[eMagazine] Nông lâm thủy sản 2025 bứt phá mạnh mẽ, tạo nền tảng vững cho an ninh lương thực và xuất khẩu

Năm 2025 ghi dấu một bước tiến đáng chú ý của khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản khi hầu hết các lĩnh vực chủ lực đều duy trì đà tăng trưởng tích cực, bất chấp những thách thức từ thời tiết cực đoan, thiên tai và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Kết quả đạt được không chỉ phản ánh sự phục hồi của sản xuất nông nghiệp sau những biến động trước đó, mà còn cho thấy quá trình tái cơ cấu theo hướng nâng cao hiệu quả, chất lượng và tính bền vững đang phát huy tác dụng rõ rệt.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng sản lượng lương thực có hạt của cả nước năm 2025 đạt 47,9 triệu tấn, tăng 96,4 nghìn tấn so với năm 2024. Trong cơ cấu này, lúa tiếp tục giữ vai trò then chốt với sản lượng đạt 43,5 triệu tấn, tăng 88,6 nghìn tấn, còn ngô đạt 4,4 triệu tấn, tăng 7,8 nghìn tấn. Đáng chú ý, mức tăng này đạt được trong bối cảnh diện tích gieo trồng không còn mở rộng như trước, cho thấy tăng trưởng đã chuyển trọng tâm từ “lượng” sang “chất”.

Năm 2025, tổng diện tích trồng lúa các vụ ước đạt 7,13 triệu ha, giảm 1,1 nghìn ha so với năm trước do một phần đất lúa được chuyển sang cây trồng có hiệu quả kinh tế cao hơn hoặc phục vụ mục đích phi nông nghiệp. Tuy nhiên, nhờ áp dụng giống mới, cải tiến kỹ thuật canh tác và tăng cường cơ giới hóa, năng suất lúa bình quân cả năm đạt 61,1 tạ/ha, tăng 0,1 tạ/ha, qua đó giúp sản lượng lúa vẫn tăng so với năm 2024.

Song song với lúa, cơ cấu cây trồng hằng năm tiếp tục được điều chỉnh. Diện tích ngô giảm xuống 865,6 nghìn ha nhưng sản lượng vẫn đạt 4,4 triệu tấn nhờ năng suất cải thiện. Trong khi đó, lạc, đậu tương và khoai lang đều giảm cả về diện tích lẫn sản lượng, phản ánh xu hướng thu hẹp các cây trồng hiệu quả thấp. Ngược lại, rau các loại tiếp tục mở rộng với diện tích hơn 1,0 triệu ha và sản lượng đạt 19,6 triệu tấn, tăng 519,5 nghìn tấn, cho thấy sự thích ứng nhanh của nông dân với nhu cầu thị trường.

Điểm sáng nổi bật của ngành trồng trọt năm 2025 nằm ở nhóm cây lâu năm. Diện tích cây công nghiệp lâu năm đạt 2.195,8 nghìn ha, tăng 0,5%. Sản lượng nhiều mặt hàng chủ lực tăng khá như cà phê đạt 2.116,1 nghìn tấn, tăng 5,0%; hồ tiêu đạt 274,8 nghìn tấn, tăng 4,8%; cao su đạt 1.346,1 nghìn tấn, tăng 1,4%; chè búp đạt 1.161,4 nghìn tấn, tăng 0,6%. Riêng điều đạt 293,0 nghìn tấn, giảm 4,3% do những yếu tố bất lợi từ thị trường và thời tiết. Cùng với đó, sản lượng dừa đạt 2.373,8 nghìn tấn, tăng 4,1%, chủ yếu tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Cây ăn quả tiếp tục mở rộng với diện tích đạt 1.311,3 nghìn ha, tăng 0,4%. Nhiều loại trái cây chủ lực duy trì sản lượng lớn như chuối 3.192,8 nghìn tấn, sầu riêng 1.820,9 nghìn tấn, mít 1.402,2 nghìn tấn, thanh long 1.203,7 nghìn tấn, xoài 1.188,0 nghìn tấn, nhãn 666,3 nghìn tấn, vải 408,8 nghìn tấn và cam 1.886,8 nghìn tấn. Kết quả này gắn liền với việc đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng chuỗi liên kết và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Không chỉ trồng trọt, lĩnh vực lâm nghiệp năm 2025 cũng ghi nhận sự bứt phá rõ nét. Tính chung cả năm, diện tích rừng trồng mới tập trung đạt 323,3 nghìn ha, tăng 6,4% so với năm 2024, trong khi sản lượng gỗ khai thác đạt 25.616,0 nghìn m³, tăng 6,9%. Nhiều địa phương có mức tăng cao như Quảng Trị tăng 14,1%, Quảng Ngãi tăng 11,3%, Cà Mau tăng 11,1%, Thái Nguyên tăng 9,7% và Thanh Hóa tăng 9,4%. Đáng chú ý, diện tích rừng bị thiệt hại cả năm giảm 30,7%, dù tình trạng cháy rừng vẫn tiềm ẩn trong những thời điểm thời tiết cực đoan.

Trong khi đó, thủy sản tiếp tục duy trì vai trò là một trong những ngành đóng góp quan trọng cho tăng trưởng nông nghiệp. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt 9.947,5 nghìn tấn, tăng 3,0% so với năm trước. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nuôi trồng với sản lượng đạt 6.116,8 nghìn tấn, tăng 5,1%, trong đó cá đạt 4.035,0 nghìn tấn và tôm đạt 1.381,7 nghìn tấn.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nuôi cá tra tiếp tục phát triển ổn định với sản lượng cả năm đạt 1.938,8 nghìn tấn, tăng 5,0%. Nuôi tôm nước lợ chuyển mạnh sang ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng, giúp sản lượng cả năm đạt 994,4 nghìn tấn, tăng 6,9%. Ngược lại, sản lượng thủy sản khai thác giảm nhẹ, chỉ đạt 3.830,7 nghìn tấn, giảm 0,2%, chủ yếu do ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới và việc siết chặt quản lý chống khai thác bất hợp pháp.

Tổng thể bức tranh nông lâm thủy sản năm 2025 cho thấy sự chuyển dịch rõ nét sang mô hình phát triển dựa trên năng suất, chất lượng và hiệu quả. Đây chính là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp tiếp tục thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế trong giai đoạn tiếp theo.

Trần Huyền