành rau quả cần tiếp tục đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến và bảo quản sau thu hoạch. Theo TS. Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, ngành đang dần chuyển từ việc phụ thuộc vào một số sản phẩm truyền thống sang đa dạng hóa chủng loại và mở rộng thị trường. Đây là bước đi quan trọng giúp nâng cao giá trị gia tăng và giảm rủi ro thị trường.

Trên cơ sở phân tích nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn như châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Hàn Quốc, nhiều doanh nghiệp nhận định dư địa cho sản phẩm rau quả chế biến của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Nếu đáp ứng tốt các tiêu chuẩn chất lượng và thị hiếu tiêu dùng, các sản phẩm này có thể trở thành động lực tăng trưởng mới cho ngành.

Các chuyên gia cũng đề xuất ba trụ cột phát triển trong giai đoạn tới gồm: mở rộng và tái tổ chức vùng nguyên liệu theo hướng bền vững; tăng cường đầu tư cho chế biến sâu để nâng cao giá trị; đồng thời đẩy mạnh mở rộng thị trường, đặc biệt ở phân khúc cao cấp.

Với đà tăng trưởng hiện nay cùng sự phối hợp của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất, mục tiêu 10 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu rau quả trong năm 2026 được đánh giá là hoàn toàn khả thi. Xa hơn, nếu các chiến lược phát triển được thực hiện hiệu quả, ngành rau quả Việt Nam thậm chí có thể hướng tới quy mô 10–20 tỷ USD trong những năm tới, trở thành một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp Việt Nam.

Trần Huyền